Ekonomska i socijalna slika Republike Srpske (X)

Obućari dobri majstori i izvoznici

Derventa je prije ovog rata zapošljavala više od 14 hiljada radnika. Danas je taj broj prepolovljen i trenutno u derventskim preduzećima, koja su privatizovana, radi oko sedam hiljada radnika. Tekstilna industrija "Ukrina" ima gotovo stotinu godina iskustva u proizvodnji tkanina

Na području opštine Derventa živi oko 43 hiljade stanovnika. Ovdje se vratilo i oko sedam hiljada predratnih žitelja Dervente.

Mnogi koji su raseljeni, iako im je imovina vraćena, obnovljene kuće i stanovi, slabo se vraćaju u svoja predratna prebivališta. Stanove uglavnom prodaju, a kuće održavaju i posjećuju, iako se još nisu trajno vratili. Od ukupnog broja stanovnika u derventskoj opštini, većina su Srbi.

Derventa je prije ovog rata zapošljavala više od 14 hiljada radnika. Danas je taj broj prepolovljen i trenutno u derventskim preduzećima, koja su privatizovana, radi oko sedam hiljada radnika.

Kao i ranije, najveći broj Dervenćana radi u obućarskoj industriji. U devet preduzeća koja se bave proizvodnjom obuće zaposleno je oko hiljadu radnika. 

Cipele za Italiju

I najveće preduzeće u Derventi po broju zaposlenih, "Sanino", čiji je vlasnik Radovan Pazurević, takođe proizvodi obuću. Ova firma zapošljava 638 radnika. Preduzeće izrađuje uglavnom gornje dijelove obuće.

Pazurević kaže da je "Sanino" sa radom počeo još 1999. godine. Dnevna proizvodnja obuće u ovom preduzeću je oko 5.000 pari, od čega 300 pari gotovih cipela. Cjelokupna proizvodnja se izvozi u Italiju, Njemačku, Austriju i druge evropske zemlje. Preduzeće "Sanino" je među deset najvećih izvoznika u Republici Srpskoj. Lani je od izvoza ovo preduzeće ostvarilo dobit od pet miliona marka.

Pored "Sanina", veće preduzeće koje se bavi proizvodnjom obuće registrovano je kao "Baja kompani", a ima i više manjih preduzeća čiji su vlasnici italijanski građani.

Osim obućara, u Derventi uspješno radi i Fabrika za proizvodnju cijevi "Unis" i "Mehanika". Odnedavno u bivšoj Industriji tekstila "Ukrina" radi i preduzeće za izradu čarapa. Vlasnik je firma "Ledi" iz Italije.

Od mladih ljudi Nenad Simić, iako mu je tek 27 godina, ima vlastito preduzeće. On je vlasnik privatnih novina "Posavske novosti". Kaže da mladi u gradu na Ukrini treba da ostanu u ovom gradu i da svojim radom doprinesu razvoju opštine. Poručuje mladim Dervenćanima da svoju sudbinu uzmu u svoje ruke i sami o njoj odlučuju. Perspektiva je u vlastitom radu - poručuje Simić i kao primjer uzima svoj rad.

Na Birou rada u Derventi kao nezaposleno se vodi dvije hiljade lica. U ovdašnjoj privredi samo je bivša Fabrika obuće "Demos" pod stečajem. Sva ostala preduzeća su privatizovana, dok "Instalater" poslije rata nije ni počinjao sa radom. Potpuno je uništen.

U Derventi ima 250 studenata, a u dvije srednje škole nastavu pohađa 1.300 učenika. Problem je što se đaci školuju mahom za zanimanja koja nisu potrebna ovdašnjoj privredi ni ustanovama. Previše je gimnazijalaca i onih koji idu u Ekonomsku školu ili postanu kuvari i trgovci.

U Derventi su najtraženiji obućari. Do sada se niko od svršenih osnovaca nije opredjeljivao za ovo zanimanje. Ovdašnja preduzeća koja se bave proizvodnjom obuće prisiljena su da prekvalifikacijama dolaze do radne snage.

- Na ovaj način oštećena su i sva lica koja prekvalifikacijama stiču polukvalifikovana zvanja - kaže direktor "Sanina" Radovan Pazurević.

Prema podacima Doma zdravlja, gotovo sve stanovništvo opštine Derventa na neki način je zdravstveno osigurano. Jedan broj povratnika posao je našao u ovdašnjim preduzećima, dok ostali ili žive od penzija ili nešto sami rade. Derventa je opština koja je tokom rata pretrpjela velika razaranja i iz koje je otišao dio njenih stanovnika. Obnova sporo teče, a gotovo polovina opštine je slabo naseljena.

Zastoj u razvoju

Prije posljednjeg rata Derventa se svrstavala u gornji dio srednje razvijenih opština u Bosni i Hercegovini. U industriji tekstila, kože i obuće, crne metalurgije i metaloprivrede, u poljoprivrednoj proizvodnji, građevinarstvu, grafičkoj industriji i drugim pratećim djelatnostima bilo je, rekosmo, gotovo 14.000 zaposlenih.

Tekstilna industrija "Ukrina", sa devedeset godina dugom tradicijom u proizvodnji tkanina i pletenina sa ubačenom potkom, 1991. godine dostigla je proizvodnju od 10 miliona kvadratnih metara tkanine, a proizvođeni su i zaštitna oprema, kuhinjska galanterija i posteljina.

Fabrika šavnih cijevi "Unis" imala je prije rata godišnju proizvodnju od 40 hiljada tona cijevi, cijevnih elemenata i proizvoda finalne prerade. U Fabrici obuće "Demos" prije rata dnevno je proizvođeno 15 hiljada pari obuće, od čega je oko 90 odsto bilo namijenjeno za izvoz. Jednom riječju, derventska privreda danas, kao i prije rata, postaje prepoznatljiva prije svega po obućarskoj i metalskoj industriji, a i proizvodnja tekstila polako se oporavlja.

Izvoz 

Cjelokupna proizvodnja obuće u Derventi se izvozi u Italiju, Njemačku, Austriju i druge evropske zemlje. Preduzeće "Sanino" je među deset najvećih izvoznika u Republici Srpskoj. Lani je od izvoza ovo preduzeće ostvarilo dobit od pet miliona marka.

Proizvođači obuće u Derventi tradicionalno su dobri izvoznici i imaju sigurno tržište u Evropi.

(Nastaviće se)

***********

Kuvari i trgovci u Derventi najbrže nađu posao 

Pratite nas na našoj Facebook i Instagram stranici i X nalogu.