ŽENA U ISTORIJI EVROPE - Ubijeno oko tri miliona nenjemačkih Jevreja

Do 1939. prisilno je sterilisano oko 150.000 žena, od toga stotine crnih žena i Romkinja: od 1939. su oko 100.000 Jevrejki i nejevrejki bile žrtve ubijanja bolesnih.

Od 1933. je iz Njemačke protjerano oko 150.000 Jevrejki, a od 1941. ubijeno je oko 100.000 njemačkih i oko tri miliona nenjemačkih Jevrejki. U većini zemalja pod njemačkom okupacijom pojedinci i institucije sarađivali su sa njemačkim okupatorom u progonu Jevreja

***********************

Nacionalsocijalizam je "rasno pitanje" učinio jezgrom svoje politike. Ono je od početka bilo centralno, bez obzira na to što mu u predizbornoj propagandi iz 1932. nije pridavan značaj i što je režim najpre isključio svoje političke protivnike. Nacionalsocijalistička rasna politika bila je kompleksna, ali konzistentna u sebi i radikalizovala se - iako bez unapred utvrđenog plana - do kraja režima. Diskriminacijom i progonom "manje vrednih" manjina trebalo je da budu "rešeni" stvarni ili navodni problemi većine.

Na osnovu etničkih ("rasnih") i eugenskih ("rasnohigijenskih") kriterijuma, ljudi su klasifikovani kao manje vredni "po nasleđu" ili "biološki"; diskriminacija, progon i na kraju ubijanje Jevreja, Roma i Slovena, sterilisanje ljudi sa "naslednim bolestima", zabrana stupanja u brak, a potom i ubijanje bolesnih trebalo je da vode "probranosti nemačkog naroda".

 "Negovanje rase i nasleđa" pogađalo je podjednako oba pola i žene su činile otprilike polovinu žrtava. Do 1939. prisilno je sterilisano oko 150.000 žena, od toga stotine crnih žena i Romkinja: od 1939. su oko 100.000 Jevrejki i nejevrejki bile žrtve ubijanja bolesnih. Preko dva miliona strankinja je u Nemačkoj za vreme rata moralo da radi, a stotine hiljada među njima - pre svih Poljakinje i žene iz Sovjetskog Saveza - morale su abortirati i bile su sterilisane. Od 1933. je iz Nemačke proterano oko 150.000 Jevrejki, a od 1941. ubijeno je oko 100.000 nemačkih i oko tri miliona nenemačkih Jevrejki.

Rasizam protiv oba pola

Rasna politika je, s jedne strane podjednako pogodila oba pola; s druge je, međutim, bila isto toliko malo neutralna po rodnom pitanju koliko je rodna politika bila rasno neutralna.

Neki elementi "negovanja nasleđa i rase" nisu bili ni novi niti ograničeni samo na Nemačku, ili na nacionalsocijaliste, i poticali su iz različitih tradicija. Glorifikovanje "nordijske" ili "bele rase" bio je internacionalni fenomen. Iako u različitoj meri, antisemitizam je bio vrlo raširen. Musolini je 1938. doneo antijevrejske zakone prema nemačkom modelu (iako znatno manje stroge) mada kod Italijana nije naišao na neophodnu podršku za njihovu doslednu primenu: iste godine doneti su antijevrejski zakoni u Rumuniji i Mađarskoj, a nemački su sada važili i u anektiranoj Austriji.

U većini zemalja pod nemačkom okupacijom pojedinci ili institucije sarađivali su sa nemačkim okupatorom u progonu Jevreja. Eugenika se svojim najvažnijim instrumentom - sterilisanjem "manje vrednih" u interesu "naroda" ili "rase" - bila je internacionalni pokret i njene organizacije su nemačkom "negovanju nasleđa i rase" u početku pomogle da dobije međunarodnu reputaciju.

Zakoni o - više ili manje prisilnom - sterilisanju ljudi čiji je porod bio nepoželjan već su dugo postojali u nekim državama SAD, a u Evropi su tridesetih godina takvi zakoni uvedeni i u Švajcarskoj, Norveškoj, Finskoj, Estoniji, Islandu i Danskoj. Južnoevropske diktature odbile su eugeniku i politiku sterilizacije; katolicizam (a posebno papa 1930) izjasnio se protiv, a Musolini je decu svih Italijana, a ne samo dela njih, video kao garante kvaliteta "rase".

Među demokratijama sa eugenskim pokretima, Velika Britanija i Holandija odbile su zakone o sterilisanju, jer se više držalo do individualnih prava nego do državne kontrole nad rađanjem.

Rasno razmišljanje

Ipak, uprkos internacionalnosti rasizma i internacionalnoj upotrebi višeznačnog pojma "rasa" nacionalsocijalizam je bio usamljena pojava, jer je samo on izdigao "rasu" do političke kategorije, postavio je u središte, pretvorio je u institucionalizovanu i nasilnu rasnu politiku i sve forme rasizma doveo do ekstrema. Zakoni o sterilisanju su samo u nacionalsocijalizmu dosledno primenjivani, samo su tu etnički i eugenski rasizam bili usko povezani, a eugenika postala prva stepenica na putu ka masovnom ubijanju i genocidu.

Nacionalsocijalizam je težio da svojom rasnom politikom prožme čitavo društvo; trebalo je da Nemci - kako je to smatrao šef Rasnopolitičkog zavoda partije - "nauče rasno da misle". Zajedno sa opštim mobilisanjem masa, rasna politika je narušila tradicionalni odnos između privatnog i političkog, sa teškim posledicama po polove i njihov odnos. Privatno je važilo samo u funkciji političkog; političko je, međutim, značilo "narod i rasa" i u tome se nacionalsocijalistička parola "opšte dobro je ispred privatnog dobra pojedinca" razlikuje od njenog tradicionalnog značenja.

Zakon o sterilisanju iz 1933. (prvi "narodnopolitički" zakon nacionalsocijalizma) počivao je - kako je glasio zvanični komentar - na "primatu države po polju života, braka i porodice" i na tome da određivanje granice između političkog i nepolitičkog nije privatna, već politička stvar. Najdramatičnije je bilo zadiranje u privatni život Jevreja: u porodicu, posao, prijateljstva, društvo i susedstvo.

Ako je svim diktaturama zajedničko bilo da su težile "emancipaciji od ženske emancipacije", nemačka diktatura razlikovala se po tome što je - svakako do 1935 - podsticala i "emancipaciju" od tradicija pune emancipacije Jevreja tako što je sistematski ukidala njihove tekovine i, konačno, zadirala u sam život Jevreja.

(Nastaviće se)

Pratite nas na našoj Facebook i Instagram stranici i X nalogu.