Ljetne olimpijske igre: Od Atine 1896. do Pekinga 2008. godine (2)

Na olimpijskim igrama u Atini od 6. do 15. aprila 1896. godine nastupio 241 takmičar iz 14 zemalja. Pred 60 hiljada gledalaca otvorio ih je grčki kralj Đorđe Prvi

Na prvoj sjednici Međunarodnog olimpijskog komiteta održanoj 22. i 23. juna 1894. potvrđeno je da se igre održe 1896. godine, tamo gdje i i priliči, u glavnom gradu Grčke, Atini. Grci su se silno obradovali kada su, u rivalstvu sa Parizom, dobili organizaciju igara, ali su se nedugo potom zabrinuli, jer je za nepune dvije godine trebalo izgraditi Olimpijski stadion.

Najveći problem je bio nedostatak novca, ali im je u pomoć pritekao grčki bogataš, poznati Georgis Averof. Stavio je Organizacionom odboru igara na raspolaganje 2,92 miliona drahmi u zlatu. I tako je na ruševinama antičkog stadiona nikao olimpijski "Panatenaikon".

Prve Olimpijske igre modernog doba održane su od 6. do 15. aprila. Njih je, pred 60 hiljada gledalaca, zvanično otvorio grčki kralj Đorđe Prvi, koji je svim sportistima poželio ugodan boravak u Grčkoj, sa željom da ostvare dobre rezultate. Sportisti Srbije nisu učestvovali, ali na poziv grčkog kralja Đorđa Prvog igrama je prisustvovao kralj Aleksandar Obrenović sa svojom svitom, koji je bio jedini suveren izvan Grčke među zvanicama na Olimpijskom stadionu. U njegovoj pratnji nalazio se i vojvoda Živojin Mišić, kao ađutant.

Ipak, sa tih prostora učestvovao je Momčilo Tapavica iz Nadalja kod Novog Sada i za Mađarsku osvojio bronzanu medalju u tenisu. Takmičio se i u rvanju grčko-rimskim stilom i dizanju tegova. U rvanju je eliminisan već u prvom kolu od Grka Stefanosa Hristopulosa i na kraju je bio peti. Isti plasman ostvario je i dizanju tegova sa dvije ruke podigavši 80 kilograma. Istini za volju, Tapavica je podigao težinu od 90 kg, ali mu taj rezultat nije bio priznat i tako je ostao bez bronzane medalje.

Spiridon Luis

Na borilištima u Atini kroz deset dana, koliko su igre trajale, prodefilovao je 241 sportista iz 14 zemalja, koji su se takmičili u devet sportova (akvatika - plivanje, atletika, biciklizam, dizanje tegova, gimnastika, mačevanje, rvanje, streljaštvo i tenis) i 43 discipline. Bila su predviđena takmičenja i u veslanju, ali su otkazana zbog loših vremenskih prilika. Program devet sportskih disciplina nije bio ni sličan današnjem.

Na primjer, u atletici je bilo samo 12, u plivanju četiri, u biciklizmu šest disciplina, a rvanju je postojala samo teška kategorija. Atletske trke su se odvijale na taj način što su staze bile odvojene konopcima razapetim na kočićima. Strijelci su gađali iz vojničke puške i revolvera slobodnog izbora, teniseri su se takmičili u singlu i dublu, a u gimnastici nije bilo vježbi na tlu. 

Prvi olimpijski pobjednik, i to poslije tačno 1.502 godine, postao je Amerikanac Džejms Brendan Konoli, koji je u troskoku doskočio na daljinu 13,71 metar. On je, pored ovog odličja, bio drugi u skoku uvis i treći u skoku udalj. Međutim, nesumnjivi junak igara bio je Grk Spiridon Luis, koji je trijumfovao u najtežoj atletskoj disciplini, maratonu, i tako postao pravi heroj domaćina takmičenja.

Trčeći po jakom suncu i velikoj vrućini na klasičnoj stazi od sela Maraton, gdje se odigrala legendarna bitka sa Persijancima, Luis je na Olimpijskom stadionu dočekan ovacijama kao pravi heroj. Tako je Luis spasao čast grčke atletike, jer su od 12 zlatnih medalja devet osvojili Amerikanci, a dvije Australijanci.

Najuspješniji po osvojenim medaljama bili su Amerikanci sa 19 odličja (11 zlatnih, sedam srebrnih i dva bronzana), a zatim slijede Grci sa 46 (10, 17, 19) i Nijemci sa 13 (6, 5, 2). Medalje su osvajali još Francuska, Velika Britanija, Mađarska, Austrija, Australija, Danska, Švajcarska i tri mješovita tima.

Pobjednici na prvim igrama u Atini su dobijali srebrna odličja, diplome i maslinove vjenčiće kojima su "krunisani". Drugoplasiranima su pripale bronzane medalje, diplome i lovorovi vijenci, a trećeplasirani, kao i svi ostali takmičari, nagrađeni su spomen medaljama od bakra.

Pariz - veliki promašaj

Uz žestoko protivljenje Grčke, koja je željela da zauvijek bude domaćin, kao u antičko doba, organizacija drugih Olimpijskih igara povjerena je glavnom gradu Francuske. Ipak, na prijedlog Pjera de Kubertena, Grci su popustili i složili se da one budu održane u Parizu od 14. maja do 28. oktobra 1900. godine. Međutim, "grad svjetlosti" nije bio spreman, ali ni previše zainteresovan za sportska olimpijska takmičenja.

Cijele igre ugurane su u program Svjetske izložbe, trajale su punih pet i po mjeseci i tretirane su kao trećerazredni događaj. Atletska staza bila je obična ledina duga 500 metara, orkestar je miješao himne, pobjednici su bili nagrađivani novcem, što je bilo u suprotnosti sa tada usvojenim pravilima amaterizma. Svečanom otvaranju prisustvovalo je jedva hiljadu ljudi, a igre niko nije zvanično proglasio otvorenim.

Voljom organizatora Svjetske izložbe, u fudbalu, polu, veslanju, nadvlačenju konopca i tenisu učestvovale su internacionalne ekipe, odnosno dublovi, sastavljene od sportista iz raznih zemalja.

Osamnaest sportova

U Parizu su se okupili predstavnici 24 zemlje, koji su se nadmetali u 18 sportova i 95 disciplina. Učestvovalo je 997 takmičara (975 muškaraca i 22 žene). Medalje je osvojila 21 zemlja, a najuspješniji su bili Francuzi sa 101 odličjem (26, 41, 34). Iza njih su bili SAD sa 47 (19, 14, 14) i Velika Britanija sa 30 (15, 6, 9). Prvi put olimpijske medalje osvojili su takmičari iz: Belgije, Italije, Holandije, Kube, Kanade, Švedske, Španije, Norveške, Indije, Meksima i Bohemije (od 1920. godine Čehoslovačka, danas Češka).

Najuspješniji takmičar igara bio je Amerikanac njemačkog porijekla Alvin Krenclajn, koji je osvojio četiri zlatne medalje u atletici (60 metara, 110 metara sa preponama, 200 metara sa preponama i skoku udalj). Bio je prvi skakač svijeta koji je preskočio sedam metara (7,18). Treba istaći da je njegov zemljak Rej Ivri u jednom danu trijumfovao u sve tri discipline skokova iz mjesta (skok uvis, skok udalj i troskok).

Za razliku od maratonske trke u Atini, koja je bila duga tačno 40 kilometara, pobjednik Francuz Mišel Teato morao je da pretrči stazu koja je bila duža za 260 metara. Prvi put u atletici se trčao kros na stazi dugoj 5.000 metara. Bilo je to ekipno takmičenje, na kojem su učestvovale samo dvije reprezentacije: Velika Britanija i Australija imale su zajednički tim i Francuska. Slavila je mješovita ekipa Britanaca i Australijanaca.

Srbija nije učestvovala ni u Parizu, a među osvajačima medalja bio je Milan Neralić (rodom iz Slunja). On je Austriji donio treće mjesto u borbi sabljom, u kategoriji instruktora mačevanja. 

Olimpijska himna

Olimpijska himna prvi je put izvedena u Atini za vrijeme otvaranja igara. Tekst himne napisao je Kostis Palamas, a muziku Spiros Samaras. Na Olimpijskom stadionu "Panatenaikon" sviralo ju je sedam orkestara, pjevalo 250 pjevača, a dirigirao je Spiros Samaras. Njegova muzika postala je službenom himnom olimpijskog pokreta 1958. godine odlukom 54. zasjedanja Međunarodnog olimpijskog komiteta.

Šarlota Kuper

Na Olimpijskim igrama u Parizu 1900. godine prvi put su učestvovale i žene, i to samo u tenisu, njih 22. Prva olimpijska pobjednica postala je Britanka Šarlota Kuper, koja je zauzela prvo mjesto u singlu i mješovitim parovima.

(nastaviće se)

Pratite nas na našoj Facebook i Instagram stranici i X nalogu.