"Lajt" varijanta Orbana

Pobjeda Petra Mađara na parlamentarnim izborima u Mađarskoj u dijelu evropskih prestonica dočekana je kao politički zaokret.

Međutim, takav zaključak je površan ako se pod njim podrazumijeva da će Budimpešta naglo napustiti svoju dosadašnju liniju suverenističke politike, koja je do sada bila jedan od najvećih "kamičaka u cipeli" otuđenih evropskih elita. Realniji pristup ukazuje da je Mađarska promijenila lice vlasti, ali ne i suštinski pravac dosadašnje državne politike.

Petar Mađar, iako pozicioniran kao opozicioni lider u odnosu na dugogodišnju dominaciju Viktora Orbana, teško se može opisati kao klasičan predstavnik liberalnog proevropskog kursa kakav bi u Briselu možda priželjkivali. Naprotiv, njegov politički profil nosi jasne konzervativne crte i svijest o ograničenjima malih i srednjih država u okviru Evropske unije.

U tom smislu, ono što se u javnosti često predstavlja kao "kraj Orbanove ere" moglo bi se pokazati kao njen nastavak u ublaženoj, "lajt" formi. Razlika nije u strategiji, već u stilu i retorici. Dok je Orban bio simbol suverenističkog otpora Briselu, Mađar će, po svemu sudeći, taj otpor formulisati pragmatičnije i manje konfrontaciono, što mu otvara i prostor za brže odblokiranje dijela evropskih fondova.

Izborni pobjednik je već poručio da ne namjerava da se odrekne ruske nafte niti da otvori granice za masovnu migraciju, uz stav da će Budimpešta u pogledu Ukrajine ostati uzdržana - bez direktnog finansiranja, ali i bez suprotstavljanja odlukama Brisela. 
Zbog svega navedenog, Mađar se može opisati kao "lajt varijanta Orbana", političar koji preuzima dio suverenističkog narativa, ali ga prilagođava evropskom mejnstrimu. Takav pristup znači nastavak balansiranja između Brisela i istočnih energetskih i ekonomskih realnosti, uz manje političke oštrine.

Za Brisel to znači da Mađarska i dalje ostaje faktor koji dovodi u pitanje potpunu centralizaciju odlučivanja, ali u ublaženoj formi - kroz politiku uslovne lojalnosti i zadržavanje sopstvenih crvenih linija.

Za Balkan, a posebno za Republiku Srpsku, to znači kontinuitet saradnje, ali u opreznijoj i manje politički naglašenoj formi. Mađarska ostaje važan partner, ali bez iste težine simboličnog suverenističkog savezništva kao u prethodnom periodu. 

Na kraju, suština mađarskih izbora nije u raskidu s prošlošću, već u njenoj modifikaciji. Mađarska ostaje u istoj geopolitičkoj koordinati, ali sa novim koordinatorom koji tu liniju vodi tišim i manje konfrontacionim tonom.

Pratite nas na našoj Facebook i Instagram stranici i X nalogu.