SVETSKE RELIGIJE - Isus Hristos srce hrišćanske religije

Isus Hristos, jevrejski prorok iz Nazareta u Galileji, rođen nešto prije početka nove ere i razapet na krstu, prema tradiciji, tokom proljeća 33. godine n.e., centar je hrišćanske religije

Isus iz jevanđelja bio je sin Marije, žene drvodjelje Josifa. Pošto ga je krstio Jovan Krstitelj, prorok kome je kasnije rimski marionetski kralj Irod odsjekao glavu, Isus je počeo da propovijeda i da čudotvorno iscjeljuje.

**************************

U četvrtom veku nove ere, kanonizacija hrišćanstva je završena. Ona je sadržana u dvadeset sedam rukopisa koji se nazivaju "Novi zavet", različitih od hebrejske Biblije (Tanakh), ili "Starog zaveta", koji su hrišćani takođe kanonizovali. Novi zavet se sastoji od četiri jevanđelja (Mateje, Marka, Luke i Jovana), Dela svetih apostola (nastavak pisca Jevanđelja koje se pripisuje Luki, za koga se pretpostavlja da je bio učenik apostola Pavla), Poslanica apostola (četrnaest se pripisuje Pavlu, jedna Jakovu, dve Petru, tri Jovanu i jedna Judi) i najzad Apokalipse (Otkrivenja) koje se pripisuje Jovanu.

U svoj toj literaturi, Stari zavet obično je interpretiran tipološki, jer sadrži proročanstva o dolasku Mesije Isusa Hrista. U stvari, uključenje Staroga zaveta u hrišćanski kanon rano je naišlo na otpor teologa Markiona iz Ponta (oko 80-155. posle Hrista). Pitanje su iznova postavili Martin Luter (1527. i 1537. posle Hrista) i nemački evangelizam u dvadesetom veku (Adolf fon Harnak).

Tajne Novog zavjeta

Autentičnost rukopisa Novoga zaveta tema je rasprava koje traju više stotina godina. Čas po čas, neki teolog se pojavi sa novom šokantnom teorijom; ipak, uprkos porastu hipoteza, došlo se do nekih neopozivosti: autentičnost Pavlovih poslanica (generalno je prihvaćeno da su to poslanice Rimljanima, prva i druga Korinđanima, Galatima, Filibljanima, prva Solunjanima i Filimonu; često sastavljenih iz više delova, često sa post-Pavlovskim umetanjima) čini najstariji deo hrišćanskog kanona (oko 50-60. godine posle Hrista).

Više drugih kanonizovanih poslanica sastavljeno je tokom prve polovine drugog veka, kada su njihovi navodni autori već bili davno mrtvi. Datiranje jevanđelja pada u drugu polovinu prvog veka, i zasniva se na više ranijih tradicija i pretrpljenih dopisivanja i precrtavanja. Prva tri (Mateje, Marka i Luke) nazivaju se sinoptičkim zbog svojih sličnosti, koje mogu da se vide na prvi pogled kada ih stavimo u tri paralelna reda.

Jevanđelje koje se pripisuje Marku, datira se oko 70. godine nove ere, i najstarije je, sa stihovima 16:9-20 koji su kasnije dodati. Matejevo i Lukino (oko 80. godine posle Hrista) prate Markovo, i izvor nazvan Q (Quelle, izvor kazivanja). Verovatno napisano nešto pre 100. godine posle Hrista, Jevanđelje koje se pripisuje Jovanu više je ezoterično i sadrži upadljive platonske crte, posebno u identifikaciji Hrista sa Božijim Logosom koji je božanska reč i plan imanentan materijalnom svetu. Jovanovo Jevanđelje sadrži vrlo negativno mišljenje o socijalnom svetu (naziva se "ovaj svet"), kojim dominira đavo koji se pojavljuje kao protivnik, a ne sluga Božji. Ova je koncepcija previše često bila upoređivana kako sa gnosticizmom tako i sa esenskom literaturom iz Kumrana, što nije pokazalo išta više do da su neki rukopisi Novog zaveta dovoljno neodređeni, pa zato i istovremeno podložni mnogim kontradiktornim hipotezama. Nema nikakve sumnje da su eseni, pa čak i gnostici, pripadali religijskom spektru tog perioda.

Isus Hristos, jevrejski prorok iz Nazareta u Galileji, rođen nešto pre početka nove ere i razapet na krstu, prema tradiciji, tokom proleća 33. godine n.e., centar je hrišćanske religije. Njegov život i kratka karijera učitelja i iscelitelja i njegova smrt samožrtvovanjem su opisani u jevanđeljima. Istorijski izvori tog vremena gotovo da ne sadrže nikakav spomen na Isusa; radikalni teološki trend i dalje njegovo postojanje smatra fikcijom, dok ga glavna struja smatra činjenicom, iako neuhvatljivom.

Jevanđelje o Isusu

Isus iz jevanđelja bio je sin Marije, žene drvodelje Josifa. Pošto ga je krstio Jovan Krstitelj, prorok kome je kasnije rimski marionetski kralj Irod odsekao glavu, Isus je počeo da propoveda i da čudotvorno isceljuje. Pokušaji da se rekonstruiše njegova originalna poruka potvrđuju da je on podučavao kroz priče sa moralnim porukama - što je bio rabinski običaj - i da je najavljivao predstojeće ustanovljenje Božjeg carstva na zemlji, koje će odbraniti dobre i potlačene. Iako je hrišćanstvo, koje nosi datum kasniji od Isusovog života, najavljivano kao religija mira, van svake sumnje je da je Isus lično imao veze sa zilotima, jevrejskim fundamentalističkim teroristima čiji je cilj bio da se stavi tačka na rimsku okupaciju Palestine. S. G. F. Brandon daje dokaze da je Isusova veza sa tom organizacijom bila ekstremno bliska. Bilo kako bilo, Isusovo ponašanje nije bilo takvo da bi izazivalo simpatije jevrejskih religioznih (ili civilnih) vlasti, koje su ga uhapsile i predale rimskoj pravdi.

Optužbe protiv Isusa daleko su od toga da budu jasne; čini se, međutim, da su ga neki smatrali blasfemičnim, a drugi buntovnim. Posle prekog suda tokom kojeg se rimski predstavnik Pilat (bar prema opreznim autorima jevanđelja koji su se trudili koliko god su mogli da se ulaguju rimskoj vlasti) pobrinuo da presudu ostavi lokalnoj masi, Isusa su razapeli na krst rimski vojnici pod verovatnom optužbom da je bio lažni Mesija a što je, da bi u očima rimske pravde postalo relevantno, moralo biti propraćeno i dokazom o buntovničkoj aktivnosti. Uprkos Isusovim vezama sa zilotima, nema eksplicitnih dokaza o tome u jevanđeljima, niti u bilo kojem drugom savremenom izvoru. Na krstu Isus je brzo izdahnuo i bio je sahranjen istog petka.

************************

Jevanđelje se pojavljuje u drugoj polovini prvog vijeka i zasniva se na više ranijih tradicija i pretrpljenih dopisivanja i precrtavanja

(Nastaviće se)

Pratite nas na našoj Facebook i Instagram stranici i X nalogu.