Žene koje su ostavile traga u istoriji čovječanstva (13)

Klara Cetkin - borac za ravnopravnost

Klaru je veoma interesovala ženska politika, uključujući borbu za ravnopravnost i pravo glasa za žene. Razvila je socijaldemokratski ženski pokret u Njemačkoj. Umrla je 20. juna 1933. godine

Cetkinova je u SPD-u sa Rozom Luksemburg, bliskom prijateljicom i povjerenicom bila jedna od glavnih ličnosti lijevog revolucionarnog krila partije. U debati o revizionizmu na početku dvadesetog vijeka, sa Rozom Luksemburg napada reformističke teze Eduarda Bernštajna.

Klaru je veoma interesovala ženska politika, uključujući borbu za ravnopravnost i pravo glasa za žene. Razvila je socijaldemokratski ženski pokret u Njemačkoj; od 1891. do 1917. pisala je za SPD-ove ženske novine “Jednakost”. Godine, 1907. postaje vođa novoformirane “Ženske kancelarije” u SPD-u. Organizovala je proslavu prvog “Međunarodnog dana žena”, 8. marta 1911.

Posljednji put u egzil

Tokom Prvog svjetskog rata, Klara Cetkin je sa Karlom Libknehtom, Rozom Luksemburg i drugim uticajnim političarima iz SPD-a odbacila partijsku politiku Burgfrieden (primirje sa vladom, obećanje o uzdržavanju od svih štrajkova tokom rata).

Ona je 1916. godine bila jedan od saosnivača Spartakističke lige i Nezavisne socijaldemokratske partije Njemačke, koja se 1917. otcijepila od svoje matične partije, SPD-a, zbog neslaganja sa njenim proratnim stavovima. Januara, 1919, poslije Njemačke revolucije novembra prethodne godine, osnovana je KPD (Komunistička partija Njemačke) kojoj Klara Cetkin pristupa i predstavlja je od 1920. do 1933. u njemačkom parlamentu. Intervjuisala je Lenjina o “ženskom pitanju”, 1920. i transkript intervjua se može naći na engleskom jeziku.

Do 1924, Klara Cetkin je bila član centralne kancelarije KPD-a; od 1927. do 1929. bila je član partijskog centralnog komiteta. Takođe je bila član izvršnog komiteta Komunističke internacionale (Kominterna) od 1921. do 1933. Godine, 1925. izabrana je za predsjednika njemačke ljevičarske humanitarne organizacije Crvena pomoć. Avgusta, 1932, kao predsjedavajuća Rajhstaga po starješinstvu, pozvala je narod da se bori protiv nacionalsocijalizma.

Kada su Adolf Hitler i njegova Nacional-socijalistička njemačka radnička partija preuzeli vlast, Komunistička partija Njemačke je izbačena iz Rajhstaga, poslije požara u Rajhstagu, 1933. Klara Cetkin posljednji put odlazi u egzil, ovoga puta u Sovjetski Savez. Tamo je umrla 20. juna 1933, u gotovo 76. godini života. Sahranjena je kod zidina Kremlja u Moskvi.

Nezaobilazna žena u istoriji je i Indira Prijadaršini Gandi. Indira je rođena 19. novembra 1917. u Alahabadu, kao jedino dijete Yavaharlala Nehrua, kasnije prvog indijskog premijera. Diplomirala je na Višva-Bharati univerzitetu u Bengalu, a takođe je studirala i na Univerzitetu u Oksfordu u Velikoj Britaniji. Od rane mladosti aktivna je u omladinskim, studentskim i ženskim organizacijama. Godine, 1938. pridružila se Nacionalnoj kongresnoj stranci i postala aktivna u pokretu za indijsku nezavisnost. Udala se 1942. godine za Feroze Gandija, pariskog advokata koji je takođe bio aktivni član stranke.

Uskoro poslije toga, Britanci su uhapsili oboje po optužbi za protivdržavnu djelatnost, te su proveli 13 mjeseci u zatvoru. Kada je Indija stekla nezavisnost 1947. godine i Nehru zauzeo premijersko mjesto, Indira je postala njegova službena domaćica. Nehru joj se često obraćao za savjete po pitanju nacionalnih problema, a ona ga je pratila i na putovanjima u inostranstvo.

Odbacivanje optužbi

Godine, 1955. izabrana je u izvršno tijelo Kongresne stranke (Radni komitet), postajući tako samostalna nacionalna politička figura. Predsjednik stranke je postala 1959. godine, na period od godinu dana. Za vrijeme kinesko-indijskog pograničnog rata, 1962. koordinirala je aktivnosti civilne odbrane. Poslije smrti njenog oca, u maju 1964. Gandi je postala ministar informacija i portparol u Vladi Lala Bahadura Šastrija. Boraveći na toj dužnosti povećala je vrijeme emitovanja radijskog i televizijskog programa, omekšala cenzuru i odobrila projekat planiranja porodice preko televizijskih obrazovnih emisija.

Kada je u januaru 1966. Šastri iznenada preminuo, Indira ga je, nakon kratkog prelaznog perioda, naslijedila na premijerskom mjestu, a naredne godine izabrana je na rok od pet godina za premijerku u parlamentu u kojem je Kongresna stranka imala većinu. Na izborima 1971. bila je čelna osoba stranke i osvojila na nacionalnim izborima ubjedljivu većinu glasova. Godine, 1975. optužena je za manji izborni prekršaj za vrijeme izborne kampanje održane 1971. godine.

Ostajući neokaljana u toj aferi, optužila je dio svoje stranke da je pokušava ukloniti sa položaja, i umjesto podnošenja ostavke, u državi je 26. juna 1975. godine, proglasila vanredno stanje, sve dok indijski Vrhovni sud nije odbacio optužbe upućene protiv nje. 

(Nastaviće se) 

Antiratni stavovi

Uz druge antiratne aktivnosti, Cetkinova je organizovala Međunarodnu žensku antiratnu konferenciju u Berlinu 1915. godine. Zbog antiratnih stavova bila je hapšena nekoliko puta tokom rata. 

Pratite nas na našoj Facebook i Instagram stranici i X nalogu.