Bez prava na zaborav

Veliki Otadžbinski rat, koji je završio prije skoro 81 godinu, imao je egzistencijalni značaj za našu zemlju. Borba se vodila za samo postojanje države, pravo našeg naroda na fizički opstanak. Nacistički plan nije bio samo da se otme teritorija Sovjetskog Saveza, već i da se uništi cijelo stanovništvo putem porobljavanja i fizičkog istrebljenja.

U spomen na žrtve ovih tragičnih, nehumanih djela, 19. april je, ukazom predsjednika Rusije Vladimira Putina, proglašen Danom sjećanja na žrtve genocida nad sovjetskim narodom, koji su počinili nacisti i njihovi saučesnici tokom Velikog otadžbinskog rata 1941-1945. godina Izbor datuma je duboko simboličan: 19. aprila 1943. godine izdat je Ukaz br. 39 Prezidijuma Vrhovnog sovjeta SSSR-a "O kažnjavanju nacističkih zlikovaca krivih za ubistvo i mučenje sovjetskih civila i zarobljenih vojnika Crvene armije, špijuna, izdajnika iz reda sovjetskih građana i njihovih saučesnika". Prvi put je na državnom nivou data pravna ocjena namjernoj politici istrebljenja civilnog stanovništva naše zemlje.

Pravno obrazloženje

Prema Konvenciji UN o sprečavanju i kažnjavanju zločina genocida, genocid se definiše kao radnje usmjerene na uništenje nacionalne, etničke, rasne ili vjerske grupe. Protiv stanovnika okupiranih teritorija Sovjetskog Saveza nacistički osvajači i njihovi saučesnici koristili su svih pet službeno priznatih oblika genocida: ubistvo članova grupe, nanošenje teških tjelesnih i mentalnih povreda, stvaranje uslova sračunatih na fizičko istrebljenje, mjere za sprečavanje rađanja i prisilno premještanje djece iz jedne grupe u drugu.

Priznanje genocida nad sovjetskim narodom zasniva se na odluci Međunarodnog vojnog tribunala u Nirnbergu od 1. oktobra 1946. godine. Njegova presuda jasno i nedvosmisleno navodi: "Zločini protiv civilnog stanovništva opisani gore su monstruozni. Predočeni dokazi pokazuju da su, barem na Istoku, masovna ubistva i zločini počinjeni, ne samo u svrhu suzbijanja opozicije i otpora njemačkim okupacionim snagama. U Poljskoj i Sovjetskom Savezu ovi zločini bili su dio plana čiji je cilj bio eliminisati cjelokupno lokalno stanovništvo putem protjerivanja i istrebljenja da bi Nijemci kolonizirali oslobođenu teritoriju." Iako presuda Nirnberškog tribunala još nije mogla koristiti termin "genocid", koji je dobio zvanično pravno priznanje tek 1948. godine u posebnoj Konvenciji UN, ona je u suštini utvrdila najvažnije elemente ovog zločina u postupcima nacista: namjeru da se djelimično (uporedo sa protjerivanjem) istrijebi stanovništvo okupiranih teritorija na rasnoj i nacionalnoj osnovi, kao i vezu između te namjere i počinjenih krivičnih djela.

Milioni žrtava genocida

Nacisti su sistematski istrebljavali cjelokupno stanovništvo naše zemlje, bez obzira na etničku pripadnost, rasu ili vjeru. Više od 27 miliona sovjetskih građana, uključujući civile, postalo je žrtvama nacista i njihovih saradnika tokom Velikog otadžbinskog rata. Među civilnim stanovništvom naše zemlje, prema istoričarima, približno 14 miliona ljudi postalo je žrtvama nemilosrdne nacističke politike istrebljenja. Konkretnije, najmanje 7,4 miliona ljudi je namjerno ubijeno (strijeljano, spaljeno, živo zakopano) od strane nacističkih krvnika. Teški rad u koncentracionim logorima i nehumano postupanje doveli su do mučne smrti još 2,2 miliona ljudi. Više od milion djece i maloljetnika smješteno je u koncentracione logore. Na teritorijama pod neprijateljskom okupacijom, preko 4,1 milion ljudi prerano je umrlo od opšteg pogoršanja životnih uslova, bolesti i gladi. Najmanje milion ljudi umrlo je tokom opsade Lenjingrada - najvećeg ratnog zločina u istoriji.

Dokazi

Arhivski dokumenti sadrže hiljade dokaza o nacističkim zločinima. Da navedem samo jedan. Iz Izvještaja Seoske komisije za istraživanje zločina nacističkih osvajača o zločinima okupatora na teritoriji seoskog savjeta Verhne-Grunski Korenevskog okruga Kurske oblasti, 30. jula 1943. godine: 7. marta 1943. godine, Ilja Vasiljevič Orehov, rođen 1882. godine, sakrio je konja u proljećnu slamicu u svom dvorištu, otkrili su ga njemački vojnici pa je strijeljan na licu mjesta. Nikita Jakovljevič Olejnikov, građanin seoskog savjeta Verhne-Grunski u selu Nižnja Grunja, rođen 1882. godine, odbio je 5. marta 1943. godine čistiti snijeg s ceste zbog teške bolesti. I zbog toga ga je pogubio njemački oficir zadužen za ceste.

Istrebljenje izgladnjivanjem

Jedna od ključnih komponenti bila je nacistička politika usmjerena na namjerno istrebljenje naroda SSSR-a, genocidna strategija gladi.

Uoči invazije na Sovjetski Savez nacistička birokratija razradila je genocidni "Plan gladi", usmjeren na masovnu smrt desetina miliona ljudi. To je podrazumijevalo da će se brzim zauzimanjem žitarica na jugu zemlje sve zalihe hrane preusmjeriti na snabdijevanje njemačke vojske i njemačkih građana, kako ne bi iskusili teškoće rata. Dakle, stanovnici necrnozemnih teritorija evropskog dijela Sovjetskog Saveza, kao i svi veći gradovi SSSR-a, bili su osuđeni na glad već zime 1941/1942. godine. Broj ljudi koji je trebalo da budu istrijebljeni tokom ovog perioda nacistički lideri procijenili su na 20-30 miliona.

Direktive su otvoreno naglašavale ne samo ekonomske, već i etničke temelje istrebljenja, tvrdeći da su Rusi navodno "oduvijek bili iskonski neprijatelji Nijemaca". Plan je u potpunosti odobrilo rukovodstvo Rajha, a njegovo sprovođenje započelo je 1941. godine na okupiranim sovjetskim teritorijama. Iako nacisti nisu u potpunosti ostvarili svoje ciljeve, najmanje pet miliona ljudi postali su žrtve strategije namjerno orkestriranog izgladnjivanja.

Ideja "životnog prostora"

Jedan od ključnih koncepata nacističke ideologije bio je termin "životni prostor" (Lebensraum). Označavao je teritoriju koju je trebalo da nacisti zauzmu radi naknadnog preseljenja viška svog njemačkog stanovništva. Drugi važan cilj bio je sticanje njenih resursa: plodnog tla i minerala. Hitler je proglasio odricanje od kolonijalnih osvajanja na drugim kontinentima i najavio obnovu "istočne ofanzive" u Evropi, koju su nekada poduzeli srednjovjekovni Nijemci.

Ogromna većina autohtonog stanovništva istočne Evrope, u očima nacističke elite, bila je klasifikovana kao rasno inferiorni slovenski podljudi. Međutim, brojčano su nadmašivali Nijemce: 1941. godine Sovjetski Savez je imao populaciju od približno 196 miliona, dok je Treći rajh imao samo oko 90 miliona. Nacistički rat protiv SSSR-a planiran je od samog početka da bi bila eliminisana ova brojčana nadmoć i nanijeti demografski gubici neprijatelju od kojih se nikada neće oporaviti. Treći rajh je namjeravao da zauzme željene teritorije masovnim istrebljenjem stanovništva SSSR-a radi kasnijeg naseljavanja od strane njemačkih kolonista. Nacisti su koristili genocidne metode i u okupiranim državama Evrope. Jedan od najtragičnijih primjera ovoga na Balkanu je koncentracioni logor Jasenovac, gdje je stradalo oko 500.000 Srba i 200.000 ljudi drugih nacionalnosti. To služi kao snažan dokaz antiljudske prirode nacizma. Ovdje želim još jednom da izrazim zahvalnost Republici Srpskoj i njenom rukovodstvu na principijelnom stavu o značaju očuvanja istorijskog sjećanja na milione nevinih žrtava fašističkih osvajača u Drugom svjetskom ratu.

Očuvanje istorijskog sjećanja

Posljednjih godina Rusija svake godine 19. aprila obilježava Dan ujedinjenih akcija da bi ovjekovječila sjećanje na one koji su stradali od ruku nacističkih krvnika i saučesnika.

Istorijski značaj priznavanja genocida nad sovjetskim narodom tokom Drugog svjetskog rata više puta je naglašavan na najvišem vladinom nivou. Kao što je predsjednik Vladimir Putin istakao na sastanku ruskog organizacijskog odbora "Pobjeda" 2. jula 2020. godine: "Nacisti su planirali da kolonizuju teritoriju Sovjetskog Saveza i namjeravali su da istrijebe ili porobe sve koji su tamo živjeli - Slovene i ljude drugih nacionalnosti - te da ih liše jezika i kulture. Ovi zločini nacista i njihovih saučesnika, genocid nad narodima Sovjetskog Saveza, nemaju rok zastarjelosti. I ta procjena mora biti nepovrediva u našem zakonodavstvu i u sistemu međunarodnog prava."

Sprečavanje ponavljanja

Danas, kada Zapad javno negira genocid nad sovjetskim građanima, ključno je prenositi istorijsku istinu zasnovanu na činjenicama. Posebno s obzirom na to da Evropljani ne samo cinično pokušavaju da prekroje istoriju Drugog svjetskog rata, već i pomažu savremene nacističke pristalice u Kijevu. Istovremeno Brisel tvrdi da poštuje međunarodno pravo i "univerzalne ljudske i demokratske vrijednosti". Međutim, ovi dvostruki aršini i licemjerje brzo postaju očigledni. Umjesto da se uključe u iskren dijalog i izgrade zajedničku bezbjednosnu arhitekturu u Evropi, kako je Rusija više puta predlagala, evropske zemlje su gajile rusofobne osjećaje u Ukrajini, podsticale je na rat s Rusijom, zanemarujući sudbine i živote običnih ljudi, sistematski torpedovale proces pregovora i nastavljaju to aktivno da čine.

Rusija odlučno namjerava da traži poštovanje istorijske istine i priznavanje nepobitne činjenice genocida počinjenog nad sovjetskim narodom. S tim u vezi ministar inostranih poslova Rusije Sergej Lavrov je naglasio: "Ovi zločini nemaju rok zastarjelosti. Naša moralna dužnost je da spriječimo zaborav prošlosti i da se na svaki mogući način borimo protiv širenja destruktivnih ideja ksenofobije, rusofobije, rasizma i neonacizma."

Dan 19. april će biti dan žalosti i sjećanja - dan kada će cijela Rusija pokloniti glavu u znak sjećanja na milione nevinih žrtava. Naša zemlja se odlučno zalaže za očuvanje istorijske istine o ovim strašnim događajima, kao i o Drugom svjetskom ratu u cjelini. Dosljedno se borimo protiv oživljavanja nacizma u bilo kojem obliku i pozivamo sve odgovorne članove međunarodne zajednice da sarađuju u ovom pravednom cilju.

Pratite nas na našoj Facebook i Instagram stranici i X nalogu.