IDEOLOGIJA NOVOG DOBA - Među religijama nema hijerarhije niti nadmoći

Za Novo doba sve je spojivo - religija, nauka, filozofija, ezoterizam, astrologija, mitologija, misticizam, piritualizam, psihologija, lični razvoj, medicina duha, medicina tijela...

Ako Novo doba privlači mnoštvo "religioznih bezbožnika", može li i hrišćanstvo, sa svoje strane, da privuče pristalice Novog doba? Može li crkva da ih vrati u svoje redove?

************************

... Istoričari koji budu proučavali istoriju kulture s kraja XX veka bez sumnje će biti veoma iznenađeni njegovom sveprisutnošću. Sve navodi na pomisao da Novo doba poseduje sveopštu moć koja mu omogućava neograničeno oporavljanje. Za njega je sve dobro, sve je spojivo: religija, nauka, filozofija, ezoterizam, astrologija, mitologija, misticizam, piritualizam, psihologija, lični razvoj, medicina duha, medicina tela...

Strukturu Novog doba čini dakle jezgro od tri osnovne teme okruženo nekom vrstom kulturne magline bez jasno određenih granica, jer Novo doba ne dozvoljava postojanje drugačijih misli od svojih i neodoljivo teži ka totalizujućem poimanju sveta, nudeći odgovore na sva pitanja koja čovek sebi postavlja.

Ta kulturna hegemonija proizlazi čak i iz ideje holizma.

U stvari, čim se metafizički pojam ukupnosti prihvati kao neprikosnovena istina, tradicionalni oblici kulturnog života, religije, nauke, ezoterizma, itd. dobijaju izgled ograničenih i nepotpunih doprinosa otkrivanju jedne stvarnosti koja suštinski predstavlja jedinstvenu celinu.

Jednakost religija

Novo doba svakako želi da se predstavi kao religijska sinteza u čijoj se osnovi nalaze četiri načela. Pre svega, među religijama ne postoji hijerarhija. Nijedna religija nije nadmoćna nad drugim religijama. U duhovnoj baštini čovečanstva religijama primitivnog i civilizovanog sveta pridaje se isti značaj. "Sve religije su jednako vredne", jer sve one, svaka na svoj način, otkrivaju istu vrhunsku istinu.

Drugo, religija se ne svodi samo na monoteizam. Svet Sredozemlja, koji je izmislio kult ličnog i transcendentnog boga, i te kako ima šta da nauči od ostatka sveta. Novo doba je posebno zainteresovano za religije imanencije, te otuda i njegovo interesovanje za Istok. Istočnjačka duhovnost nudi mogućnost neposrednog doživljavanja vrhunske stvarnosti i izvorišta bića, što udovoljava mističkim željama pristalica Novog doba.

Na taj način Novo doba nastavlja pokret koji je u prošlom veku započela Helena Petrovna Blavacki (1831-1891) koja je među prvima upoznala zapadni svet sa istočnjačkim filozofijama i 1875. osnovala Teozofsko društvo. Treće, Novo doba odbija da religiju svede samo na veru, jer smatra da upućivanje u oblast ezoterije predstavlja ključ za pristup duhovnom svetu. Zato Novo doba visoko ceni velike pisce ezoterično-okultističke tradicije, posebno Alana Kardeka (1804-1869), osnivača spiritizma (koji se danas naziva "channeling", Elifasa Levija (1810-1875) koji je istraživao primenu okulta u medicini, Papija (1865-1916) autora više od tri stotine dela, Pola Lekura (1871-1954) koji je 1937. prvi govorio o dobu Vodolije, Alis En Bejli (1880-1949) koja je prerano bila stvorila izraz "Novo doba" i, najzad, Renea Genona (1886-1951), kritičara zapadne civilizacije, razuma i mita o napretku čije su ideje veoma uticajne.

Ta ezoterično-okultistička tradicija daje religijskoj sintezi Novog doba izrazito intelektualni karakter. Naglasimo: prema Novom dobu nije vera ta koja donosi spas. To nije ni božansko milosrđe. To je, pre svega, znanje. Istinsku duhovnost čini spoznaja koja ima pravo spasilačko svojstvo. U tom smislu, može se reći da Novo doba predstavlja povratak gnostici. Četvrto načelo na kome se zasniva religijska sinteza Novog doba jeste odbacivanje institucionalizovanih crkava.

Novo doba prebacuje crkvama da su zaboravile pravi smisao reči religija (religare - "povezivati"): one više ne služe stvaranju veza među ljudima i izgubile su iz vida jedinstvo čoveka i božanstva, jer su se okrenule apstraktnom i osiromašenom kulturnom životu.

Sve manje ljudi ide u crkvu

Činjenica je da ovakav način razmišljanja nailazi na prihvatanje kod velikog broja naših savremenika. Uzmimo na primer hrišćane. Statistike govore o sve manjem broju ljudi koji idu u crkvu i o sve većem broju onih koji postaju ravnodušni prema dogmama o Hristovom božanskom poreklu, spasenju i uskrsnuću. Ali ti hrišćani, koji su raskinuli s crkvom, protive se civilizaciji koja bi bila isključivo materijalistička i potrošačka i nastavljaju da veruju u smisao božanstva. Sociolozi su odlično opisali profil tih antimaterijalista koji su okrenuli leđa crkvi, ali su ostali duhovno aktivni i nalaze nov način obavljanja verskih obreda. Kako su se oslobodili dogmi ne mogu se svrstati u "vernike", ali u njihovom svakodnevnom životu prisutne su ideje o Bogu, duši i onom svetu. Rečju, oni su istovremeno i bezbožnici i vernici. Oni su, ako se može tako reći, nešto poput "plutajućih vernika" koji, ne nalazeći ga u institucionalizovanoj crkvi, traže sebi mesto negde drugde. Novo doba okuplja te razočarane hrišćane. Pitanje je da li tu postoji reciprocitet. Ako Novo doba privlači mnoštvo "religioznih bezbožnika", može li i hrišćanstvo, sa svoje strane, da privuče pristalice Novog doba? Može li crkva da ih vrati u svoje redove?

(Nastaviće se)

Pratite nas na našoj Facebook i Instagram stranici i X nalogu.