Kolijevka na azijskim visoravnima

SRPSKI STARI VEK - SRPSKA PLEMENA SARMATA

Srbi su pripadali indoevropskim narodima sa iranske visoravni i bili su u rodbinskom srodstvu sa Skitima, Međanima, Parćanima i Persijancima; njihov prvobitni jezik bio je srodan avesti. Herodot kaže da su se oni služili skitskim jezikom, "ali su ga govorili iskvareno".

Ali, govor današnjih Srba iz Srbije i Oseta, iz srednjeg dijela Kavkaza, koji se razvio iz sarmatsko-alanskih dijalekata (od Alana današnji Srbi iz Srbije vode direktno porijeklo), može se smatrati modernim sarmatskim jezikom 

Do početka hrišćanske ere, u starim pisanim spomenicima, naziv Belosrbija, odnosno Sarmatija, zamenio je ime Skitije, kojim se ranije označavao istočni deo Evrope. On je bio izveden od imena Saramata, naroda koji je došao na mesto Skita u stepama severno od Crnog mora. Sarmati (Sauromati, Saurobati, Sarbati ), je zbiran naziv za brojna srpska plemena, koja prvi put pominje Herodot u petom veku pre n.e., pod nazivom Sauromata. Ime Srbin, docnije pominje Plinije u I veku, Ptolomej u III veku, brojni rimski istoričari i vizantijski hroničari (Pseudo-Skilaks).

Srbi su pripadali indoevropskim narodima sa iranske visoravni i bili su u rodbinskom srodstvu sa Skitima, Međanima, Parćanima i Persijancima; njihov prvobitni jezik bio je srodan avesti. Herodot kaže da su se oni služili skitskim jezikom, "ali su ga govorili iskvareno". Ni jedan od pisanih tekstova Serboa (kako ih naziva Ptolomej), nije sačuvan, izuzev izvesnog broja ličnih imena, obično vladarskih. Ali, govor današnjih Srba iz Srbije i Oseta, iz srednjeg dela Kavkaza, koji se razvio iz sarmatsko-alanskih dijalekata (od Alana današnji Srbi iz Srbije vode direktno poreklo), može se smatrati modernim sarmatskim jezikom.

Veliko Ptolomejevo djelo

Ptolomejevo delo je važan izvor za onomastiku vezanu za Srbe; kod njega nalazimo: Serbinum, Sarbacum, Sirbonis (jezero), Sauranium, Sarvenu; Sarbina, Sura, Saura, Sarvon, Sarba, Sarabis (reka) i mnoge druge nazive koji potvrđuju prisustvo Srba na širokom prostoru Azije, Evrope i Afrike. Očita je geografska veza sa iranskom visoravni i oblašću Lugistana – Laristana, srpske prapostojbine, gde se uočavaju nazivi: Sarabend, Serbendan, Serbenan, Serbistan i Serbas. Strabon, u Likiji navodi grad Sirbis; Saraptu, Saru... Saronas u Palestini, Sarus u Kilikiji, Saurania; Sabalia je u severnoj Anadoliji, Surijum i Sarapanu na Kolhidi.

U Plinijevo vreme, oko 79. g, u zaleđu i oko Azovskog mora, žive srpsko-sarmatska plemena ili, kako ih ovaj istoričar nabraja: "Vali, Serbi, Arrechi, Zingy, Psessi". Sva ova plemena pripadaju Sarmatima – Vali mogu biti Pomorci, a Psesi ili Pljesi oni koji su živeli u močvarnim predelima. O kavkaskoj, tzv. "labo-srpskoj" zemlji, Plinije kaže: "Sav prostor, od Kura do Azovskog mora, zahvataju Labanci, posle njih Iverci, koje deli reka Lazana, utičući u Kuru. Najpoznatiji je labski grad Kabalaka. Odmah na granici Labije, na svim vrhovima planinskim, žive svirepi narodi Silvi (ljudi iz šume, Drvljani i Divljani), a niže njih Ljubeni. Po nazivima ovih plemena nije teško zaključiti da su u pitanju Sloveni.

 Apostrofirajući da su Sauromati grčki, a Sarmati rimski naziv, Plinije locira dva sarmatska područja – jedno u Aziji, a drugo u Evropi. On, sledeći uobičajenu predstavu svojih prethodnika, Agripe i Mele, o podeli Zemlje na tri kontinenta (Evropa, Afrika, Azija), oslanja se na njihovu procenu da se teritorija od Istra do Okeana prostire dužinom od 2100 i širinom od 4400 milja do reke Vistule (Visla), te da pripada pustoši Sarmatije.

U Naturalis Historia, on kaže: "U Evropi, svi koje srećemo su Skiti, premda razni narodi zauzimaju priobalje; na jednom mestu Geti, koje Rimljani nazivaju Daki, na drugom Sarmati, koje Grci zovu Sauromate i, Hamaksiobi ili Aorsi, njihova grana; potom, opet oni skitske loze i potomci robova, ili Trogloditi; a, posle njih, Alani i Roksolani. Viša područja, između Dunava i Herinijskih šuma, sve do zimovnih delova Panonije i Karnutuma, pa do germanskih granica, zauzimaju sarmatske Jazige, koji naseljavaju ravnice i polja, dok Dačani, koje su oni potisli sve do reke Patisus, naseljavaju planine i šumske lance. Dalje od reke Marus, prema toku Durije, koja ih razdvaja od plemena Sueva i kraljevstva Vanius, nalaze se Bastarani, a posle njih druga plemena Germana, koja zauzimaju suprotnu stranu".

 Skitski narod - Sarmate

Po Pliniju, skitsko ime se svuda proširilo, čak i na Sarmate i Germane; no, ovaj stari naziv sada je dat samo onima koji žive iznad ovih naroda, nepoznati od ostalog sveta.

Hipokrat (oko 400. g. pre n.e.) Sauromate smešta u Evropu: "U Evropi postoji skitski narod, zvan Sauromate, koji su naseljeni oko Meotskog jezera. Oni se razlikuju od svih drugih, po tome što se i njihove žene bore protiv neprijatelja". Znatno ranije, pre Herodota ili Hipokrata, srećemo se sa imenom Sarmata, u Skilakovom vodiču za moreplovce, gde on opisuje obale, luke i reke. Skilak (Skylay) iz Karianda, je živeo u VI veku pre n.e, a od njegovih zapisa ostali su samo fragmenti: Indica i Periplus, gde pominje Surmate koji obitavaju u Evropi, istočno od Skita, prema Tanaisu, koji je granica Evrope i Azije. On kaže, da su na drugoj obali Tanaisa, gde počinje Azija, prvi narod na Pontu su Sauromati, "kojima žene vladaju" (tzv. matrilinearni poredak), a čiji su neposredni susedi Meoti, što se graniče sa Sindima.

Srbi sa Dona

Ptolomej svedoči da su "Serboi", odnosno "Sirboi", živeli na Volgi, Azovskom moru i na reci Don. Gvidon Ravenski (Anonim, + 880), dovodi u vezu Srbe, Slovene i Skite: "Seycta ut hora noctis Scytharum est patria Sclavinorum exorta est prospia: se et Vites et Chymbes ey illis agressi sunt". Vacerod Čeh, u "Mater Verborum" (920), naznačava da su se žitelji stare Sarmatije nazivali Srbima, tj: "Sarmathe, Sirbi tum dicti, a serendo id est quasi Sirbutiz" i "Sarmathe, populi Zirbi" – Sarmati, narod srpski. Vrlo je važno ovde istaći da su se monasi, koji su ovim teritorijama širili hrišćanstvo, nazivali Sarabitima (Sarabaitae), Srbima ili, kako navodi Čeh u Mater verborum: "Sarabitae proprie currentes vel Sirbi, viventes Zirbi", što svedoči o hristijanizaciji Srba u apostolska vremena.

 (Nastaviće se)

  NARUDžBENICA

 Knjigu "Srpski stari vek" možete poručiti na telefone 00381 11 /2910-828 i 00381 63 /877-64-64

www.vadalija.co.rs

Pratite nas na našoj Facebook i Instagram stranici i X nalogu.