Početak u drevnoj Olimpiji (1)

O počecima nema pouzdanih podataka, a najstariji pisani trag vodi u 776. godinu prije nove ere. Prvi poznati pobjednik Koreb je Sokratov savremenik (oko 400. godine prije nove ere)

Moderni olimpijski pokret svoje korijene duguje antičkim olimpijskim igrama, koje su održavane u drevnoj Olimpiji na Peloponezu, svetilištu posvećenom bogu Zevsu. O počecima nema pouzdanih podataka, a čuveni filozof Aristotel tvrdio je da su olimpijska takmičenja ustanovili kraljevi Ifitos iz Elisa i Likurg iz Sparte. Brojanje olimpijskih igara počinje od 776. godine prije nove ere, jer od tada vodi prvi pisani trag. Međutim, ime prvog olimpijskog pobjednika zapisano je mnogo kasnije, a riječ je o Korebu, koji je bio najbolji u trčanju. Radi se o Sokratovom savremeniku (oko 400. godina p.n.e).
Mnogi tvrde da su bliži istini oni koji procjenjuju da su Prve igre antičkog doba održane oko 1.500 godina prije Hrista. Tome u prilog ide i tekst nađen na jednom disku iskopanom u Olimpiji 1879. godine, na kojem, između ostalog, piše... "Poplid Asklepijad, pentatletičar, posvećuje ovaj disk Zevsu na 225. Olimpijadi"... Predanja kažu da su za vrijeme održavanja Igara prekidana neprijateljstva između državica na teritoriji antičke Grčke i da su one donosile mir, radost i veselje (na grčkom Ekeheiria - sveti mir). Ljudska snaga je isticana kao božji dar, a zapisano je da je 776. godine prije naše ere Olimpija bila najvažnije sportsko borilište na čitavom Peloponezu. 
 

Sportska borilišta

Na osnovu arheoloških iskopina, koja su u Olimpiji započeli Francuzi 1829. godine, a nešto kasnije i Nijemci stvorena je slika o antičkim igrama, koje su održavane uglavnom u julu i avgustu. Na njih se nije smjelo dolaziti sa oružjem, a svim učesnicima bila je garantovana bezbjednost. Udatim ženama ulaz je bio strogo zabranjen, dok je svaki pokušaj podmićivanja bio najstrože kažnjen. Sredinom 19. vijeka pronađeno je borilište "Palestra", izgrađeno 323. godine prije nove ere gdje su se takmičili rvači pesničari. Inače, postojalo je nekoliko vrsta olimpijskih borilišta. Tako je stadion "Gimnazij" mogao da primi 45.000 gledalaca, a imao je pokrivenu trkačku stazu oko koje je bio zemljani nasip. Igralište je bilo dugo 213, široko 29, a staza za trčanje duga 192 metra. I pored svih nastojanja arheologa da uz stadion pronađu "Hipodrom", u tome nisu uspjeli. Istoričar Pauzanije tvrdio je da je "Hipodrom" bio dug 425, širok 213 metara i da je bio izgrađen u obliku potkovice. 
Sportovi u drevnoj Grčkoj bili su trčanje na kratkim i dugim stazama, rvanje, borba pesnicama, pankration (kombinacija rvanja i borbe pesnicama), petoboj (trčanje, skok udalj, bacanje diska, bacanje koplja, rvanje) i konjske trke. Borba pesnicama bila je priča za sebe. Zglobovi su bili bandažirani kaiševima i metalnim pločama da bi udarac bio što jači i pogubniji. Povrede su bile teške, a smrtni slučajevi nisu bili rijetkost. Često se događalo da pobjednik od udaraca i iscrpljenosti padne mrtav pored poraženog. Specifičan je bio i skok udalj, jer se skakalo sa tegovima u rukama i uz zvuke flaute, jer se vjerovalo da se tako mogu postići veće dužine. Najpopularnije su bile trkačke discipline, a najsuroviji pankration u kojem su bili dozvoljeni svi udarci, čak glavom i koljenom. Borba nije prekidana ni kada bi jedan od boraca bio ujeden od strane rivala ili kada ostane bez oka.
Olimpijski pobjednici imali su poseban status, jer su bili slavljeni i hvaljeni kao najveći junaci. Podizani su im spomenici, uživali su velike privilegije, oslobađani su poreza i dobijali su počasna mjesta u pozorištima. Atina je olimpijskom pobjedniku od 50. do 125. godine isplaćivala prosječnu petogodišnju zaradu. 
Vremenom su igre postajale sve manje plemenito takmičenje, propadale su polako kao i antičko grčko društvo, a učestale su pojave korupcija među takmičarima. Ambrozije, koji je 374. godine nove ere izabran za milanskog biskupa zatražio je od rimskog imperatora Teodosija Prvog (Teodosije Veliki) da zabrani olimpijska takmičenja zbog njihovog paganskog porijekla. To je on i učinio 394. godine.

Pjer de Kuberten

Obnavljanje Igara u moderno doba i osnivanje Međunarodnog olimpijskog komiteta i olimpijskog pokreta inicirao je Francuz baron Pjer de Kuberten potkraj 19. vijeka. Oduševljeni sportista, pedagog i istoričar podstaknut iskopavanjima u drevnoj Olimpiji, kao i oživljavanjem sportskog pokreta u mnogim zemljama na sjednici Unije francuskih sportskih društava za atletiku 1892. prvi put založio se za obnavljanje olimpijskih igara kao "periodičnih sportskih takmičenja omladine cijelog svijeta koja bi doprinijela uklanjanju nacionalnog rivalstva i nesuglasica vjerske, političke i rasne prirode". Na istom skupu iduće godine (1. avgust 1893) na De Kubertenov prijedlog, sazvan je Svjetski sportski kongres i on je 16. juna 1894. godine počeo kao Osnivački kongres Međunarodnog olimpijskog komiteta. Kongresu je prisustvovalo 79 delegata 49 sportskih organizacija iz 12 zemalja i predstavnici (u svojstvu posmatrača) iz još 21 zemlje. MOK je konstituisan osmog dana zasjedanja - 23. juna. Imao je 15 članova iz 12 zemalja osnivača (Argentina, Belgija, Velika Britanija, Grčka, Italija, Mađarska, Novi Zeland, Rusija, SAD, Francuska, Češka, Švedska), a prvi članovi MOK bili su organizatori olimpijskih komiteta u svojim zemljama. Članovi prvog saziva MOK-a bili su V. G. Balk (Švedska), F. Kemenj (Mađarska), D. Vikelas (Grčka), A. D. Butkovski (Rusija), baron P. de Kuberten i E. Kajo (Francuska), vojvoda Lućeze Pali i grof D'Andria Karafa (Italija), J. Gut-Jarkovski (Češka), L.A. Kaf (Novi Zeland), lord L. Emptil i K. Herbert (V. Britanija), H. B. Zubiaur (Argentina), V. Sloun (SAD) i grof M. de Busije (Belgija). Iduće godine član MOK-a postao je i Nijemac V. Gebhart. 
Olimpijska pravila

Na Kongresu su usvojena i Olimpijska pravila (danas Olimpijska povelja) koja su tokom prošlog vijeka doživjela mnogo promjena. 
Ukratko, u Pravilima je bilo šest članova i u njima je stajalo: (član 1): da je u interesu Međunarodnog kongresa i svih zemalja da Olimpijske igre u modernom obliku, pridržavajući se klasičnih okvira, ožive; 
(član 2): da na Igre treba pozvati sportske saveze svih "kulturnih zemalja" i da zemlje mogu da predstavljaju samo njihovi državljani (svima se preporučuje organizovanje prethodnih, izbornih takmičenja da bi na Igre došli samo najbolji);
(član 3): da će na Olimpijskim igrama biti zastupljena atletika (trčanje, skakanje, bacanje i dizanje tereta), sportovi na vodi (jedrenje, veslanje, plivanje), klizanje, mačevanje, rvanje, boks, streljaštvo, gimnastika, biciklizam i konjički sport; 
(član 4): da na Olimpijskim igrama, sem u mačevanju, mogu učestvovati samo oni kojima sport nije profesija (amaterski princip);
(član 5): da Organizacioni komitet igara može da isključi sa takmičenja sve koji povrijede olimpijske norme;
(član 6) da u sklopu atletskog treba organizovati jedno "glavno takmičenje" pod nazivom pentatlon (petoboj). 
Na kongresu je odlučeno da se Igre održavaju svake četvrte godine, a da Prve igre modernog doba budu u Atini 1896. godine. Za prvog predsjednika MOK-a izabran je predstavnik zemlje domaćina prvih Igara Dimitrios Vikelas, dok je De Kuberten prihvatio dužnost generalnog sekretara (predsjednik MOK-a postao je poslije Igara u Atini 1896. kao predstavnik novog domaćina Francuske, i na toj funkciji ostao je do 1925. godine). 

 (Nastaviće se)
Leonidas s Rodosa 
Leonidas s ostrva Rodosa najuspješniji je olimpijac svih vremena: na Igrama u Olimpiji na Peloponezu Leonidas je između 164. i 152. godine prije nove ere pobjeđivao u trkama na jedan stadij (192 metra i 27 centimetara), na dva stadija - "diaulos" (384 metra i 52 centimetra) i u trčanju u punoj ratnoj opremi. Pobjeđivao je na svakoj od četiri Olimpijske igre i to po tri puta. Izborio je 12 pobjeda, što bi danas bilo 12 zlatnih olimpijskih medalja.
 

Predsjednici MOK-a

1894 - 1896. Dimitros Vikelas (Grčka), 
1896 - 1925. Pjer de Kuberten (Francuska), 1925 - 1942. Anri de Baje-Latur (Belgija), 1946 - 1952. Zigfrid Edstrem (Švedska), 1952 - 1972. Everi Brendidž (SAD), 1972 -1980. Lord Majkl Kilanin (R. Irska), 1980 -2001. Huan Antonio Samaran (Španija), 2001 - ? Žak Rog (Belgija).

Izvršni komitet

Izvršni komitet Međunarodnog olimpijskog komiteta, osnovan 1921, čine predsjednik MOK-a, četiri potpredsjednika i deset članova. Danas se u tom tijelu nalaze: predsjednik Žak Rog (Belgija), potpredsjednici: Tomas Bah (Njemačka), Gunila Lindberg (Švedska), Lambis V. Nikolau (Grčka), Čiharu Igaja (Japan). Članovi su: Denis Osvald (Švajcarska), Mario Vaskez Ranja (Meksiko), Otavio Činkvanta (Italija), Sergej Bubka (Ukrajina), Zai Ćing Ju (Kina), Mario Peskante (Italija), Gerhard Hejberg (Norveška), Sem Ramsami (Južnoafrička Republika), Ričard L. Kerion (Portoriko) i ser Mijang Ng (Singapur). Inače, Međunarodni olimpijski komitet i olimpijski pokret uopšte, zahvaljujući svom prilagođavanju zahtjevima vremena, danas okuplja više zemalja i teritorija od Ujedinjenih nacija (učlanjena su 202 nacionalna olimpijska komiteta). Ljetnje olimpijske igre su bez premca najznačajniji svjetski sportski događaj, ali i kulturni i privredni, a Zimske olimpijske igre započete 1924. godine prate ih u korak.

Pratite nas na našoj Facebook i Instagram stranici i X nalogu.