SVETSKE RELIGIJE - Ćirilično pismo prihvatili Sloveni

Vladimir Skandinavski princ Kijeva zagovarao je istočno hrišćanstvo koje će postati religija Rusije. Nijemce je evangelizovao Bonifacije Ulfila (680-754. n.e.), poslije čega su oni poslali hrišćanske misije u slovensku Bugarsku, čiji se kan Boris, međutim, priklonio krštenju u Grčkoj crkvi

U Brazilu jezuiti su započeli masovni eksperiment, koji je stotine hiljada južnoameričkih starosjedilaca spasao sigurne smrti, jer su hranu i krov nad glavom dobili u rezervatima kojima je vladala stroga disciplina zajednice

************************

Istorija ekspanzije pokrštavanja je nešto što je teško sumirati. Nemce je evangelizovao Bonifacije Ulfila (680-754. n.e.), posle čega su oni poslali hrišćanske misije u slovensku Bugarsku čiji se kan Boris, međutim, priklonio krštenju u Grčkoj crkvi (860). Grci su imali manje uspeha među Moravcima, ali "ćirilično" pismo koje su stvorili misionar Ćirilo (oko 826-869) i njegov brat Metodije (oko 815-885) prihvatili su Sloveni. Godine 988, Vladimir, Skandinavski princ Kijeva, zagovarao je istočno hrišćanstvo koje će postati religija Rusije.

Evropska teritorijalna ekspanzija vodila je evengelizaciji brojnih naroda. Konkordati između pape i kraljeva Španije i Portugalije omogućili su hrišćanstvu da pusti duboke korene u Južnoj Americi. Zajedno sa franjevcima i sa dominikancima, jezuiti su vrhunac svoje energije uložili u misionarske aktivnosti. Ovaj novi i dinamični red je imao za cilj da kopira evropski socijalni model među starosedeocima tako što bi stvorio lokalnu obrazovanu elitu.

Drakonske mjere jezuita

U Brazilu, jezuiti su započeli masovni eksperiment koji je stotine hiljada južnoameričkih starosedelaca spasao sigurne smrti jer su hranu i krov nad glavom dobili u rezervatima kojima je vladala stroga disciplina zajednice. Sa stanovišta evropskih kolonista, eksperiment jezuita otišao je predaleko. Red je proteran iz Južne Amerike 1767. Ne dugo posle toga (1808), kolonijalnoj crkvi došao je kraj, oslobađanjem država Južne Amerike od evropskog pokroviteljstva.

Misije u Africi, kako protestantska tako katolička, nisu imale uspeha na širem nivou sve do prve polovine devetnaestog veka. Širenje pokrštavanja u Aziji se pokazalo kao dosta teško. U Kinu, misionari su stizali u različitim periodima (635; 1294; oko 1600), ali nisu bili u stanju da se učvrste pre opijumskog rata 1840-1942. Misija Fransiska Ksavijera u Japanu (1549) imala je više uspeha: na kraju šesnaestog veka, Japan je imao 300.000 hrišćana. Taj period je praćen proganjanjima koja su trajala sve do 1858. godine, kada je otkriven veliki broj kripto-hrišćana, u zajednicama koje su svoju hrišćansku veru čuvale skrivenu.

U jugoistočnoj Aziji, katolicizam je zakoračio na Filipine u vreme španskog osvajanja (1538); u budističkim zemljama, hrišćanska ekspanzija naišla je na ozbiljan otpor. Koreja je u dvadesetom veku doživela veliku ekspanziju hrišćanstva.

Uprkos vrlo ranom osnivanju hrišćanskih crkava na zapadnoj (Malabar) obali Indije, hrišćanstvo je ostalo vrlo ograničeni fenomen na indijskom potkontinentu: hrišćani su bili većina samo u maloj portugalskoj koloniji Goa (1510). Posle britanskog osvajanja Indije (1858), sve vrste misija su bile aktivne; pa ipak, 1980, ne više od tri procenta induske populacije bili su hrišćani.

Australija i Novi Zeland bili su predmet misija anglikanaca (1788), katolika (1838) i protestanata (1840).

Vaseljenski sabori

Na saborima su raspravljane problematične teme crkve, kako one koje su se ticale doktrine tako i one praktične prirode. Pri vaseljenski sabor sazvao je car Konstantin u Nikeji (Mala Azija) od 19. juna do 25. avgusta 325. godine nove ere. Arijansku jeres tada je osudilo 318 episkopa koji su saboru prisustvovali. Nikejski Simvol vere afirmisao je puno božanstvo Hristovo (u Isusu Hristu prisutan je sam Bog, u onoj meri u kojoj Bog može biti ovaplođen u ljudskom životu, odnosno Isus je istinski Bog). Duža verzija Simvola vere koju je prihvatio Sabor u Halkidonu učinila ga je vaseljenskim stavom crkvenog učenja najvećeg broja hrišćana do današnjih dana.

Drugi vaseljenski sabor sazvao je Teodosije I u Carigradu 381. godine. On se nosio sa pneumatomahijancima (duhobordima) koji su verovali da je Sveti Duh inferiorniji od Oca i Sina.

Treći vaseljenski sabor sazvao je Teodosije II 431. godine u Efesu (Mala Azija) da bi stavio tačku na hristološku raspravu koja je suprotstavila Nestora, carigradskog patrijarha, Kirilu, episkopu aleksandrijskom u Egiptu. Dve grupe su se međusobno ekskomunicirale, ali je Kiril ipak uspeo (433) da natera umerene nestorijance da prihvate i naziv Theotokos (Bogorodica) koji je on dao Djevi, i njegove poglede koji su se ticali sjedinjenja dve Hristove prirode u jednu ličnost...

... Hrišćanska teologija formira sistem koji može biti opisan sinhroničnim terminima. Istorija tog sistema formira jedan drugi sistem koji gaji vrlo složene odnose među zavisnosti od prvog. Kako smo generalno opisali istoriju hrišćanstva, sada ćemo se koncentrisati na sinhronski sistem mogućnosti u hrišćanskoj misli.

Doktrina o Svetoj Trojici.

Jedna od osobenosti hrišćanstva jeste da ono operiše sa tri tradicionalne muške božanske ličnosti koje delaju zajedno u složenim trojnim odnosima (Otac, Sin i Sveti Duh), ali takođe i u odnosu sa ženskim bićem (Djeva Marija) čiju vezu sa Svetom Trojicom ponaosob nije lako opisati. S druge strane, ličnosti Sv. Trojice predstavljaju deo multidimenzionalnog scenarija. Na primer, jedna od dimenzija koja karakteriše Hrista jeste njegovo božansko, ali i njegova ljudska narav, sastav celine po imenu Hristos, njegova priroda, njegova supstanca, njegov hijerarhijski položaj, njegov odnos prema Ocu, njegov odnos prema Majci i tako dalje.

****************************

Prvi vaseljenski sabor sazvao je car Konstantin u Nikeji. Arijansku jeres tada je osudilo 318 episkopa koji su prisustvovali saboru 

 (Nastaviće se)

Pratite nas na našoj Facebook i Instagram stranici i X nalogu.