Da li je svaka prerađena hrana loša? Nauka otkriva šta treba izbijegavati

Industrijski prerađena hrana je u posljednje vrijeme pod zdravstvenom lupom.

Postala je omiljena tema na društvenim mrežama, a razni influenseri kao da se utrkuju u demonizaciji bilo čega što se nalazi zapakovano na policama marketa. A kako obični potrošači reaguju na ovu buku oko prerađene hrane i da li im je uopšte jasno šta je zaista štetno od tih proizvoda, a šta nije?

Dr Nil Barnard, rukovodilac američke organizacije PCRM (Komitet ljekara za odgovornu medicinu) osvrnuo se nedavno na anketu koju je ova organizacija sprovela među potrošačima. On kaže da su na pitanje da navedu proizvode za koje smatraju da spadaju pod „prerađenu hranu“ dobili najrazličitije odgovore – što govori da potrošači u velikom procentu ne mogu sa sigurnošću da identifikuju te proizvode. Potom su im, navodi on, postavili pitanje – da li misle da je sva industrijski prerađena hrana loša za zdravlje, na šta su dobili podijeljene odgovore – 39% je reklo da je sva prerađena hrana loša, a 40% da nije sva loša.

I kod nas se često može čuti: „Bolje domaća slanina nego industrijska salama“. I dok u tome ima i nešto istine, šira poruka da su – „svi prerađeni proizvodi štetni“, bez obzira na porijeklo i sastav – zapravo je pogrešna i može biti štetna. Naime, ljudska psihologija je takva da kada sve proizvode stavimo u isti koš, potrošači neretko gube motivaciju da pokušaju da naprave bilo kakav zdraviji izbor – jer „ionako je sve nezdravo“.

Studija sa Harvarda ispitala rizike od industrijski prerađene hrane

U velikoj studiji objavljenoj 2023. godine, naučnici sa Harvarda su analizirali podatke o ishrani preko 200.000 ljudi koji su praćeni tokom više decenija. Željeli su da provjere da li postoji veza između njihovog unosa industrijski prerađene hrane i rizika za razvoj dijabetesa tipa 2 – jedne od najčešćih hroničnih bolesti današnjice.

Ključni rezultati do kojih su došli su sljedeći:

Osobe koje su jele najviše ultra-prerađene hrane imale su do 46% veći rizik od dijabetesa tipa 2, ali su različite grupe prerađevina imale potpuno različite efekte;

Najveći rizik je bio vezan za: mesne prerađevine (kobasice, paštete, slanina), gotova jela (konzervirana i zamrznuta gotova jela, mesne pite), zaslađene i vještački zaslađene napitke, industrijske soseve i dodatke jelima;

Mnoge vrste prerađene biljne hrane, kao što su neki proizvodi od integralnih žitarica, biljni jogurti ili mlijeka bez dodatog šećera, kao i voćni pirei bez aditiva, ne samo da nisu pokazale negativan efekat, već su u mnogim slučajevima povezane i sa umanjenim rizikom od dijabetesa tipa 2.

Apetit za mesnim prerađevinama u Srbiji

Na našim trpezama su nažalost mesne prerađevine svakodnevica: domaća i industrijska slanina, kobasice, čvarci, šunke, paštete, parizeri, viršle. Mnogi od ovih proizvoda sadrže visok nivo zasićenih masti, holesterola, konzervansa i soli – faktora koji su direktno povezani sa hroničnim bolestima poput:

dijabetesa tipa 2

visokog krvnog pritiska

ateroskleroze

gojaznosti.

Što je još gore, svakog dana su nam na stolu i popularne punomasne mliječne prerađevine: pavlake, topljeni sirevi, kačkavalji i pavlake za kuvanje, koji se često u velikim količinama dodaju u domaća jela. Bile one domaće proizvodnje ili ne, „naše“ ne znači da su bezopasne – naročito kada se koriste često i u velikim količinama.

Pratite nas na našoj Facebook i Instagram stranici i X nalogu.