ORIJENTALISTA - Rođen u nigdini na kraju umirućeg carstva

U gradu Bakuu nema pismenih tragova o rođenju Leva Nusimbauma. Niti, kada smo kod toga, u Tiflisu, Kijevu, Odesi ili Cirihu. Lev je u jednom od mnogih zapisa, objavljenom u berlinskim novinama 1931, naveo da je u stvari rođen u nigdini

Ideja da je Abraham Nusimbaum muslimanski aristokrata persijsko-turskog pedigrea - ili bilo šta sem Jevrejin evropskog porijekla - nalazi se u osnovi Levovog usvojenog identiteta

*********************************

Lev Nusimbaum je rođen oktobra 1905. u trenutku kada je tolerantna, "visoko kapitalistička" kultura Bakua počela da se raspada. Car Nikolaj Drugi obećao je narodu ustav sedamnaestog oktobra. Ovo lažno obećanje dato je s namerom da uguši rastuće zahteve za revolucijom u zemlji u kojoj su pobune, pljačke i ubistva postale deo svakodnevice. U Bakuu su kozaci jahali ulicama napadajući građane, navodno da bi uspostavili red, dok su Azeri i Jermeni svoj kosmopolitski grad pretvorili u bojište. Besna rulja opsedala je elegantne vile čiji su vlasnici pripadali "pogrešnim" etničkim ili religioznim zajednicama.

Kao i mnogi autori rođeni u poslednjim godinama umirućeg carstva, Lev je idealizovao svet koji se konačno urušio posle njegovog petnaestog rođendana, primoravši svoje stanovnike da beže u strahu za život, ostavljajući za sobom hranu koja se još pušila u tanjirima. Posmatrao je Baku kao mesto čija je dobrohotnost proisticala iz starosti i relativne slabosti režima. Provešće život suprotstavljajući se revolucionarima koji su razorili složenu mrežu starih religija i carstava, zamenjujući ih novim totalitarnim verovanjima. Snažne revolucionarne političke promene uvek će pamtiti kao "razulareno ludilo koje je zahvatilo grad".

Porijeklo

U gradu Bakuu nema pismenih tragova o rođenju Leva Nusimbauma. Niti, kada smo kod toga, u Tiflisu, Kijevu, Odesi ili Cirihu. Lev je u jednom od mnogih zapisa, objavljenom u berlinskim novinama 1931, naveo da je u stvari rođen u nigdini:

"Rođen u...? Eto gde se već otkriva problematična priroda mog postojanja. Većina ljudi u stanju je da navede kuću ili bar mesto u kome su rođeni. Do tog mesta ili kuće mogu hodočastiti u kasnijim godinama, zaroniti u sentimentalna sećanja. Da bih zaronio u takva sećanja morao bih obaviti hodočašće u vagon ekspresnog voza. Rođen sam usred prvog ruskog železničkog štrajka, na povratku majke iz Ciriha, sedišta ruskih revolucionara, u Baku, sedište naše porodice. Na dan mog rođenja car je proklamovao manifest u kojem je Rusima obećao politički ustav. Na dan mog dolaska u Baku grad je goreo zahvaćen plamenom revolucije, rulja je masakrirana po ulicama. Ocu, koji me zamalo nije izbacio zajedno s negovateljicom, donesen sam kući u lavoru. Tako je započelo moje bivstvovanje. Otac - industrijski naftni magnat, mati - radikalni revolucionar."

Koliko god apsurdna mogla biti, priča je najverovatnije tačna. Neke njene delove potvrđuju nezavisni izvori, uključujući Levovu nemačku negovateljicu Alisu Šulte. Frau Šulte je 1940. sabrala svoja sećanja na Leva, ispisavši ih urednim, pažljivim rukopisom. Ovo je učinila u italijanskom manastiru, u kome je živela nakon što je dečak o kome se čitavog života brinula postao progonjen čovek. Osetila je obavezu da činjenice iz njegovog zapetljanog života iznese po nekom redu u frustrirajuće kratkom dokumentu.

Krv i nafta Orijenta

Levova prva knjiga Krv i nafta Orijenta bavi se osnovnim motivom koji će se ponavljati i u kasnijim delima - ličnoj istoriji povezanoj sa istorijom Kavkaza. Lev nam prikazuje oca Abrahama kako nervozno šetka pred lokalnim zatvorom "sa orijentalnom kapom od ovčjeg krzna i jantarnom brojanicom, kakvu je imao svaki žitelj Bakua". Potamnele crte lica, koje Lev kasnije pripisuje ujednačenoj mešavini rasnog nasleđa turske i persijske aristokratije, odaju "hladnokrvni, naizgled klonuli, a ipak na akciju spremni, karakter orijentalca koji je prilagodio staru, poslušničku tradiciju životu u vibrantnom sedištu naftne industrije".

U ovom svedočenju otac otkupljuje majku iz carskog zatvora ("veoma mladu, tamnooku devojku... članicu ruske boljševičke partije"), u kome kao politički agitator čeka deportaciju. Odmah je ženi i odvodi u harem. Levova majka preuzima domaćinstvo raspuštajući harem.

Ideja da je Abraham Nusimbaum muslimanski aristokrata persijsko-turskog pedigrea - ili bilo šta sem Jevrejin evropskog porekla - nalazi se u osnovi Levovog usvojenog identiteta.

Stariji Nusimbaum rođen je u Tiflisu, današnjem Tbilisiju, zvaničnoj prestonici ruskog Kavkaza, dvadeset četvrtog avgusta 1875 (Njegova krštenica postoji). Bio je Jevrejin Aškenaz čiji su roditelji stigli na Kavkaz iz Kijeva ili Odese, velikih jevrejskih centara unutar ugovorom određene oblasti, van koje ruskim Jevrejima nije bilo dozvoljeno kretanje i zapošljavanje (iako je mnogo njih mitom obezbedilo sebi prolaz do ostalih delova carstva).

Sve do pripajanja poljskih teritorija u Ruskom carstvu nije bilo Jevreja, i to ga je činilo potpuno nespremnim za novi dodatak postojećoj etničkoj i religioznoj mešavini. Zvanični ruski odgovor na jevrejsko pitanje bio je ograničenje njihovog prisustva na poljske provincije, koje je zadobila Katarina Velika - takozvane Pale. Ova odluka je suštinski dovela do stvaranja najvećeg geta u istoriji, ogromnog geografskog zatvora za nove "ruske" Jevreje. Teritorije od kojih su se sastojale Pale bile su antisemitske provincije, pogođene čestim nestašicama hrane i ekonomskim krizama.

Potraga

Lev Nusimbaum je bio Jevrejin, preobraćenik u muslimanskog princa i autor niza bestselera u nacističkoj Njemačkoj. Njegov život prevazilazi i najmaštovitije stranice njegovih knjiga. Tragajući za istinom o Levu, Tom Rajs otkriva niz sjenovitih svijetova u međuvremenu utonulih u zaborav - evropski panislamizam, nihilističke asasine, krijumčare antinacističkih knjiga, naftne bogataše Bakua i jevrejske orijentaliste. Rezultat te potrage je potpuno neočekivana slika dvadesetog vijeka.

...

Pratite nas na našoj Facebook i Instagram stranici i X nalogu.