RATNO STANjE - Tajna istorija CIA-e i Bušove administracije (13)

Teška iskušenja u borbi protiv talibana

Američki izvori tvrde da je između napada 11. septembra i početka američkog bombardovanja Avganistana u oktobru 2001. godine lociran Bin Laden. Vazdušni napadi na talibanske prve na sjeveru na Mazar-i-Šarif i rezultati su bili spektakularni. Američkim bombarderima naređeno da svoje napade usmere na infrastrukturu avganistanske vlade u Kabulu

Brzi pad Kabula i iskorenjivanje Talibana i Al-kaide u zimu 2001. godine doneli su preko potreban ukus pobede Americi, samo dva meseca posle razornih napada 11. septembra. Činilo se da je to nagovestilo novi oblik rata, za koji će biti potrebno manje konvencionalnih jedinica američke vojske.

Ali, u stvarnosti, američka operacija nije se odvijala tako glatko kako je izgledalo na televizijskom ekranu.

Američki izvori tvrde da je u nedeljama između napada 11. septembra i početka američkog bombardovanja Avganistana u oktobru 2001. godine američka obaveštajna zajednica locirala Osamu bin Ladena, ali da vojska nije bila spremna da ga napadne. Obaveštajni zvaničnici tvrde da je u to vreme američka vojska razvijala plan za vazdušnu kampanju na Avganistan, koji nije bio dovoljno rastegljiv da bi iskoristio prednost iznenadnog priliva obaveštajnih podataka o Bin Ladenu. Ova malo poznata mogućnost da se ubije Bin Laden pojavila se pre nego što je teroristički vođa pobegao u planine jugoistočnog Avganistana, gde ga je bilo mnogo teže pratiti.

Kabul vruća tačka

Šira kampanja posvećena Avganistanu takođe je usporena zbog poverljive rasprave unutar Bušove administracije oko jačine podrške Severnoj Alijansi, avganistanskoj pobunjeničkoj grupi koja se već godinama borila protiv Talibana. Severnom Alijansom su dominirali Tadžici, a etnička manjina sa severa Avganistana.

Pojedini američki zvaničnici strahovali su da bi, u slučaju da Severna Alijansa zauzme Kabul, avganistanski većinski narod Paštuni na jugu odgovorili pokretanjem još jednog građanskog rata. Zvaničnici administracije su takođe bili zabrinuti da bi se Pakistan, koji je podržavao Paštune, protivio preuzimanju Kabula od strane Tadžijaca.

Dok se politička rasprava razvlačila u Vašingtonu, američkim bombarderima je naređeno da svoje napade usmere na infrastrukturu avganistanske vlade u Kabulu i drugim mestima, daleko od bojnih polja na severu, te su talibanski prvi redovi ostali relativno neoštećeni.

Prema tvrdnjama iznetim u nedavno objavljenoj knjizi Prvi smo ušli Gerija Si Šroena, agenta koji je predvodio prvi tim CIA-e u Avganistan posle 11. septembra, smatralo se da bi, u slučaju da se vlada Talibana oslabi pre nego što se jedinice na prvoj liniji fronta predaju, možda Paštunci na jugu ušli u borbu, porazili Talibane i zauzeli Kabul pre nego što bi se Severna Alijansa probila. Ograničena vazdušna kampanja mogla bi da ograniči napredovanje Severne Alijanse i pruži vođama Al-kaide još vremena da pripreme beg.

Kada su snažni vazdušni napadi konačno upućeni direktno na talibanske prve redove - prvi na ključni grad na severu, Mazar-i-Šarif - rezultati su bili spektakularni i tako su okončali svaku dalju raspravu. Severna Alijansa se brzo probila do Kabula. Talibani su se raspršili. Ipak, Bin Laden i ostaci njegove organizacije uspeli su da se domognu relativne bezbjednosti koju su im pružili stari kampovi za trening Al-kaide u udaljenim planinama jugoistočnog Avganistana.

Rat protiv terorizma

Danas je jasno da je decembar 2001. godine bio trenutak kada je strategija Bušove administracije za globalni rat protiv terorizma počela da gubi usredsređenost. Talibani su bili u bekstvu, a Bin Laden i tvrdo jezgro Al-kaide priterani u ćošak na Belim planinama u blizini Tora Bore, preko puta pakistanske granice.

Ali, Pentagon nije poslao dovoljno američkih vojnika kako bi u potpunosti izolovali ovu oblast sa obe strane granice. Vojni general Tomi Frenks, šef američke Centralne komande i zadužen za sve američke operacije u Avganistanu, nalazio se pod snažnim pritiskom Ramsfelda da ograniči broj američkih vojnika raspoređenih u zemlji, tvrdi se u nedavno objavljenoj knjizi "Loš dan za umiranje novinara Šona Nejlora", koja se bavi prvim fazama rata u Avganistanu.

Zbog toga je Frenksu nedostajalo ljudstva da ogradi Bin Ladena. Umjesto toga, Sjedinjene Države su se oslonile na snage lojalne paštunskom gospodaru rata, Hazratu Aliju, da napadnu Tora Boru.

Pridružio im se i mali broj američkih specijalaca i CIA-inih paravojnih agenata, uz podršku američke avijacije, ali kombinacija elitnih američkih jedinica, vazdušne sile i domaćih snaga ovog puta nije uspela. Bin Laden je pobegao.

Zvaničnici CIA-e su danas ubeđeni da su snage Hazreta Alija dozvolile Osami bin Ladenu i njegovim glavnim saradnicima da pobegnu iz Tora Bore u Pakistan. Jedan izvor iz CIA-e je izjavio: "Shvatili smo da su mu ti momci jednostavno otvorili vrata. To nije bila nikakva velika tajna." Od tada se bin Laden krije na pakistanskoj strani granice s Avganistanom i američki obaveštajci veruju da se nikada nije udaljio iz te zabačene oblasti.

Diktator

Bušova administracija nikada javno nije optužila Hazrata Alija da je dozvolio Bin Ladenu da pobegne, ali zvaničnici CIA-e tvrde da se u agenciji raspravljalo da li bi Alija trebalo uhapsiti uz pomoć nove avganistanske vlade. Ipak, taj plan je odbačen i umesto toga se Hazrat Ali pojavio na sceni tokom američke okupacije kao neumoljivi diktator u oblasti oko Dželalabada u istočnom Avganistanu.

(Nastaviće se)

Pratite nas na našoj Facebook i Instagram stranici i X nalogu.