LICA DESPOTIZMA - Hiljadu godina vladavine dinastije Šang

Teror kao da je bio glavno oružje vojske Čina, a masakri zarobljenika uobičajena praksa - dijelom zato da se izbriše sva opozicija, a dijelom da bi se zastrašile druge kolebljive države. Kada je vojska Čao bila glađu prisiljena na predaju, 295. godine prije nove ere, kaže se da je doslovno čitava muška populacija države, ukupno njih 400.000, bila poklana.

Konzervativno učenje Konfučija značilo je strogo poštovanje starijih ljudi, odnosno obavezno poštovanje nadređenih

*******************************

Istorija Kine ne može se sasvim valjano ustanoviti za period mlađi od oko 1500. godine pre nove ere. To je bilo vreme kada je duboko poštovana dinastija Hsia, o kojoj praktično ništa ne znamo, ustuknula pred ugnjetačkom dinastijom Šang, koja je vladala sve do oko 1100. godine, kada je njen poslednji despotski vladar svrgnut s prestola. Kineska arheologija ozbiljno se pokrenula tek tokom nepovoljnih tridesetih godina dvadesetog veka, tako da sada znamo da je većina prihvaćenih obeležja kineskog kulturnog života već postojala za vreme dinastije Šang.                            

Njihove vladare, koji su poznati kao "sinovi neba" - naziv koji su prisvojili i oni koji su došli posle plemena Ču - takođe su na severozapadnim granicama pljačkala varvarska plemena, a bili su angažovani i u borbama unutar sopstvenih teritorija. Dugi zidovi, preteče Velikog zida, gradili su se s ciljem da se varvari zadrže van njih. Pustošenja varvarskih plemena često su bila stravična. Uništavane su čitave varoške opštine, palile su se kuće, silovanja i otimačine bili su obične pojave, a često su svi sem potencijalnih konkubina dolazili pod udar sablje. Neke države su povremeno pokušavale da se ujedine radi zaštite, ali borba za vlast umela je da izazove još veća rasparčavanja i stvaranje još sitnijih poseda.

Varvarska plemena

Početkom osmog veka dinastija Ču je, nehotice, posejala seme sopstvenog konačnog uništenja, mada do toga neće doći još tokom narednih pet vekova. Jedan razvlašćeni princ iz plemena Ču zatražio je pomoć nekih zapadnih varvara kako bi zbacio tadašnjeg vladara i preuzeo uzde vlasti. Međutim, pozvane horde, pošto su postigle uspeh, nisu želele da napuste ono što su osvojile. One su na kraju bile potkupljene zemljom u zapadnim provincijama, za koju se mislilo da je neplodna; onda je sprovedeno navodnjavanje, uspešno, i otkriveno da je to jedna od najprofitabilnijih oblasti u zemlji. Tako se rodila država Čin (otuda naziv Čajna/Kina), koja je na kraju postala Asirija Dalekog istoka - "bez bareljefa" (Rodzinski, 1984:32).

Dinastija Ču vladala je - bar formalno - do trećeg veka; do tada je njena teritorija bila svedena na relativno malu državu u centralnoj Kini.

U toku toga perioda bilo je značajnih kulturnih događaja, naročito novina u pogledu na filozofiju vladavine. Konzervativno učenje Konfučija (Kung Fu Ce) počivalo je na uvažavanju tradicionalne hijerarhijske prakse, što je značilo strogo poštovanje starijih ljudi tj. obavezno poštovanje nadređenih. Porodica je bila mikrokosmos države. Ova ideologija društvenog delovanja Konfučija i njegovog kasnijeg učenika Mencija, koja je naglašavala da car mora da deluje kao čuvar naroda, bila je potom upotpunjena jednim "čistijim" filozofskim učenjem, Lao Ceovim, koji je osnivač taoizma i koji je imao znatnog uticaja na prve kineske budiste. On je odbacivao proizvoljne i veštačke zakone i učio potčinjenosti ne toliko državi koliko univerzalnom principu, Putu prirode (Tao).

Pokolj hiljada vojnika

... Dinastija Čou vezuje se za period poznat kao feudalni period, koji se spaja s periodom obično pominjanim kao period zaraćenih država (oko 481-221). Kraj feudalizma najavio je i značajne društvene potrese jer su mnogi, razočarani u isprazni humanitarizam filozofa, čeznuli za praktičnim pristupima onih koji su zagovarali snažnu vladavinu i sređen život u kome nema gladi. Centralna vlast je oslabila, a zemlje koje su sada nastajale međusobno su se nadmetale koja će imati više pisaca, poljoprivrednih stručnjaka pa čak i seljaka-radnika. Tako je započeo niz stalnih sukoba kako sa plemenima koja su predstavljala pretnju na zapadnim ili severnim obodima Srednjeg kraljevstva Čou, tako i između samih država. U osmom veku postojalo je nekih dvesta feudalnih država, dok ih je u petom veku već možda manje i od dvadeset, a tek nekoliko pokušavalo je da uspostavi određenu vrstu hegemonije nad ostalima. U trećem veku ovaj broj smanjen je na devet: istočne države Jen, Či i Jueh; južna država Ču i severne države Vej i Čao; ostatak Srednjeg kraljevstva Čou, i njegov sused Han, koji se pojavio kasnije, uz opasnu državu Čin, na zapadu, koja je s nestrpljenjem čekala da uništi ostale, jednu po jednu.

... Teror kao da je bio glavno oružje vojske Čina, a masakri zarobljenika uobičajena praksa - delom zato da se zbriše sva opozicija, a delom da bi se zastrašile druge kolebljive države. Niko nije uspeo da postigne bilo kakvu nagodbu pregovarajući sa Činom. Kada je vojska Čao bila glađu prisiljena na predaju, 295. godine p.n.e., kaže se da je doslovno čitava muška populacija države, ukupno njih 400.000, bila poklana (Frdžer, 1975:35). Interesantan je i nastavak ovoga: onom istom generalu koji je tada komandovao snagama Čina, bio je dve godine kasnije oduzet čin, a on pogubljen zbog neposlušnosti - vojna disciplina nije podrazumevala milost ni prema kome. Čak i ako dopustimo da u ovome postoje i preterivanja, podatak o užasima koje su izazivali vojnici Čina zastrašujući je; vreme nije doprinelo da se utisak popravi.

Čeng, osnivač ujedinjene Kine, ili onoga što je formalno poznato kao Carska Kina, obično se naziva Prvim carem. Njegovo poreklo je neizvesno; prema kineskim istoričarima,                                 

                                      ( Nastaviće se )

Pratite nas na našoj Facebook i Instagram stranici i X nalogu.