GEOPOLITIKA SRBIJE - Srbija pritisnuta titoističkom Jugoslavijom

Interesi Francuske i Srbije, čini se, trenutno se približavaju, poslije više decenija relativnog udaljavanja. Odjeci De Golovog telegrama Londonu

De Gol nikada nije oprostio Titu što je strijeljao Dražu Mihailovića i nikada nije posjetio komunističku Jugoslaviju. Često je, uostalom, govorio o Srbiji umjesto o Jugoslaviji, čije će stvaranje prvi predsjednik V republike smatrati hibridnim i vještačkim

***************************

Ubistvo ministra spoljnih poslova Luja Bartua i kralja Jugoslavije Aleksandra, u Marselju, 9. oktobra 1934, odmah menja podelu karata. Sledeće godine Pjer Laval približava se diktaturama Mađarske i Rumunije dok srpski premijer Stojadinović pregovara s Hrvatima o statusu autonomije. A Drugi svetski rat reafirmisaće istinska prijateljstva. Dok Nedićeva vlada, po ugledu na maršala Petena, započinje kalaboracionističku politiku, vođa pobune srpskih rojalista Draža Mihailović, približava se generalu De Golu. Učeniku ratne škole u Parizu 1934. Draži Mihailoviću, profesor vojne istorije bio je mladi pukovnik od 44 godine, Šarl de Gol. To objašnjava što, kada su se marta 1941. Beograđani podigli protiv potpisivanja pakta s Nemačkom, general De Gol ocenjuje događaj dovoljno važnim da bi poslao sledeći telegram u London: Slobodna Francuska treba da stavi do znanja svoj stav u odnosu na Jugoslaviju. Ako čitava ta zemlja, ili njen deo, odbija da prihvati nemačke zahteve, treba da joj kažemo, službenim putem i deklaracijom, da francuska nacija uprkos prolaznom Višiju, živo podržava njen otpor, prizivajući naročito slavne zajedničke uspone iz Prvog svetskog rata.

Francuska ne prašta

Odnosi sa Jugoslavijom posle rata postali su mnogo teži, iz tri glavna razloga. Najpre, francuske vlade između 1945. i 1948, zatim nanovo posle 1956, malo su bile sklone jugoslovenskom komunističkom režimu. Ipak, raskid Tita sa Staljinom izvesno vreme približava Francusku i titoističku Jugoslaviju: vojna pomoć Francuske od 7 milijardi franaka u periodu 1947-1952, misija jugoslovenskih naučnika u Evropskom centru za nuklearna istraživanja (CERN) u Grenoblu, kao i poseta francuske delegacije socijalista 1953. De Gol nikada nije oprostio Titu što je streljao Mihailovića i nikada nije posetio komunističku Jugoslaviju; često će, uostalom, govoriti o Srbiji umesto o Jugoslaviji, čije će stvaranje prvi predsednik V republike smatrati hibridnim i veštačkim. Ova tradicija nastavila se do osamdesetih godina kada Žiskar d Esten neće udostojiti Tita svojim dolaskom na njegovu sahranu u maju 1980. Drugi razlog udaljavanja između Francuske i Jugoslavije ležao je u činjenici da je Hrvat Tito, počev od 1946, vodio politiku podrške narodima pobunjenim protiv svojih tutorskih sila...

 ... Ratne godine u bivšoj Jugoslaviji nastavile su da narušavaju tradicionalno francusko-srpsko prijateljstvo. Sada se zna da je celovitost Jugoslavije, kao jedino sredstvo koje bi okupilo Srbe rasute po čitavoj jugoslovenskoj teritoriji, bilo žrtvovano za francusko-nemačku osovinu: Fransoa Miteran napustio je svog srpskog saveznika u zamenu za nemačku podršku prilikom dogovora u Mastrihtu oko stvaranja evra. Dva meseca kasnije, februara 1992, Francuska neće reagovati na jednostrano nemačko priznavanje nezavisnosti Slovenije i Hrvatske. U leto 1995. predsednik Žak Širak ne okleva da da zeleno svetlo NATO-u za bombardovanje srpskih položaja u Bosni, kao reakciju na uzimanje za taoce francuskih plavih šlemova. Francuska obnavlja odnose s Jugoslavijom po ukidanju trgovinskog embarga, ali podržavajući Miloševićevu opoziciju i pritiskajući Beograd da reguliše pitanje Kosova i Metohije.

Ali, upravo to pitanje označiće najmračnije časove francusko-srpskih odnosa. Na pregovorima u Rambujeu februara 1999. Francuska je ne trepnuvši sledila američku politiku nametanja Srbiji uslova neprihvatljivih za bilo koju suverenu zemlju - međunarodnu policijsku i sudsku inspekciju koja će istražiti masakr u Račku, a posebno otvaranje srpske teritorije trupama NATO-a. Francuski piloti učestvuju u NATO bombardovanju, potčinjavajući se američkom lancu komandovanja, mada Francuska još nije uključena u političke strukture Atlantskog saveza. Francuske vođe su ipak stavile veto na američki plan bombardovanja beogradskih mostova. Miloševićev pad oktobra 2000. čini se da je uklonio komunističku hipoteku i naveo francuske ekonomske i političke rukovodioce da bolje uvide svoje interese za ulazak u Srbiju...

Rusko prijateljstvo - mit ili stvarnost?

... Interesi Francuske i Srbije, čini se, trenutno se približavaju, nakon više decenija relativnog udaljavanja.

Po kulturi veoma bliski, Rusi i Srbi, koji nikada nisu delili istu sudbinu, nastavljaju da veruju u duhovno zajedništvo. Govoreći dvema varijantama istog idioma - slovenskog, i služeći svoju pravoslavnu liturgiju na zajedničkom jeziku - crkveno-slovenskom, dva naroda razvijala su u svim epohama identičnost misli i tradicije. Mada potiču iz različitih autokefalnih crkava, srpski i ruski patrijarh obeleženi su zajedničkim mesijanizmom izgrađenim u XV veku oko mita o Moskvi kao "Trećem Rimu", posle pada Rima i Carigrada. Posledica tog zajedničkog verovanja jeste averzija koju dele prema latinskom Rimu - ili prema Zapadu koji je sada predstavljen slikom dekadentnog i korumpiranog kapitalističkog sveta. S druge strane, komunizam, interpretiran kao novi mesijanizam, našao je u Jugoslaviji, za razliku od zemalja kao Mađarska, povoljno tlo kod Srba, Crnogoraca i Makedonaca.

Uporedo s ovim spajanjem dvaju naroda, ruska država od XVIII veka nastoji da preko pomoći Južnim Slovenima dospe do toplog mora. Glavna briga ove države u neprestanim borbama s Turcima jeste da obezbedi izlaz na Mediteran, kako bi okružila Bosfor i Dardanele koje kontroliše Otomanska imperija. Ali, u tome će ruska politika biti kolebljiva između podrške Bugarskoj, s ciljanjem na Egejsko more, ili pomoći osovini Srbija - Crna Gora - Rumunija, kako bi bila u dodiru s Jadranom.

(Kraj)

Od ponedjeljka novi feljton "Glasa Srpske": MOLITVE I MOLBE Njegove svetosti patrijarha srpskog gospodina Pavla. U djelu su sabrane besjede, razgovori, propovijedi i pisma patrijarha Pavla iz devedesetih godina prošlog i prve decenije ovog vijeka 

Pratite nas na našoj Facebook i Instagram stranici i X nalogu.