Ekonomska i socijalna slika Republike Srpske (VII)

Studiraju u Alabami, Beču i Bratislavi

Čak 12 odsto stanovnika Gradiške su studenti i đaci. Mladi iz ovog grada, pored univerziteta u Srpskoj i Srbiji,  studiraju u Alabami, Kosovskoj Mitrovici i Bratislavi, a veliki broj ih je na fakultetima u Beču i Gracu. Pet odsto stanovnika Gradiške su korisnici invalidnina, a svaki desti je penzioner

Veliki broj Gradiščana od oko 60 hiljada, koliko ih ima sada na području ove opštine, žive lošije nego prije rata i prije dvadesetak godina.

Mnogi radnici nekadašnjih velikih fabrika ne mogu regulisati svoj ekonomski i socijalni status. Nemaju uslova za penziju, a ne mogu naći ni novi posao poslije gašenja njihovih fabrika. Ovo je potvrđeno i u izvještaju o radu načelnika opštine za 2007. godinu. U takvoj situaciji su stotine ljudi još radno sposobnih. Tu je takođe navedeno da 11 odsto stanovnika opštine čine penzioneri, pet procenata su korisnici invalidnina, a 12 odsto su studenti i đaci.

U ovoj posavskoj i potkozarskoj opštini zaposleno je blizu šest hiljada radnika, sa prosječnom platom od oko 500 maraka. Na evidenciji Biroa za zapošljavanje je oko 7.600 hiljada nezaposlenih. Rukovodilac ovog Biroa Radovan Majkić kaže, da je u posljednje vrijeme povećan broj nezaposlenih. Broj prijavljenih na Biro za zapošljavanje radi ostvarivanja drugih prava se smanjuje. U prvom mjesecu ove godine zaposleno je 71 lice. Na teritoriji opštine Gradiška živi oko 49 hiljada zdravstveno osiguranih lica.

Vraćena imovina

Gradiška je među prvim opštinama u Srpskoj koja je završila primjenu imovinskog zakona. U opštini Gradiška što se tiče izbjeglih i raseljenih, nema neriješenih zahtjeva za povrat imovine, osim nekoliko stanova koji su u sudskom procesu.

Ovdje živi između 8.000 i 8.500 hiljada povratnika Bošnjaka, od kojih je jedan dio u inostranstvu. Hrvati se slabo vraćaju, jer ih je većina u Hrvatskoj gdje su dobili sve što im je potrebno. Radi se uglavnom o poljoprivrednom stanovništvu, koje traži, kako se kaže, održive uslove za život.

Posebna pažnja ljudi u ovoj opštini poklanja se mladim ljudima. U ovoj opštini oko sedam hiljada učenika je obuhvaćeno osnovnim i srednjim obrazovanjem, a opštinska administracija stipendira 415 studenata, po čemu je Gradiška prva opština u BiH. Procjenjuje se da iz ove opštine ima čak 1.200 mladih akademaca. Iz opštinskih službi potvrđeno je da mladi iz Gradiške studiraju čak u Alabami, Kosovskoj Mitrovici i Bratislavi, a veliki broj ih je na fakultetima u Beču i Gracu.

Načelnik Odjeljenja za privredu u Gradišci Dušan Malešević potvrđuje, da je smanjena proizvodnja u odnosu na predratni period u opštini. Takođe, proces transformacije vlasništva je pri kraju i proizvodnja se pokreće, ali sa manjim proizvodnim kapacitetima.

Ova opština nalazi se na važnoj saobraćajnici prema Evropi i na granici Srpske, BiH i Hrvatske. Na području opštine Gradiška od nekadašnjih većih fabrika koje su zapošljavale prije rata oko 13.200 hiljade radnika, jedino "Metal" nije prekidao proizvodnju. Ovo preduzeće je privatizovano 2002. godine, danas zapošljava 370 radnika, što je manje nego prije rata, ali je dostignuto oko 80 odsto predratnog kapaciteta proizvodnje. Stalno se zapošljavaju novi radnici, a stalna su i nova ulaganja u razvoj preduzeća. 

-       Preduzeće se bavi metal-preradom šavno varenih cijevi, rasklopnih mehanizama i makaza za industriju namještaja, te proizvoda za građevinarstvo, koji čine i okosnicu proizvodnje - rekao je direktor "Metala" Marko Gončin. Tvrdi da po kapacitetu za proizvodnju građevinskih proizvoda, prvenstveno podupirača, ovo preduzeće spada u sam vrh Evrope.

Uspješni mljekari

Dobar primjer je i Govedarska farma "Farmland", nekadašnji dio PIK "Mladen Stojanović" koja je privatizovana u januaru 2005. godine. Ovo preduzeće do skoro je imalo 170 radnika, a očekuje se povećanje broja zaposlenih.

- Proizvodimo 24 do 25 hiljada litara mlijeka dnevno, imamo 950 muznih krava, a ukupno 1700 grla na farmi. Planirani kapacitet je 2.500 muznih krava, a ukupno 4.500 grla. To ćemo ostvariti uvozom novih 1.200 steonih junica iz Švedske i Danske. Planirana proizvodnja je preko 80.000 litara svježeg sirovog mlijeka dnevno - objašnjava Hrvoje Capar najodgovorniji čovjek u farmi.

Prema podacima dobijenim iz opštinskog Odjeljenja za privredu, prema završnim računima za prošlu godinu od 500 preduzeća, čak dvije stotine se bave trgovinom. Stečaj je završen u Drvnoj industriji Podgradci, gdje je već zaposleno više od stotinu radnika.

U okviru preduzeća "INGA" Gradiška su tri poljska preduzeća koji su zakupili prostor ove fabrike, a na raznim poslovima bilo je angažovano 300 radnika. U preduzećima "Standard", "Jelšingrad", Mesnoj industriji "Levita" i "Levita prehrani" pokrenuta je proizvodnja. Kupci "Plantaža" podižu nove zasade i održavaju stare. Biće kako se očekuje, premašena predratna proizvodnja voća.

Voćari

Dio fabrike "Standard" zakupilo je slovenačko preduzeće "Mehanizmi B". U ovoj fabrici zaposleno je 68 radnika. Tokom ove godine je planirano zapošljavanje još najmanje 20 ljudi. Najveći pomak u proizvodnji ipak ostvaruju voćari. Svaki dan niču novi zasadi voća na obroncima Kozare

Pratite nas na našoj Facebook i Instagram stranici i X nalogu.