Ovo su srpski slavski običaji koje poštujemo od davnina: Da li ih se i dalje pridržavate?

Slavljenje slave, jedinstvenog srpskog praznika, kroz vrijeme i prostor doživjelo je velike promjene, pa je sasvim jasno zašto se u različitim krajevima prate različiti običaji. Ipak, sve ono što je novo i što se razlikuje manje je bitno, sve dok se prilikom proslave zaštitnika porodice pridržavamo osnova – onoga na čemu i treba da počiva ovaj sveti dan.

Po crkvenim kanonima, slavu čine hljeb, odnosno slavski kolač, umiješen sa vodicom koju je sveštenik osveštao nekoliko dana prije slave, kuvano žito, svijeća od čistog voska koja simbolizuje marljivost i čistotu, crveno vino – krv Hristova, kao i malo ulja za paljenje kandila. I molitva, prije svega svetitelju, zaštitniku porodice, uz izučavanje i poređenje njegovog života i djela sa sopstvenim.

Slavska svijeća

Za slavu se kupuje veća voštana svijeća, koja se postavlja u svijećnjak i često posebno ukrašava. Pali se na dan slave, prije sijecanja kolača. Svijeća i njen plamen simbolizuju svjetlost nauke Hristove.

Slavski kolač

Dan prije slave priprema se slavski kolač od čistog pšeničnog brašna, u koji se dodaje malo bogojavljenske i osveštane vodice. Kolač se ukrašava raznim ukrasima od prostog tijesta (brašno i voda). Na središnjem dijelu najčešće se nalazi ukras sa simbolom IS HS, što znači: Isus Hristos pobjeđuje.

Slavski kolač simbolizuje Hrista, koji je hljeb života, a vino kojim se kolač preliva prilikom osveštavanja označava Hristovu krv, prolivenu za spasenje ljudi. Odmah nakon osveštavanja, članovi porodice uzimaju po komadić kolača, a zatim se on siječe i služi gostima uz ručak.

Slavsko žito

Dan uoči slave priprema se slavsko žito. Ono se pravi od čistog zrna pšenice, kuvanog u čistoj vodi. Nakon toga se cijedi i melje, a radi ljepšeg ukusa dodaju se mljeveni orasi i šećer. Žito se zatim stavlja u činiju, lijepo oblikuje i ukrašava orasima i suvim voćem.

Prilikom osveštavanja kolača, nosi se i žito – u njegovu sredinu stavlja se i pali svijećica. Žito se takođe preliva vinom u obliku krsta, nakon čega se svijećica vadi, a na njeno mjesto može se staviti cvijet.

Žito prvo uzimaju članovi porodice, a zatim gosti. Služi se uz čašu crnog vina ili vode.

Prema tradiciji, žito služi domaćica ili kćerka, noseći ga na poslužavniku zajedno sa čistim kašičicama i čašom vina ili vode. Vino nije obavezno, jer je žito već njime preliveno.

Slavsko žito se kuva i prinosi u slavu Božiju i u čast svetitelja koji se proslavlja, za zdravlje i napredak porodice, kao i za spomen na preminule pretke. Pšenica je u hrišćanstvu simbol vječnog života – smrti i vaskrsenja, jer kada se sije, zrno pšenice umire, ali iz njega niče novi život koji donosi obilan plod.

Pratite nas na našoj Facebook i Instagram stranici i X nalogu.