HITLEROVI RATNICI - Fridrih Paulus - Predaja feldmaršala Paulusa Rusima udarac Hitleru

Robna kuća u kojoj je bila smještena komanda 6. njemačke armije u noći 31. januara 1943. bila je blokirana. Tokom jedne razmjene vatre sa stražom armijskog štaba 31.1.1943. došao je iz podruma lični Paulusov ađutant, pukovnik Adam, sa izjavom da njemačka komanda želi da pregovara o predaji...

Paulus nije bio čovjek koji bi rizikovao karijeru otvorenim suprotstavljanjem Hitlerovim odlukama. Napad na Rusiju smatrao je političkom odlukom u koju se vojnik ne treba miješati

***************

...A feldmaršal nije pao u borbi boreći se rame uz rame sa svojim trupama, već je sa svojim oficirima otišao u zarobljeništvo. Kraj je pre bio banalan. U završnom izveštaju sovjetske 64. armije upućenom vrhovnoj komandi stoji:

"Uveče 30. januara delovi armije, koji su vodili tvrdokornu uličnu borbu sa južnim neprijateljskim grupacijama, prodrli su u centar Staljingrada. 38. mot. streljačka brigada je u sadejstvu sa prodirućim 329. pionirskim bataljonom, prema Trgu palih boraca, naišla na posebno tvrdokoran neprijateljski otpor, pružan iz dve zgrade u ulici Lomonosov. Na osnovu saslušanja jednog zarobljenika, koji je bio uhvaćen prilikom osvajanja jedne od tih zgrada, proisteklo je da te zgrade predstavljaju uporišta za prilaz centralnoj robnoj kući u čijim je podrumskim prostorijama bio smešten štab Šeste nemačke armije, skupa sa njenim komandantom. Robna kuća je u noći 31. januara 1943. bila blokirana od strane delova 38. mot. streljačke brigade i 329. pionirskog bataljona. Telefonske veze smo prekinuli. Tokom jedne razmene vatre sa stražom armijskog štaba 31.01.43. došao je iz podruma lični Paulusov ađutant, pukovnik Adam, sa izjavom da nemačka komanda želi da pregovara sa našom komandom."

Od slave do propasti

Vrhovni komandant i njegov načelnik štaba, general-major Artur Šmit do tada su stalno odbijali pregovore. Na sovjetsku ponuda za kapitulaciju od 8. januara bilo je odgovoreno primedbom da će parlamentarci ubuduće biti oterani vatrom.

Sada je ađutant armijske Vrhovne komande 6 (AVK), pukovnik Vilhelm Adam, išao zajedno sa ruskim parlamentarcem, zamenikom komandanta 38. motorizovane streljačke brigade, poručnikom Vinokurom, kroz podrumske katakombe jedne srušene robne kuće u centru Staljingrada, da bi pregovarao o uslovima predaje jednog nemačkog feldmaršala. Fridrih Vilhelm Ernst Paulus, rođen u hesenskom Brajtenau - Gershagenu 23. septembra 1890. godine...

... Doduše, Paulus nije bio čovek koji bi rizikovao karijeru otvorenim suprotstavljanjem Hitlerovim odlukama. On je bio vaspitavan kao vojnik, i bilo je u skladu sa njegovim razumevanjem vojnog poziva da političe odluke - a takvom je smatrao predstojeći napad na Rusiju - posmatra kao oblast u koju se vojnik ne treba mešati. Rajh koji je stvorio Adolf Hitler bio je u zenitu moći posle pobedonosnog pohoda na Francusku, a generalštabni oficiri Sekt - Šlahjer škole nisu nijednog trenutka sebe smatrali pozvanim da razmišljaju o spoljnopolitičkim odnosima ili unutrašnjo-političkim problemima.

Usred pripremne faze ofanzive na Istok, koja je prvobitno bila planirana za maj 1941, u martu se dogodio puč jugoslovenske armije uperen protiv namesnika Pavla i njegovog kabineta, naklonjenog silama Osovine. Time su vremenski rasporedi pali u vodu. Paulus je bio upućen u Budimpeštu da sa ministrom rata i mađarskim Generalštabom razmotri zajedničke operacije protiv Jugoslavije. Hitler i vrh nemačkog Generalštaba smatrali su Paulusa pogodnim da i kod Rumuna izvede vrlo delikatnu vojno-diplomatsku misiju, pošto je uz besprekorne manire i poslovičnu samokontrolu raspolagao, zahvaljujući njegovoj supruzi, i zanimljivim vezama sa sada savezničkom Rumunijom. Tako je, na primer, rođak njegove žene bio dvorski maršal kod kraljice majke Helene, nimalo naklonjene Nemačkoj.

Napad na Jugoslaviju

Aprilski, na brzinu pripremljen, pohod protiv Jugoslavije i Grčke, uz podršku Mađarske i Rumunije, nije bio jedini razlog kobnog pomeranja operacije "Barbarosa". Uz obezbeđivanje evropskog jugoistočnog krila radi napada protiv Sovjetskog Saveza, Vermaht je bio vezan na još jednom ratištu: posle više poraza savezničke italijanske armije u Severnoj Africi, na molbu osovinskog partnera, Musolinija, postalo je neophodno da se pošalje jedan nemački pomoćni korpus u Libiju. Komandant nemačkih oružanih snaga u Africi postao je harizmatski general-potpukovnik Ervin Romel, fon Paulusov drug iz zajednički provedenog vremena u Pešadijskom puku 13 u Štutgartu. Romel, tenkovski general sa iskustvom u munjevitom ratovanju iz Francuske, nije imao nameru da postavljeni zadatak rešava defanzivno. Pre nego što je većina njegovih jedinica pristigla u luku Tripoli, on je već sa svojim čelnim jedinicama povratio skoro celu Kirenajku, zapadni deo Libije - dovodeći time u opasnost snabdevanje jedinica. Uz sve prednosti koje je u Filmskim novostima propagandna mašinerija Jozefa Gebelsa imala od udaljenog ratišta - članovima Vrhovne komande armije borala su se čela od briga: da li je pri razumnom planiranju, koje podrazumeva uzimanje u obzir ljudskih i materijalnih resursa, bilo moguće voditi dve ofanzive - jednu protiv britanskih oružanih snaga u Severnoj Africi, a drugu protiv džinovskog carstva na Istoku?

Prema mišljenju Franca Haldera, načelniku Vrhovne komande armije, severnoafričko ratište, a time i sredozemno, moglo je biti samo sporedno, ukoliko se želi ozbiljno krenuti protiv Sovjetskog Saveza. Ali svako ratište stvara svoje uslove, a lik poput "pustinjske lisice" Romela je skoro svakodnevno menjao situacije svojim vratolomnim napadačkim operacijama.

General-pukovnik Halder je 23. aprila 1941. zapisao u svoj dnevnik: "Zbog toga je neophodno da se stanje u Severnoj Africi što pre razjasni. Posle temeljnog razmišljanja sam odbio da lično avionom odletim dole. Ja ne mogu dole da se pojavim kao izviđajni organ. Ako se pojavim dole, hoću da imam pravo komandovanja. Vrhovni komandant armije je protiv toga izrazio sumnju ističući da je do poteškoća došlo zbog italijanske vrhovne komande. Naravno da su razlozi druge prirode, pa je zato možda bolje poslati general-potpukovnika Paulusa, koji je s Romelom u dobrim odnosima još iz vremena zajedničkog službovanja i možda jedini ima priliku da svojim ličnim uticajem obuzda ovog poludelog vojnika."

(Nastaviće se)

Pratite nas na našoj Facebook i Instagram stranici i X nalogu.