ŽENA U ISTORIJI EVROPE - Ropski rad žena u Drugom svjetskom ratu

Rad žena u ratu je samo u Njemačkoj bio obilježen rasnom politikom. Gotovo 2,5 miliona strankinja je u Njemačkoj bilo prinuđeno da radi pod uslovima koji najčešće nisu značili najamni, već ropski rad.

Često su trudne Poljakinje i "radnice sa Istoka" raspoređivane upravo na najteže poslove, da bi se izazvao prekid trudnoće. U Njemačkoj je u Drugom svjetskom ratu postojao "ženski obavještajni korpus SS-a" ili i "SS-pomoćnice"

**********************

U gotovo svim zaraćenim zemljama država je suprugama vojnika obezbeđivala kompenzaciju za suprugova primanja; uslovi su se veoma razlikovali, ali su uglavnom u obzir uzimane i vanbračne zajednice i deca, kao i neudate ženske rođake. Samo su britanski vojnici morali da odbijaju za to deo svoje plate i samo su u Sovjetskom Savezu radna nesposobnost i siromaštvo bili preduslov za dobijanje pomoći. U Francuskoj je supruga dobijala glavnu pomoć i uz to još i dodatke za decu; pomoć je bila u kombinaciji sa povećanjem tradicionalnih appocations familiales.

Potpora je bila nužna za preživljavanje žena i dece, pogotovo 1940, kada je milion i po Francuza dopao nemačkog zarobljeništva; milion je ostao pet godina u Nemačkoj, a od 1942. je 700.000 Francuza bilo na prinudnom radu u Nemačkoj. Samo u Nemačkoj je porodična pomoć bila određivana prema visini muževljevih prihoda pre rata i u poređenju sa drugim zemljama bila je najveća: žena sa dvoje dece dobijala je 73 odsto ranijih prihoda (u Kanadi 71, Velikoj Britaniji 38, SAD 37 procenata).

Žena kapetan broda

Velikodušnost nacionalsocijalističke vlasti bila je politički motivisana: htelo se izbeći ponavljanje iskustva iz Prvog svetskog rata, kada su upravo žene, rastrzane između kućnih i vankućnih obaveza i bez dovoljno prihoda na svom "domaćem frontu", snažno dovele u pitanje vlast i rat. To iskustvo se, istina, nije ponovilo tokom Drugog svetskog rata, pa čak ni tada kada se za taj novac malo šta moglo kupiti. Novčana pomoć je pre svega odgovarala suštini nacionalsocijalističke politike: iz pomenute velikodušnosti, pa i iz Zakona o zaštiti majki (1942) ostale su isključene sve one "manje vredne" koje su morale da rade u Nemačkoj.

Obaveza na rad nije ni u Engleskoj ni u Nemačkoj prošla mirno: s jedne strane, preduzeća nisu uvek bila zadovoljna ženama koje su im bile ponuđene, dok s druge, ni žene nisu bile zadovoljne ponuđenim radnim mestima. I u Engleskoj i u Nemačkoj je samo mali broj prijavljenih žena mogao biti raspoređen u industriju...

...Nemačka je od 1943 (Hitlerovim posredovanjem) imala čak i ženskog kapetana broda, Anjelis tic. Ipak, ovde je u prvom redu nacionalsocijalistički SS bio taj koji je od 1942. obučavao žene za visokokvalifikovana mesta: kao "ženski obaveštajni korpus SS-a" ili i "SS-pomoćnice" koje je, kako tokom rata, tako i posle "konačne pobede", trebalo "da budu zastupljene na istaknutim mestima". Posle najbrižljivije selekcije obučavane su u duhu rasne ideologije, školovane za radiotelegrafistkinje, teleprinterke, štabne pomoćnice, vozače, kao i neka druga zanimanja i - kako se 1944. govorilo - "ako je potrebno, moraju se latiti i oružja". Do 1945. obučeno je oko 10.000 takvih "pomoćnica"; mnoge od njih radile su u koncentracionim logorima i pri SS-trupama u Poljskoj i Sovjetskom Savezu.

Robovi 20. vijeka

Rad žena u ratu je samo u Nemačkoj bio obeležen rasnom politikom. Gotovo 2,5 miliona strankinja je u nemačkoj bilo prinuđeno da radi pod uslovima koji najčešće nisu značili najamni, već ropski rad; "nenemačke" žene (uključujući i nemačke i nenemačke Jevrejke) činile su 1944. pet odsto ukupne civilne radne snage (36 miliona), nemačke žene 41 odsto, nenemački muškarci (zajedno sa Jevrejima i ratnim zarobljenicima) 16 i nemački muškarci 38 odsto. Mera prisile tačno je odgovarala "rasnoj vrednosti" u okviru nacionalsocijalističkog razmišljanja. U okupiranoj Francuskoj i u severnoj Evropi od 1941. uglavnom je nemačka propaganda navodila žene da se prijave na rad, a 10.000 njih je došlo i u Nemačku.

Kada je višijevskoj Francuskoj 1943. trebalo da bude regrutovano novih 250.000 muškaraca i (neudatih) žena, došlo je do otvorenog protesta: i kardinali i biskupi su kao i Pokret otpora zastupali sledeće: "Nijedna Francuskinja za Rajh"! Uprkos tome, u Nemačkoj je 1944. zbog nemačkog pritiska, ali i deportacija, radilo gotovo 50.000 francuskih žena. Međutim, otvorena prisila vršena je na radnike iz Istočne Evrope. Na istoj "rasnoj vrednosti" zasnivao se i rodni odnos: što je smatrana nižom, to je dovođeno više žena. U skladu s tim je 85 odsto svih strankinja bilo iz Poljske i Sovjetskog Saveza; preko milion (sovjetskih) "radnica sa Istoka" je 1944. činilo više od polovine svih civilnih "radnika sa Istoka", a prosečan "radnik sa Istoka" bila je žena od jedva dvadeset godina, iz Kijeva. Među stranim radnicima iz zapadne i severne Evrope bilo je samo između pet i 15 odsto žena.

 I dok su poljske žene (i muškarci) pretežno radili u poljoprivredi, gde su bili zamena za nemačke muškarce, "radnice sa istoka" morale su pretežno da rade u najtežim i po zdravlje najštetnijim granama ratne industrije, gde je trebalo da rasterete muške radnike Nemce, koji su ostali u Nemačkoj i sada napredovali na mesta kvalifikovanih radnika i predvodnika. Često su trudne Poljakinje i "radnice sa Istoka" raspoređivane upravo na najteže poslove, kako bi se izazvao prekid trudnoće.

Prema ovim "ljudima - životinjama" - kako je Himler 1943. rekao u obraćanju SS-vođama - ne može se "nikada biti surov niti bezdušan", a "da li je pri iskopavanju protivtenkovskog rova od iznemoglosti umrlo 10.000 ruskih žena zanima me samo ukoliko to znači da je za Nemačku završen jedan protivtenkovski rov".

                                (Nastaviće se)

Pratite nas na našoj Facebook i Instagram stranici i X nalogu.