Žene koje su ostavile traga u istoriji čovječanstva (9)

Srce i stomak engleskog kralja

Znam da imam tijelo slabašne žene, ali i srce i stomak kralja, i to engleskog kralja, i sama ću predvoditi vojsku na ratnom polju ukoliko Parma ili Španija, ili bilo koji evropski princ, odluči da napadne granice mog kraljevstva, poručila je Elizabeta Prva

Filip Drugi Španski planirao je 1587. godine da izvrši invaziju na Englesku, ali ga je Elizabetin veliki pomorski zapovjednik Frensis Drejk spriječio u tome, spalivši mu dio flote kod Kadiza. Kao zvaničan razlog za invaziju uzeo je papinsku bulu koja je Elizabetu proglašavala jeretikom i smrt katolikinje Meri Stjuart. Filip nije podnosio engleske gusare koji su pljačkali njegove brodove prilikom njihovog povratka iz Amerike, a Elizabeta je to gusarstvo odobravala. Čak je svog glavnog gusara, Frensisa Drejka, proglasila vitezom 1581. godine. Ono što je falilo engleskoj mornarici bio je novac, koji Elizabeta nije rado davala.

Pobjeda “nepobjedive armade”

U julu 1587. Filip Drugi  je dobio zvaničnu dozvolu pape da izvrši invaziju na Englesku i vrati je katoličanstvu, te da sam izabere novog engleskog monarha.

Armada je u početku imala veoma iskusnog komandanta, prvog markiza od Santa Krusa, ali on je umro u februaru 1588. godine, tako da je vojvoda od Medine Sidonije zauzeo njegovo mjesto. Flota je krenula sa 22 ratna broda Španske kraljevske mornarice i 108 trgovačkih brodova adaptiranih za borbu. Namjera je bila da se pređe La Manš i ukotvi u Flandriji, gdje je vojvoda od Parme čekao spreman za invaziju na jugoistočnu Englesku.

Armada je postigla svoj prvi cilj i ukotvila se u Sjevernom moru nedaleko od Gravelinesa, na morskoj granici između Francuske i Španske Holandije. Dok su čekali na uspostavljanje komunikacije sa vojskom vojvode od Parme, engleski ratni brodovi su osuli paljbu po španskim brodovima, natjerali ih da dignu sidra i napuste mjesto sastanka sa vojvodom od Parme. Armada je uspjela da se pregrupiše i povuče na sjever, dok su je progonili engleski brodovi. Povratak u Španiju je takođe bio poguban - snažne oluje su flotu skrenule sa kursa i više od 24 broda je nastradalo na sjevernoj i zapadnoj obali Irske, dok su preživjeli našli utočište u Škotskoj. Flota je izgubila oko pedeset plovila od početnih 22 galije i 108 naoružanih trgovačkih brodova.

Neupoznata sa ovim porazom Španaca, engleska vojska je u neizvjesnosti čekala na obalama Tilberija. Elizabeta je tu održala jedan od njenih najuticajnijih govora, u kojem je, između ostalog, rekla da “zna da ima tijelo slabašne žene, ali i srce i stomak kralja, i to engleskog kralja”, ali da će sama predvoditi vojsku na ratnom polju ukoliko “Parma ili Španija, ili bilo koji evropski princ, odluči da napadne granice njenoga kraljevstva”. Pobjeda “nepobjedive armade” je Elizabeti donijela veliku popularnost i slavu u narodu. Ceremonija kojom je ona proslavljena parirala je samom Elizabetinom krunisanju.

Kada je francuska kruna došla u ruke protestanta Anrija Četvrtog, kojem su pravo na krunu osporavali papa i Filip Drugi, Elizabeta je pristala da mu pošalje vojnu podršku. Uvođenje protestantizma kao zvanične vjere Francuza značilo bi jačanje položaja engleskih protestanata, ali ni Elizabeta ni njeni komandanti nisu se značajnije potrudili da pomognu Anriju Četvrtom; njihove kampanje u Francuskoj bile su slabo organizovane i nedjelotvorne, a sama Elizabeta je oklijevala da pošalje pojačanje u Francusku i osigura potrepštine za sve slične ekspedicije.

Odbijanje prosaca

Razlozi zbog kojih je Elizabeta odlučila da ostani usidjelica i danas su nepoznati, a nagađanja o njima oduvijek su bila zanimljiva romantičarima. Neki misle da ju je Tomas Sejmur, četvrti muž Katarine Par i čovjek u čijoj je kući živjela kao mlada djevojka, svojim napastvovanjem odvratio od seksualnih odnosa. Drugi smatraju da je Elizabeta znala da je i ona, baš kao i njena sestra, neplodna. Iako je možda mogla roditi sebi nasljednika, najvjerovatniji razlog zbog kojeg je redom odbijala sve prosce bio je strah da bi njen muž mogao poljuljati njen status vladarke, kao što se desilo Meri Prvoj, preoteti joj  moć.

Nedugo poslije smrti Meri Prve, njen udovac, španski kralj Filip Drugi, želio je da se oženi Elizabetom i tako zadrži titulu engleskog kralja, koja mu je bila zagarantovana samo za vrijeme Merinog života. Ovaj plan je bio odmah osuđen na propast, ne samo zbog Elizabetinog odbijanja da se odrekne protestantizma, već i iz istog razloga iz kojeg je valjanost braka između Henrika Osmog i Katarine Aragonske bila sumnjiva; crkveni zakoni sprečavali su osobu da sklopi brak sa muževim bratom ili ženinom sestrom, što je bio slučaj sa Filipom i Elizabetom.

(Nastaviće se)

Neinformisanost

Uprkos njenom uplitanju u vojna pitanja i kontroli, vojskovođe koje su zadobile Elizabetino povjerenje često su je držale neinformisanom i ona je uglavnom bila potpuno neupoznata sa situacijom na ratištima van Engleske.

Pratite nas na našoj Facebook i Instagram stranici i X nalogu.