Ekonomska i socijalna slika Republike Srpske (XXVI)

Težak život u brdima planine

Opština Rogatica je izrazito brdsko-planinsko područje.

Šumsko gazdinstvo "Sjemeć" najbolje je u Javnom preduzeću "Šume Republike Srpske". U Rogatici među nezaposlenima je 13 ekonomista, šest agronoma, četiri pravnika... U dvije gradske i 11 seoskih mjesnih zajednica, živi oko 15 hiljada stanovnika.

Obnovljeno više od 700 kuća i stanova za povratnike

U istočnom dijelu Republike Srpske na oko 70 kilometara od Sarajeva i četrdesetak prije Višegrada, na putu za Srbiju leži Rogatica. Gradić je smješten u maloj kotlini na obalama bistre i brze Rakitnice i na  nadmorskoj visini od 525 metara. Opština je u cjelini izrazito brdsko-planinsko područje sa srednjom godišnjom temperaturom od samo 11 stepeni Celzijusa.

U dvije gradske i 11 seoskih mjesnih zajednica u 121 seocetu, živi oko 15 hiljada stanovnika. Dvije trećine ih je u samom gradu i bližoj okolini. Od seoskih mjesnih zajednica najveće su Borike.

- Povratak raseljenih i izbjeglih lica, kaže predsjednik Skupštine opštine Kemo Čamyija, na područje opštine ubrzano je počeo krajem 2000. Vratilo se oko 1.500 Bošnjaka. Obnovljeno je ili se još obnavlja oko 700 stanova i kuća. Najintenzivniji povratak je u Žepu, Vragolove, Karačiće, Kramer Selo, Goluboviće, Kukavice, Čadovinu...

                                   Stari se vratili

Uglavnom vraćaju se samo stariji. Mladih još nema. To pokazuje i podatak da u odjeljenju Osnovne škole "Sveti Sava" u Žepi, nastavu pohađaju smo dva učenika, a u centralnoj školi u Rogatici među skoro hiljadu učenika šestoro je bošnjačke djece.

Rogatičku opštinu napuštaju bivše Sarajlije, Goraždani i drugi koji su računali da se ovdje trajno nastane. Spominje se podatak da ih je odavde, iz raznih razloga, posebno zbog slabe perspektive, otišlo više od pet hiljada. To se posebno osjetilo na broju učenika u ovdašnjoj srednjoj i osnovnoj školi. Naprimjer, u školskoj 1999/2000. godini u srednjoj školi bilo je 589, a ove godine 446 đaka. Slično je i sa osnovnom školom. Iz godine u godinu sve je manje prvačića. Djeca su posebna radost na ulicama Rogatice.

Prije posljednjeg rata u opštini je bilo oko 5,5 hiljada radnika. Privreda je "vukla" oko 80 odsto zaposlenih, a ostalo javna uprava i društvene djelatnosti. Poslijeratni period donio je velike promjene. Broj zaposlenih je prepolovljen, naročito u  privredi.

Ovdje raste broj nezaposlenih sa višom i visokom stručnom spremom. Među "fakultetlijama" je 13 diplomiranih ekonomista, šest agronoma, četiri pravnika...

Zbog manjka posla mnogi mladi idu na studije. Procjenjuje se da sa područja opštine studira nekoliko stotina mladih. Samo iz buyeta opštine stipendije prima šezdesetak studenata, dok Šumsko gazdinstvo "Sjemeć" stipendira deset studenata. Perspektiva njihovog zapošljavanja nije najbolja. To pokazuje i sve češće "opraštanje" stipendija od njihovih davalaca, jer im ne mogu obezbijediti posao.

                               "Sjemeć" je pokretač

Nagomilani problemi doveli su do toga da je stečajni postupak pokrenut u tri fabrike. Radi se o "Tehnotransu", Fabrici deka i pokrivača "Roteks" i "Pretisovoj" radnoj jedinici "Alpo". Od "Tehnotransa" samo autobuska stanica organizuje prevoz putnika. O ostalim dijelovima odlučivaće novi vlasnik - kaže načelnik Odjeljenja za privredu i društvene djelatnosti u opštini Miladin Ikonić.

- Što se tiče "Roteksa", priča Ikonić, on je propao. Njegovi razboji na kojim su tkani prekrivači visokog kvaliteta i raznih vrsta, isječeni su u staro gvožđe i prodati kao otpad. Slično bi se moglo desiti i sa mašinama "Alpa", ako se u rješavanje njegove sudbine ne uključi država Vlada Republike Srpske, upozorava Ikonić.

Teško je u svim privatizovanim preduzećima. Većina ih je "zrela" za stečaj. To se naročito odnosi na tri, za rogatičku opštinu bitna preduzeća - Fabriku prečistača, Drvnu industriju "Sjemeć" i "Agrokombinat. Nije mnogo bolja ni štamparija "Mićo Sokolović", koja jedva sastavlja kraj s krajem.

- Da u rogatičkoj privredi nije sve baš crno dokaz su Šumsko gazdinstvo "Sjemeć" koje je godinama najbolje u Javnom preduzeću "Šume Republike Srpske". Tu je i akcionarsko društvo za eksploataciju šuma "Stara Gora". Među onima koji kako tako rade izdvaja se Preduzeće za proizvodnju i preradu mesa "Vizion" braće Nerić koje svoju djelatnost sve više prenosi i na ugostiteljstvo. Tu je i "Drvolik" koje se bavi građevinskom stolarijom i drugim prerađevinama od drveta.

Tradiciju tekstilne industrije održava uspješno kuća mode za djecu i omladinu "Jasna". Zapošljava stotinjak radnika, uglavnom žena koje radom u dvije smjene planiraju da ove godine ostvare ukupan prihod od dva miliona maraka.

Za mnoge Rogatičane, proizvodnja mlijeka, mesa, krompira i strnih žita je stvar  preživljavanja.

Biblioteka

Narodna biblioteka u Rogatici ima više od 28 hiljada knjiga. Centar za kulturu planira oživljavanje "Rogatičkih novina" kao informativnog glasila opštine. Tu je i Dom zdravlja sa osam ljekara. Dom zdravlja opslužuje oko 9,5 hiljada osiguranih i neosiguranih građana.

Pratite nas na našoj Facebook i Instagram stranici i X nalogu.