SVETSKE RELIGIJE - Šerijat je božanski zakon islama

Padom vizigotske prijestonice Toleda, muslimani su zagospodarili cijelom teritorijom zapadno od Pirineja. Kuran je u neku ruku "Najnoviji Zavet", koji ne osporava već potkrepljuje i prevazilazi jevrejsku i hrišćansku Bibliju.

Počev od jedanaestog vijeka, vodeću snagu islama predstavljali su Turci. Moralne propovijedi Kurana, sa običajima iz Prorokovog života, formiraju osnovu islamskog zakona

***************************

Kuran ("čitati, kazivati") za muslimane je reč Božja koju je arhangel Gavrilo (Džibril) preneo preko proroka Muhameda, poslednjeg u nizu biblijskih proroka. U neku ruku, to je "Najnoviji Zavet", koji ne osporava već potkrepljuje i prevazilazi jevrejsku i hrišćansku Bibliju. Čak, na jedan drugačiji način, on mnogo više doseže ulogu Isusa, Logosa, kao večne i božanske Reči Boga-stvoritelja: za Muhameda, dok je tako čist i Božji odabranik, on je u potpunosti čovek. Muhamed i neki sekretari verovatno su zabeležili mnoga od ovih isprekidanih otkrivenja, i posle njegove smrti ostalo je mnogo zapisanih fragmenata i mnogo onih koji su se sećali njegovih kazivanja. Opsežni tekst je kompiliran u vreme vladavine prvih nekoliko kalifa a varijante su zabranjene.

 Teritorijalna ekspanzija

Kuran, ovakav kakvog ga mi poznajemo, podeljen je u 114 poglavlja koja se nazivaju surama i koja sadrže različit broj stihova pod imenom "znaci" (ajati). Poglavlja nisu raspoređena hronološki niti tematski, već grubo prema dužini, od najdužih do najkraćih: tako se mnogo jezgrovitih i poetskih ranih otkrivenja iz Meke našlo na kraju, a duže, narativnije sure iz Medine su više ka početku. Zajedno sa kratkim naslovima, sve osim jedne, sure počinju sa Bismilom: "U ime Boga, milostivog i milosnog". Mnoge, takođe, počinju i nekolikim simboličkim slovima, koja su možda prvobitno predstavljala blokove zapisanog materijala. Knjiga je napisana u poetskoj, ritmičkoj prozi živopisnog i prelepog stila.

... Postoji mnogo moralnih propovedi Kurana i sa ustaljenim običajima iz prorokovog života, one formiraju osnovu islamskog zakona (šerijat). Širokogrudost i poštenje predstavljali su vrhunac, a sebični trgovci iz Meke bili su strogo osuđeni. Osnovni zahtevi muslimanskog života su dnevne molitve, milostinja, post u mesecu Ramazanu i hodočašće u Meku. Društvene reforme su uspostavljene, a među njima su zakon o nasleđu, zakon o kriminalu, baš kao i o ponašanju muževa i žena, roditelja i dece, vlasnika robova, trgovaca i muslimana prema ne-muslimanima. Kamate su bile zabranjene, a ustanovljeni su zakoni o ishrani. Ženama je bila dopuštena polovina nasleđa muškaraca (umesto ničega) a uspostavljena je i granica od četiri žene, iako se odvraćalo od svake preko jedne.

... Pod vladavinom prve četvorice kalifa (632-661. naše ere), bile su osvojene Sirija, Palestina i Mesopotamija: Damask, Jerusalim, Antiohija i Basra. Persija je pobeđena između 637. i 650. a Egipat između 639. i 642. Osvajanja pod Umajadima iz Damaska uključila su Avganistan, veliki deo Severne Afrike i Španiju.

Berberska plemena Severne Afrike bila su preobraćena ubeđivanjem, iako će narednih vekova oni manifestovati svoju etničku posebnost prihvatanjem jeresi kakva je karidžitska. Godine 711. naše ere, muslimanska vojska prešla je Ifrikiju (Severna Afrika) i stigla do Magrib al-aksa, ekstremne zapadne tačke. Uz pomoć vizantijskog namesnika Seute i urbanih Jevreja koje su proganjali vizigotski hrišćani, muslimani su krenuli u osvajanje al-Andaluza (etimologija nepoznata možda od Vandalicije), na Iberijskom poluostrvu. Padom vizigotske prestonice Toleda, muslimani su zagospodarili celom teritorijom zapadno od Pirineja. Planine su bile granica njihove ekspanzije, naročito pošto je Karlo Martel kod Poatjea (732) stavio tačku na njihovo napredovanje u Provansi.

Osmanlijska osvajanja

... Počev od jedanaestog veka, vodeću snagu islama predstavljali su Turci koji su u islam prevedeni u desetom veku, a naročito Seldžuci koji su kontrolisali Abasidski kalifat posle Bujida (1058. godine). Prognali su ih Mongoli (preobraćeni u islam oko 1300), koji su zauzeli Irak ali su ih zaustavili Turci Mameluci koji su kontrolisali Egipat do osmanlijskog osvajanja 1517. godine. Od petnaestog do devetnaestog veka, interese islama uglavnom je predstavljalo moćno Osmanlijsko Carstvo, osnovano 1301. godine u Maloj Aziji.

Osmanlije su 1453. godine zauzele Konstantinopolj, koji je postao njihova prestonica (Istanbul). Na istoku, Turci Mameluci osnovali su sultanat Delhi (1206-1526). Između 1526. i 1658. godine, cela severna Indija biće u vlasti islamskog carstva Velikih Mogula, potomaka Mongola. Indonezija i Malezija su bile najvećim delom prevedene u islam preko trgovinskih puteva koji su ih povezivali sa muslimanskim zemljama. Isto se desilo i sa nekim oblastima u sub-saharskoj Africi.

Šerijat je božanski zakon islama, i razumevanje tog zakona jeste fikh, odnosno sudstvo. Muhamed nije nametnuo razliku između religijskog i sekularnog zakona; strana na koju će šerijat da prevagne u današnjim muslimanskim zemljama zavisi od stepena sekularizacije u svakoj od njih. Šerijat se odnosi na svaku dimenziju života, uključujući porodične odnose, zakon o nasleđivanju, poreze, pročišćenje od zagađenosti i molitvu; aktivnost njegovih naučnika uključuje rangiranje ljudskih delatnosti u spektru koji ide od slabijeg do jačeg, od ohrabrivanja do obeshrabrivanja i zabrane.

Četiri generalno prihvaćena izvora za pravne stručnjake jesu Kuran, suna (običaji Prorokovi), idžma (konsensus) i kijac (rezonovanje po analogiji). Nauka hadiskog kriticizma je stvorila takve velike zbirke kao što su Buharijeva i Musolimova. Šiitsko sudstvo se u neku ruku razlikuje, jer njihova hadiska tradicija naglašava imame, a njihove koncepcije konsenzusa i nezavisnog rezonovanja takođe se razlikuju.

 (Nastaviće se)

Pratite nas na našoj Facebook i Instagram stranici i X nalogu.