Na Romaniji zapaljene “Petrovske lile”

Srna
Na Romaniji zapaljene “Petrovske lile”

SOKOLAC - Na Sokocu su večeras, uoči Petrovdana, kako to stari običaj na Romaniji i nalaže, zapaljene petrovdanske “lile”, a djecu koja su ih pronijela naseljima domaćini su darivali slatkišima i sitnim novcem.

Slobodan Komlenović u naselju Sokolačke njive, koji je dočekao djecu sa “lilama” ponudivši im slatkiše ispred svoje porodične kuće, kaže da ga je pjesma “lilonoša” na trenutak vratila u srećno djetinjstvo.

U njegovom rodnom selu Cvrčići kod Sokoca, priča za Srnu , “lile” su se uvijek nosile veče uoči hrišćanskog praznika Petrovdan uz pjesmu “Lile traže kajmaka”, što je značilo da “planinke” - domaćice koje su pripremale kajmak u svojim kolibama-mljekaricama, treba da ih daruju kajmakom na korici hljeba.

On se prisjeća da se tako radilo u svim selima na Romaniji, dok su djevojčice prije nošenja “lila” kroz selo plele vijenčiće od petrovca i uz pratnju majki i baka ukrašavale dvene čanke i karlice sa mlijekom od koga je pripreman sir i kajmak.

Komlenović dodaje da su “lile” nekada pravljene od svežnja lučevog borovog drveta ili suve kore od breze, koji se žicom pričvrsti na duži štap, dok se u novije vrijeme sve više koriste kupljene “lile” u kojima plamen nastaje sagorijevanjem petroleja.

“Takmičili smo se čija će žlilaž duže i bolje gorjeti i imati veći plamen, jer smo tumačili da ćemo tako biti srećniji u toj godini do narednog Petrovdana”, ističe Komlenović.

On navodi da danas nije bitno kakva je “lila”, savremana ili ona iz stara vremena, ali ga veoma raduje da se ovaj lijepi običaj sačuva.

Komlenović napominje da su se nekada u selima, nakon što sa “lilama” obiđu oko štala i torova za stoku, mještani okupljali na nekom od uzvišenja u selu i tu ostajali do kasno u noć.

Prema njegovim riječima, plamenom “lile” tjerali su se svi “zli duhovi” od kuće i ognjišta.

“Jedno od tumačenja vezano je i za vrijeme kada se vatrom žlilaž, koje su često ostajele kod štala ili torova sa stokom, tjerali i zastrašivali vukovi i tako štitila stoka”, prisjeća se sagovornik Srne.

Komlenović naglašava da mu je posebno drago što su djeca prihvatila ovaj lijepi običaj i što znaju da se raduju malim poklonima, za trud oko pravljenja lila.

On smatra da je daleko bolje da djeca nose “lile” kroz naselje uz pratnju nekog od starijih komšija i što se lagano zaboravlja praksa od prije desetak godina kada su se “petrovske vatre” palile i mladi okupljali oko zapaljenih guma od automobila, što je imalo niz posljedica po okupljene i samu životnu sredinu.

Komlenović je izrazio zadovoljstvo što se večeras na skoro svim uzvišenjima u blizini Skoca vide “petrovske vatre” i na taj način čuva tradicija seoskih domaćinstava, uglavnom stočara na Romaniji koji su na sve načine pokušavali zaštiti svoje “blago” /stoku/ i ognjište od svakog zla.

“U tom svjetlu su ova naša djeca uzrasta od šest do 15 godina večeras posjetila skoro svaku kuću u naselju, uz pjesmu kojom se na trenutak zaborave sve naše nevolje, a psebno ova koja nam je došla na kraju zime sa virusom korona”, napominje ovaj Sokočanin.

Osmogodišnji Mihajlo je jedan od dječaka koji nosi “lilu” kroz naselje, a kaže da zna da “lile” donose sreću za svaku kući pred koju dođu “lilinoše” i iz koje dobiju poklon.

© AD "Glas Srpske" Banja Luka, 2018., ISSN 2303-7385, Sva prava pridržana