DEMOKRATIJA - Marksizam nepomirljiv sa nacističkim partijama

Sjedinjene Države bile protiv degolovske orijentacije i planirale da se Njemačkoj dodijeli uloga glavnog "atlantskog" branioca na evropskom tlu, u stvari, da obezbijedi ulazak Njemačke u međunarodnu igru i njeno naoružavanje.

De Gol 1954. izjavljuje da bi "trebalo ispitati sve mogućnosti dogovora sa SSSR" prije nego bi oživjela Evropska i zapadna Unija (UEO), što podrazumijeva i jedan oblik ponovnog naoružavanja Njemačke!

****************************

U sliku političkog trenutka uklapa se i podatak da je već 22. novembra 1951. vlada podnela zahtev Saveznom ustavnom sudu za utvrđivanje neustavnosti komunističke partije (KPD): odnosno, preduzela je inicijativu da se partija stavi van zakona. Pravna pretpostavka takvog koraka - na šta se i Hitler pozvao povodom paljenja Rajhstaga - bio je član 21, stav 2 Ustava, koji proglašava "protivustavnim" partije koje - po svojim ciljevima i delovanju - prete da ugroze liberalno/demokratski poredak, odnosno samo postojanje Savezne Republike. Očigledno je da je Skupštinski savet - u kojem je bilo i predstavnika komunističke partije, uključujući i sekretara Maksa Rajmana - sastavio ovaj član da služi kao instrument protiv pojave nacističkih partija i formacija. Sada je, međutim, savezna vlada iznela pred Sud problem podobnosti jedne partije zbog njene marksističke obojenosti! Podrazumevalo se da je marksizam kao takav "nepomirljiv" sa ustavnim poretkom... dok je, istovremeno, Hans Globke bio podoban za mesto ministra u kancelarovom kabinetu.

U trenutku kada je pitanje otvoreno, KPD je imala 15 poslanika u Bundestagu izabranom 1949 (i 5,7 odsto izbornog tela). Sud se prema zahtevu odnosio ležerno (odgovor će dati tek 1956). Značajno je i to da se uoči opštih izbora 1953. predviđao pad broja glasova za komuniste zbog apstraktnog sektaštva njihove politike i zbog krize između dve Nemačke. Dalje, došlo je do reforme izbornog sistema - uvedena je "klauzula cenzusa od 5 odsto (u skupštinu ne ulazi partija koja ne dostigne 5 odsto na nacionalnoj skali), te tako KPD ne bi osvojila dovoljan broj glasova za Bundestag, što se i dogodilo…

Erozija politike De Gola

…Ova situacija predstavlja problem i za Francusku. Problem, koji postaje sve izraženiji zbog nepopustljive i erozivne politike generala De Gola. On je 20. januara 1946. spektakularno napustio privremenu vladu, u kojoj je bilo i socijalista i komunista. Sva njegova buduća aktivnost bila je usmerena protiv ovog članstva. Taj njegov radikalni otpor radu prve i druge Ustavotvorne skupštine je u stvari odredio zbunjujući, iako formalno pozitivni rezultat referenduma, na osnovu kojeg je izborno telo odobrilo Ustav Četvrte republike 13. oktobra 1946: 9.263.000 glasalo je za, 8.143.000 protiv, a 8.467.000 bilo je uzdržano! Međutim, De Gol nije napustio politiku; nakon govora u Strazburu (7. aprila 1947) osnovao je pokret Rassemblement du peuple francais koji je, dobijajući sve veći uticaj, na kraju postao interparlamentarna grupa u Narodnoj skupštini, u čijem je članstvu, međutim, - pod vođstvom "njegovih" ljudi, važnih ličnosti Pokreta otpora kakvi su Sustel i Malro - i ne mali broj bivših simpatizera Petena. Stav pokreta je antipartijski (govor u Epinalu, 30. septembra 1946), i u njemu se prepoznaju motivi Aksion fransez. Ali uticaj pokreta Rassemblement je posle početnog uspeha naglo počeo da opada. Šestog maja 1953. De Gol senzacionalno, u svom stilu, napušta političku borbu i svoj pokret, i izjavljuje da se čuva za trenutak "velikog potresa u zemlji". Do čega će - kako ćemo videti - doći tačno pet godina kasnije.

U međuvremenu je prekid između SFIO i KPF pomerio političku osu prema "centru", već iscrpljenom i ugroženom endemskom slabošću i izvršne vlasti, što su posebno degolisti i njihovi sledbenici, pripisivali samom ustavnom mehanizmu.

Političkom scenom su dominirali i trovali je praktično neprekidni kolonijalni ratovi. Devetnaestog decembra 1946. došlo je do pobune u Indokini (podeljenoj Potsdamskim sporazumom između Čang Kajšekove Kine i angloameričkih snaga) pod vođstvom Ho Ši Mina, jednog od lidera azijskog komunizma. KPF je optužena za antipatriotizam zbog stava koji zauzima prema konfliktu (u kojem je Francuska učestvovala) i nalazi se u sve većoj izolaciji. Francuski kolonijalni rat će, međutim, završiti katastrofalnim porazom kod Dijen Bijen Fua (7. maja 1954) u trenutku dok je Ženevska konferencija bila u toku; i tamo će Francuska, koja je od 17. juna pod vođstvom vlade Pjera Mandes-Fransa, shvatiti da je poražena.

Naoružavanje Njemačke

Tih godina Pjer Mandes-Frans važi za antidegolistu, premda je veoma duga karijera novog francuskog premijera počela u Pokretu otpora, u De Golovoj senci. Jevrejin i po unutrašnjem osećanju "jakobinac" (u svom skromnom kabinetu drži Robespjerov portret), Mandes-Frans je ipak ponovo oživeo parlamentarnu koaliciju leve orijentacije.

Njeni se putevi, međutim, u jednoj tački ukrštaju s pokretom ili, bolje reći, sa strujom degolovske orijentacije: smatra se neprihvatljivim osnivanje Evropske zajednice za odbranu (CED), koju toliko žele Sjedinjene Države, a koja je koncipirana tako da Saveznoj Republici Nemačkoj dodeli ulogu glavnog "atlantskog" branioca na evropskom tlu; u stvari, da obezbedi ulazak Nemačke, u velikom stilu, u međunarodnu igru i njeno neizbežno ponovno naoružavanje. Upravo je Džon Foster Dales 14. decembra 1953. izjavio da je novi sporazum glavni interes SAD, uz jedan od argumenata da bi "Zapad bio nerazuman ako bi zanemario mogući doprinos Nemačke zajedničkoj odbrani". U vreme dok je Mandes-Frans bio predsednik vlade, CED je pretrpela neuspeh u francuskoj skupštini (30. avgust 1954): problem je, između ostalog, postajao još složeniji zbog francusko-nemačkog spora oko Sara koji su Nemci tražili nazad. Poraz je doživljen kao težak udarac i kao uspeh sovjetske politike koja se od početka protivila CED-u u kojem je prevashodno videla način za ponovno naoružavanje Nemačke, a protiv Istoka. General De Gol 4. decembra 1954. izjavljuje da bi "trebalo ispitati sve mogućnosti dogovora sa SSSR" pre nego što se pokrene mehanizam kojim bi se nakon neuspeha CED-a, oživela Evropska i zapadna Unija (UEO), što podrazumeva i jedan oblik ponovnog naoružavanja Nemačke….

 (Nastaviće se)

Pratite nas na našoj Facebook i Instagram stranici i X nalogu.