Riječ Serbi znači ljudi, porodica, rod, narod

SRPSKI STARI VEK - ETNOGENEZA SRBA

Naziv Srbin, javlja se kod Ptolomeja, u III vijeku, kao ime jednog istočnoalanskog naroda (ovo je potrebno uočiti, jer su današnji Srbi iz Srbije njihovi direktni potomci), koji je prebivao u stepama donjeg Povoložja. Kada se razvilo ratarstvo i dotadašnji lovci i stočari se "privezali" za zemlju, počeo se upotrebljavati i naziv srpska zemlja, zemlja Srba - Srbija, slično kao Bugarska, Leška (Poljska), Češka (zemlja)

Letopisac Nestor (XI vek), u svojoj Hronici drevnih leta, ostavlja etnonim Beli Srbi nerazjašnjen, baš kao i vizantijski car Konstantin Porfirogenit, koji se, u svom Upravljanju carstvom (De administrando impera) bavi, između ostalog, doseljavanjem Srba na Balkan, u vreme vladavine cara Iraklija (610 - 641) i, njihovom istorijom do početka vladavine cara Konstantina.

Naziv Srbin, javlja se kod Ptolomeja, u III veku, kao ime jednog istočnoalanskog naroda (ovo je potrebno uočiti, jer su današnji Srbi iz Srbije njihovi direktni potomci), koji je prebivao u stepama donjeg Povoložja, sve dok ga u IV veku nisu pokorili Huni. U srednjem veku, zemlja zvana Belosrbija (ili Bela Srbija), pružala se, preko Saksonije i Tiringije, do Salea, to jest, u okviru teritorije nekadašnjeg hunskog carstva. Može se pretpostaviti da se odred hunske vojske, koji je stekao vlast u toj oblasti, sastojao uglavnom od istočnih Alana - Serboa.

Posle Atiline smrti, 453. g, oni su stekli nezavisnost i sami vladali prostranom zemljom. Germanska plemena, zapadno od Salea, zbacila su srpski jaram, ali alanski Serboi su sačuvali vlast nad Slovenima, istočno od te reke. Vremenom, alanski Srbi su se stopili sa pokorenim slovenskim stanovništvom, te je ime Srba (kao i ime Belih Srba) sada jedini trag njihovog boravka u toj oblasti. Do sličnog razvoja došlo je i u balkanskoj Srbiji, gde se nalazio jedan drugi ogranak alanskih Srba.

Ljetopis popa Dukljanina

Kao i uvek, prilikom predaje nekog naziva raznim jezicima, u starim izvorima se naziv Srba pojavljuje u raznim varijantama: Serbi, Serboi, Servi, Sarbi, Sorbi, Sorabi, Srblji... U srpskim izvorima, ovaj etnonim se nalazi u Letopisu popa Dukljanina i Lavrentijevom prepisu Nestora, prvi put u XI veku.

Mnoge su pretpostavke o poreklu i značenju srpskog imena. Neki dokazuju da znači srodnik, drugi "surabotnik", drug u radu, raboti. Treći pak, tvrde da je nastalo od lezgijske reči ser – čovek; neki je dovode u vezu sa reči "sebar", gde kažu da je u pitanju metateza reči Serb. Prvi, dakle, srpsko ime pronalaze u najdrevnijoj starini; drugi, tvrdeći da je nastalo iz reči "ser" – čovek i "serbi" – ljudi, zaključuju da nam ime ustvari označava množinu za imenicu čovek, tj. ljudi ili narod. Današnji kavkaski Anti, koji govore lezgijski, ostatak su onih Anta koji su bili u dugoj vezi i simbiozi sa istočnim Slovenima, pa doista može biti da je jedno antsko pleme, imenom srpsko, neka slovenska plemena organizovalo u državice, a zatim, utopivši se u njih, ostavilo im ime, kao što je bilo i u slučaju kad su germanski Franci, Francuzima ostavili ime, a normanski Rusi i mongolski Bugari - Slovenima. Kad već razmišljamo, pomenimo i da su, možda, srpska plemena se razdvojila na severu, pa ih je bilo i na Labi i na Visli, te su ona na Labi ostala na severu, a ona sa Visle otišla na jug, kako navodi i Porfirogenit.

Razume se, da su sva ova nagađanja o imenu Srba tek samo zanimljive hipoteze; u staro vreme, u srpskom jeziku, nije bilo reči Srbija. Tako su Srbe zvali stranci: Servia, Surbia, Serbia, pa nam je od njih došao taj oblik, sa latinskim i grčkim nastavkom "ija". Srbi su, najpre, svoju otadžbinu nazivali Srbje pa, nešto docnije, Srblje. U Dušanovom zakoniku se kaže: "Sabora Serbrova da ne bude. Tko li se obrjaščet u saboru Serbrovu da mu se uši obrježut i da mu se osmudit obraz", iz čega se vidi da se imenica "Serbar", "Serbrov", odnosi i označava narod Srba.

 Ratari i lovci

Ruska reč "sebro" znači porodicu, rod, narod. To je dugo vremena bila zbirna imenica i označavala je srpstvo, Srbe ukupno, a kada se razvilo ratarstvo i dotadašnji lovci i stočari se "privezali" za zemlju, počeo se upotrebljavati i naziv srpska zemlja, zemlja Srba - Srbija, slično kao Bugarska, Leška (Poljska), Češka (zemlja), itd. Tako, u nazivu oblasti Semberije, se označava zemlja Srba, Serberija.

Srpski stari vladari nazivali su se: kralj Srbljem, gospodin Srbljem i slično, tj. vladar Srblju, srpstvu, a tek se kasnije, od pojma zbirne imenice, preneo naziv na pojam plurala, pa je "Kralj Srbljem" značilo srpski kralj, a "Srblje", množina – Srblji ili Srbi.

Aleksej Sobljovski (1856-1929), dopisni član SANU i profesor na univerzitetima u Kijevu i Peterburgu, smatrao je najstarijom formom etnonima Srbin – Srbalj (Srblji), jer može da se nađe na velikom prostoru, od Velike Nemačke (Germania Magna), preko Bavarske i Češke, bazena reke Sale (Zaale), u Galiciji, Voliniji, pa čak i blizu Mikene u Grčkoj, do Azije...

Imena

Najčešća tumačenja etnonima Srbin (bila ona Nestorova, Porfirogenitova, Dukljaninova ili Soboljovskog), polaze od fonetske sličnosti i upoređivanja reči, ne vodeći računa o istorijskim, geografskim ili socijalnim činjenicama. Sa brzim razvojem paleo i komparativne lingvistike, započela su,                                 

u XIX veku, temeljna istraživanja. Jedno je već sada sigurno- poreklo srpskog etnonima nije slovensko. Potvrda ovoga može da se nađe u tome što slovenski plemenski nazivi, po pravilu, ukazuju na oblast u kojoj je pleme živelo, ili na pripadnost nekome ili nečemu (totemizam). Nazivi slovenskih plemena (Budini, Neuri, Bužani, Poljani, Visijani, Sagudati, Dulini, Severi...), po pravilu se grade uz pomoć formanta: ni(i), ti, ri.

(Nastaviće se )

Pratite nas na našoj Facebook i Instagram stranici i X nalogu.