DEMOKRATIJA - Zvjerstva buržoazije prema proletarijatu

Engels se nekoliko puta vraćao na jedan događaj (bilo da govori o junu 1848, bilo da je riječ o načinu na koji su komunari fizički uništeni), na divljačko zvjerstvo buržoasko-republikanske vlade zaslijepljene mržnjom prema pobunjenom proletarijatu

S porazom Prve internacionale i sa početkom dugog pohoda njemačkih socijalista u pravcu izbornog sistema, započelo je novo razdoblje karakterisano parlamentarnim sistemima

******************************

Godina 1871. je u sledu događaja o kojima govorimo važna bar koliko i 1948. To je godina u kojoj je posle propasti Drugog carstva došlo do eksplozije, očajničkog trajanja i kraja Komune, pruske vojne pobede, rađanja nemačke imperije, ali i do pomeranja strateškog epicentra evropskog radničkog pokreta iz Francuske u Nemačku. U narednih četrdeset godina - takozvanog četrdesetogodišnjeg mira - sazrele su klice, preduslovi krize i transformacija čije posledice osećamo još i danas: od ruskih revolucija do svetskog rata, od američkog centralizma do buđenja Azije.

Ipak, sve počinje sa 1871. godinom, koja samo na prvi pogled otvara dugotrajnu "eru mira". Komuna je nastala kao rezultat poraza i nesposobnosti privremene Tjerove vlade sa sedištem u Versaju, kao i neodlučnosti pruskih pobednika utaborenih nadomak Pariza naočigled dve francuske vlade u međusobnom sukobu. Komuna, spontani pokret koji je podražavao model masovnog organizovanja i "Nacionalne garde" iz II godine, bila je predvođena blankističkom većinom i prudonijanskom manjinom objedinjenim u međunarodno udruženje (takozvanu "Prvu internacionalu"). Da bi je porazio, Tjeru su pobednici i okupatori Prusi vratili francuske jedinice zarobljene kod Sedana i Meca. Ojačan trupama koje su mu Prusi stavili na raspolaganje Tjer je uništio Komunu i masakrirao njene aktiviste. Velika nada se ugasila za nekoliko dana, u periodu između 18. marta i početka maja 1871.

Buržoaska dominacija

S porazom Prve internacionale, između sedamdesetih i osamdesetih godina XIX veka i sa početkom dugog pohoda nemačkih socijalista u pravcu izbornog sistema, nakon što su propali bizmarkovski antisocijalistički zakoni, započelo je potpuno novo razdoblje karakterisano parlamentarnim sistemima koji se oslanjaju na snagu državnog aparata pod dominacijom buržoazije spremne da izdrži izborni izazov: svet o kome je Marks (koji je umro 1883), ostavio veoma neodređene operativne naznake ili, možda i namerno, nije ostavio nikakve.

Ove kritike ne uvažavaju realnost, već nažalost, više imaju prizvuk lekcije za koju se podrazumeva da bolje od drugih sagledava suštinu. Očigledno je da neefikasne inicijative, kao što su zabrana noćnog rada za pekare i uklanjanje religioznih simbola iz školskih učionica, u postojećem odnosu snaga nisu mogle komunarima da obezbede vreme i prostor za pobedu u ovoj nemogućoj utakmici. U istom tekstu, Engels bez mnogo emocija i uz vrlo prikladan sarkazam, prebacuje: "Najteže je (u akcijama vođa Komune) shvatiti sveto poštovanje usled kojeg smo stali na vratima Francuske banke. To je istovremeno bila i velika politička greška. Banka u rukama Komune vredela je više od deset hiljada talaca." Sigurno je da je Lenjin ove stranice čitao kao uputstvo i koristio kao glavne smernice kada je u novembru 1917. preuzeo vlast u Rusiji.

U prvom delu svoga spisa, Engels se vraća na događaje iz 1848, na junski poraz i na pobedu Luja Bonaparte, kojem, u skladu sa Marksovim Osamnaestim brimerom, i dalje pripisuje u zaslugu što je sa državnim udarom od 2. decembra 1851, "uništena" i Narodna skupština, poslednja tvrđava buržoazije. Međutim, još bolje karakteriše prirodu bonapartističke vlasti kada piše: "kapitalistima je oduzela političku vlast pod izgovorom da ih štiti od radnika i da istovremeno štiti radnike od buržoazije", "ali je u zamenu podržavala uzlet i velike zarade buržoazije, do nezamislivog nivoa". Više nema scenarija "stare krtice" i njenog slavodobitnog "drugog poluvremena", ali postoji dijagnoza koja bi, izgleda, mogla da se primeni i na praksu i glavna obeležja pojava tipičnih za dvadeseti vek, kao što je fašizam.

Komunari fizički uništeni

U ovom spisu iz 1891. Engels se nekoliko puta vraća na jedan događaj (bilo da govori o junu 1848, bilo da je reč o načinu na koji su komunari fizički uništeni), na divljačko zverstvo buržoasko-republikanske vlade zaslepljene mržnjom prema pobunjenom proletarijatu. I ovo je takođe jedna vizija budućnosti, možda slučajna, možda proročanska. Takođe je i "nauk" iz ove knjige-uputstva, koji je Lenjin nekoliko godina kasnije praktično primenio.

Ipak je tačno da je "težište" prebačeno u Nemačku "zahvaljujući tome što su nemački radnici znali pametno da upotrebe opšte pravo glasa koje je uvedeno 1866", piše Engels 1895. Ova dijagnoza je vredna pažnje, posebno kada se stavi u okvire opštijeg razmišljanja o tome koliko je zdrav ovaj instrument borbe. Na istoj strani pažnju privlači primedba da su "revolucionarni radnici latinskih zemalja (sic) glasanje obično doživljavali kao zamku, kao instrument vladine obmane. U Nemačkoj je bilo potpuno drugačije. Već je Komunistički manifest proklamovao osvajanje opšteg prava glasa i demokratije kao jedan od prvih i najvažnijih zadataka, itd." Čudan navod, koji bi mogao da izgleda kao sugestija iz Manifesta upućena nemačkim borcima, iako ona ovde ima opštu vrednost.

Dakle, s jedne strane, latinske zemlje (Francuska zasićena bonapartistikim plebiscitima, Španija naviknuta na visok stepen uzdržanosti na izborima), s druge, nemačka socijalistička partija u rastućem i nezaustavljivom pohodu ka sve vidnijem izbornom uspehu. Engels ovde nabraja rezultate kojima dokazuje sposobnost nemačke partije da čak i u vreme najjačih antisocijalističkih zakona poveća broj osvojenih glasova. Kasnije se opet, mada ne otvoreno, poziva na Marksa kada govori o "programu" francuske radničke partije čiji je uvod on napisao, a u kojem stoji da su aktivisti ove partije, nastale u Avru 1880, znali da "prevaru, kakva je opšte pravo glasa do sada bilo, preobrate u instrument emancipacije".

 (Nastaviće se)

Pratite nas na našoj Facebook i Instagram stranici i X nalogu.