U Adligatu 30 pisama porodice Garašanin

Tanjug
Foto: ILUSTRACIJA

BEOGRAD - Zbirka porodice Garašanin u Udruženju za kulturu, umjetnost i međunarodnu saradnju "Adligat" obogaćena je za više stotina dokumenata.

Među njima se naročito ističe 30 pisama predsjednika srpske vlade Milutina Garašanina (1843-1898), pismo predsjedniku SANU Stojanu Novakoviću, pisma Milenka Vesnića, kao i fotografije iz života ove značajne srpske porodice, saopštili su iz Adligata.

Cjelokupna zbirka sa više od 700 dokumenata, pisama i fotografija po prvi put je sada dostupna javnosti. "Porodica Garašanin jedna je od najvažnijih porodica moderne srpske istorije koja je Srbiji, pored slavnog Ilije Garašanina, podarila još čitav niz važnih i uglednih političara i naučnika.

Njihova lična arhiva bila je rasuta i mi je, strpljivo, sakupljamo, otkupljujemo ili dobijamo na poklon deo po deo - već deset godina. Sledeći korak je na istoričarima, da ovu zbirku detaljno istraže, a mi nemamo sumnje da će važni podaci o našoj istoriji isplivati iz obimne dokumentacije koja je nastajala između 1845. i 1945. godine. Značajan dio arhive Udruženju je poklonio književnik Goran Nedeljković. Arhiva do sada nije bila poznata niti dostupna javnosti“, kaže Viktor Lazić, predsjednik Adligata.

U Zbirci porodice Garašanin može se vidjeti jedna bilješka Iliju Garašanina (1812-1874) predsjednika Vlade, ustavobranitelja, tvorca "Načertanija", jednog od najznačajnijih srpskih državnika 19 vijeka, kao i jedno pismo ispravljano njegovom rukom, priznanice na njegovo ime i pisma koja su njemu upućivana. Najveći deo građe pripadao je sinu Ilije Garašanina, Milutinu, koji je takođe bio izuzetno značajan državnik, predsjednik vlade, predsjednik Narodne skupštine, ministar u više vlada, te osnivač i predsjednik prve političke stranke u Srbiji.

Milutin je poznat i kao učesnik prvog telefonskog razgovora u Srbiji na relaciji Beograd - Niš 1886. sa kraljem Milanom. U Adliogat je stigla i značajna arhiva dr Vladimira Garašanina, pravnika, oficira, učesnika Kumanovske bitke i Prvog svjetskog rata, pa je njegova dokumentacija vezana za ove ratove naročito interesantna, uključujući dio njegovog ratnog dnevnika iz 1914. godine.

U zbirci porodice Garašanin nalazi se i velika francuska enciklopedija u 20 tomova, koju je Milutin Garašanin držao u svojoj kancelariji u vreme dok je bio predsednik vlade. Udruženje Adligat formirano je na osnovu porodične Biblioteke Lazić (od 1882) i otvorilo je za javnost Muzej knjige i putovanja i Muzej srpske književnosti. U okviru Doma legata čuva legate i zbirke najznačajnijih srpskih porodica, među kojima se ističu legati porodica Bešević, Leko, Žigon, Tartalja, Dimitrijević i Šljivić.

© AD "Glas Srpske" Banja Luka, 2018., ISSN 2303-7385, Sva prava pridržana