Ekonomska i socijalna slika Republike Srpske (IX)

Pečalba ljudima pomogla, opštinu osiromašila

Gotovo tri hiljade ljudi kojima je Lopare matična opština odavno radi u inostranstvu, u zapadnoevropskim državama. Kako izađi iz nerazvijenosti? U Loparama 284 lica imaju status raseljenih. Ovdje je i 261 povratnik i 45 izbjeglica. Nekoliko stotina penzionera u Loparama ostvarilo je penzije u inostranstvu

Lopare su i danas, kao što je to oduvijek bilo, izrazito nerazvijena opština, iz koje je najviše radno sposobnih ljudi otišlo po bijelom svijetu da zaradi za život. Nisu se više vraćali u rodni kraj, pa opštinu i nije imao ko da izgrađuje. Svemu je krivo siromaštvo i oskudica svake vrste.

Većina koji ovdje žive, njih oko 80 odsto, živi u selima. U samom gradiću je oko 18 hiljada stanovnika. U 4.880 domaćinstava žive uglavnom samo po tri člana.

U ovoj opštini 284 lica imaju status raseljenih. Ovdje živi i 261 povratnik i 45 izbjeglica.

- Zaposlenih, sa uredno plaćenim obavezama za zdravstveno i penziono osiguranje je samo 1.511. Od tog broja, gotovo polovina radi u opštinskim i državnim institucijama i javnim preduzećima.

"Privremeni" rad

Za opštinu Lopare karakteristično je da ima veći broj stanovnika koji su negdje zaposleni, ali ih nema ni u kakvim evidencijama. To zovu "sivom zaposlenošću".

Sa područja ove opštine oko tri hiljade ljudi su na vječnom "privremenom" radu u zapadnoevropskim zemljama. Takođe ih nekoliko stotina radi i živi u susjednim državama i u Rusiji.

Ljudi iz Lopara uvijek su bili na nekakvim raskršćima kroz život - kuda će i kako će!

U poljoprivredi, prema procjenama, zaposleno je oko hiljadu lica. Tako oni prehranjuju svoje porodice.

Na Birou za zapošljavanje evidentirano je 1.350 nezaposlenih.  Posao čekaju u prosjeku tri godine. Preko Biroa je inače vrlo teško naći posao. Zato se tako dugo i čeka radno mjesto.

U Loparama je i oko 1.300 penzionera. Više od 80 njih prima najmanje penzije. Istovremeno, u Udruženju penzionera procjenjuju da ima još između 300 i 500 penzionera koji nisu uopšte evidentirani. Primaju penzije iz zapadnoevropskih zemalja.

Privreda i ekonomija iz 1990. godine praktično ne postoji. Neka preduzeća, privatizovana ili ne, uopšte ne rade. Fabrika stolica i fabrika radijatora, poljoprivrednih mašina i deteryenata, nekad sa 1.200 zaposlenih, zaključale su svoje kapije.

Fabrika stolica, gdje je još većinski državni kapital, ni poslije sedam licitacija ne može da nađe kupca, Fabrika radijatora je u stečaju, Fabrika poljoprivrednih mašina i Fabrika deteryenata su privatizovane i ne rade. Zaključane su i tri zemljoradničke zadruge, trgovina i Auto-servis.

Poslije privatizacije, za sada dobro rade Fabrika opekarskih proizvoda, Konfekcija i Farma koka nosilja. Ove firme zapošljavaju oko 150 radnika. Takođe, u pogonu je i Šumsko gazdinstvo "Majevica", koje nije mijenjalo vlasnika.

Posao u magli

U međuvremenu, osnovana su nova privatna preduzeća. Većina njih zapošljava samo po pet radnika, a ostali i manje. Veći dio  njih bavi se trgovinom i ugostiteljstvom. Tu su i razne zanatske radnje, tezge na pijacama i prevoznici.

U Loparama, kao i ranije, mladi su nekako prepušteni sami svojoj brizi. Samo manji broj njih, uglavnom sa diplomom, nađe posao u svojoj sredini.

Istraživanja opštinskog Odjeljenja za privredu i društvene djelatnosti govore da mladi ljudi, kojih ima oko 4,5 hiljada, gotovo svi žive sa roditeljima. Mladi, naglašavaju da ovdje nema posla, niti ima prave politike u zapošljavanju. U anketama, mladi su mahom rekli da ne vide perspektivu za posao u matičnoj sredini, zbog - nerazvijenosti, neadekvatnog obrazovanja i malog broja radnih mjesta. Istovremeno se sami, tradicionalno, ne uključuju u odlučivanje o svojim problemima, nego to neko drugi radi u njihovo ime.

U vaspitno-obrazovnim ustanovama u opštini je 1.178 učenika u osnovnom obrazovanju, a 395 ih je Srednjoškolskom centru u kojem se obrazuju gimnazijalci, budući upravni i ekonomski tehničari i buduće zanatlije metalske struke. Na fakultetima je nekoliko stotina studenata. Opština Lopare stipendira tridesetak studenata.

Budućnost

U Loparama je formiran Opštinski razvojni tim koji je, uz pomoć UNDP-a izradio Strategiju razvoja opštine za period od 2008. do 2015. godine.

- Strategijom razvoja, kroz periodična i godišnja projektovana ulaganja do 2015. godine planirali smo da se Lopare razviju i steknu status srednje razvijene opštine - rekao je načelnik opštine Mitar Zarić.

(Nastaviće se)

**************

U 4.880 domaćinstava u Loparama žive uglavnom samo po tri člana porodice

Pratite nas na našoj Facebook i Instagram stranici i X nalogu.