Seobe od Kavkaza do Karpata i Saksonije

SRPSKI STARI VEK - ETNOGENEZA SRBA

Tokom vremena, potpavši pod brojnije Germane, Srbi sa sjevera, su se stopili sa njima. Srbi, došavši na jug, donijeli, su, pored običaja i religije, toponime iz ranije postojbine, poput naziva: Dobri Lug, Kamenica, Ribnica...

Bojkovinu, oblast u današnjoj Ukrajini, nazivali su Srbijom, srpskom zemljom, ili zemljom Bojki, te da se ona nalazi "s one strane Turske i Mađarske, u susjedstvu Franačke, kao stara srpska domovina"

U prvom veku posle Hrista, rimski zemljopisac Plinije pominje Srbe kod Kavkaza i Azovskog mora; zatim se, ovo ime, javlja između Dnjepra, Visle i Karpata, a potom, izuzetno često, u današnjoj Saksoniji i okolnim teritorijama. Srbi se, postepeno, pomiču iz Azije ka evropskom Zapadu. Karlo Veliki, vladar zapadne Evrope gotovo pedeset godina (768-814), pokorivši Saksonce, zavladao je i nekim srpskim zemljama, koje su Saksonci još ranije zadobili, ali je veći deo Srba, oko reka Sale i Labe, ostao van granica Karlove države, u svojim kneževinama.

Ove, zapadnoevropske Srbe, u Evropi beleži Vibije u VI veku i to u nemačkoj oblasti Anhaltu, gde je grad Zerbst (Cerbst, Serbst, Serbište) bio središte jedne srpske državice. I gradovi Majsen (Mišno) i Sarbriken, su tada bili srpski – Mišno je bilo čuveno po proizvodnji porcelana. Srbi su se tada širili na dugom prostoru između južnih tokova Labe i Visle. U VII veku, franački letopisac Fredegar spominje Drvana (Dervan), jednog između mnogobrojnih srpskih kneževa, koji je, oko godine 623, oslobodio svoju državu od Franaka i pridružio se Samu, osnivaču prve velike slovenske države.

Stapanje sa Germanima

Tokom vremena, potpavši pod brojnije Germane, Srbi sa severa, su se stopili sa njima. Otpor je dugo trajao - vekovima su se Srbi žestoko opirali Sasima, francuskoj vlasti i drugim narodima, čak i kad ih je znatan deo, možda većina, iselio na jug. Danas ih ima manje od stotinu hiljada. Mnoge reke, planine i naselja u Nemačkoj, imaju iste nazive kao i u Srbiji, jer su Srbi, došavši na jug, doneli, pored običaja i religije, toponime iz ranije postojbine, poput naziva: Dobri Lug, Kamenica, Ribnica...

Prokopije, u VI veku, beleži kakva je bila religija starovekovnih Srba: "Veruju da postoji samo jedan Bog, tvorac groma; da je jedini gospodar svega i prinose mu goveda i ostale žrtve. Kad im je smrt blizu, od bolesti ili u ratu, zavetuju se, ako se spasu, da će odmah žrtvovati za dušu Bogu i spasavši se, žrtvuju kako su obećali i veruju da su otkupili spasenje svoje tom žrtvom. Štuju uz to reke i nimfe (vile) i žrtvuju im svima i prorokuju po tim žrtvama".

Pisani izvori, iz doba kada su preci današnjih Srba živeli na Karpatima, su oskudni. U dosadašnjim istraživanjima, retko se pominju rimski i arapski izvori - akcenat je stavljen na vizantijske istorijske zapise, te dva traktata: Povest vremenskih let ruskog letopisca Nestora i knjigu vizantijskog cara Konstantina Porfirogenita: De administrando imperi (Upravljanje Imperijom), iz kojih se navode duži ili kraći citati. Suština svih ovih navoda se svodi na to da su Srbi Bojkovinu - oblast u današnjoj Ukrajini, nazivali Srbijom, srpskom zemljom, ili zemljom Bojki, te da se ona nalazi "s one strane Turske i Mađarske, u susedstvu Franačke, kao stara srpska domovina".

Bojkovina se prostire na istočnim padinama Karpata (od vrha planinskog lanca pa do gornjeg toka reke Dnjestar), delom prelazeći i na zapadnu stranu planinskog masiva. Sa istoka je dopirala do reke Lomnice, a sa zapada do gornjeg toka reke Sane.

Južni Srbi sa Karpata

Sa severozapadne strane, Bojkovina se prostirala od granice Poljske i Slovačke, prema istoku i jugoistoku, do blizine naselja: Sambir, Borislav, Strij, Dolina i Preginska; na zapadnoj strani Karpata, pružala se, od gornjeg toka reke Teresve (Tare), do gornjeg toka reke Lužice (Luž), odnosno do mesta Mižgirja (Međugorje), preko gradića Volovec, do Velike Breze, blizu granice sa Slovačkom. Etnička granica zahvata i neznatan deo teritorija Poljske i Slovačke, u trouglu, na granici sa Ukrajinom.     

Od kraja XIX veka i početka XX veka, pa do danas, traju istraživanja današnje etničke grupe iz Ukrajine - Bojki ili Belih Srba, na osnovu etnografskih i jezičko-dijalekatskih podataka. Iz Nestorovog i Porfirogenitovog traktata naučnici izvode razne zaključke o Bojkovini (na stranu rasprave nije li delo vizantijskog cara mestimično falsifikovano); tako, Konstantin Jireček piše: "Beli Srbi, imajući za susede Franke, s one strane Ugarske, žive u kraju Bojki".

Ukrajinski akademik, Mihajlo Hruševski, iznosi drugačije mišljenje: "Konstantinova pripovetka (misli na De administrando ...) zadaje samo teškoće time što još više zatamnjuje stvar, umesto da je objašnjava". Hruševski kaže da su južni Srbi potekli iz Bele Srbije i locira ove krajeve između Bavarske i Mađarske, u neposredno susedstvo Nemačke. Ovaj istoričar polazi od informacija o polabskim Srbima - Lužičkim Srbima (Lausitzer Sorben), pravilno ih smatrajući za saplemenike južnih Srba sa Karpata.

Balkan

Iz traktata Konstantina Porfirogenita postaje jasno da se, oko 620. godine dio karpatskih Srba seli na Balkan. Hroničar N.A. Beskid piše da su dobrovoljno došli na poziv vizantijskog imperatora Iraklija (610-641), kao saveznici u borbi protiv Avara. Za nagradu, imperator im je dozvolio da nasele današnje teritorije Hrvatske, Bosne i Hercegovine, Srbije i Crne Gore. Ovu Beskidovu interpretaciju možemo komotno smestiti u domen fantastike, jer je potpuno neverovatno da bi vizantijski carevi, koji su se stoljećima prije toga (kao i rimski imperatori, uostalom), borili protiv "varvara", sad ih, odjednom, naseljavali na svojoj teritoriji. Za varvarska preseljavanja nije bilo nikakvog logičkog razloga, niti se navodi svrha i cilj za dovođenje, u biti neprijateljskog, elementa na vlastitu teritoriju.

                                      (Nastaviće se )

Pratite nas na našoj Facebook i Instagram stranici i X nalogu.