Pismo unuku iz Srbije: Mudre riječi crnogorskog kralja pred početak Velikog rata

G.S.
Pismo unuku iz Srbije: Mudre riječi crnogorskog kralja pred početak Velikog rata

Kralj Crne Gore Nikola I Petrović pozvao je 25.jula/6. avgusta 1914. godine svoje sunarodnike u rat protiv Austrougarske. Bio je to početak stradanja i razaranja kakvo svijet do tada nije vidio, a u kome su crnogorski i srpski narod stajali rame uz rame.

Ovom potezu prethodila je duga prepisaka kralja Nikole i srpskog prestolonaslednika Aleksandra Karađorđevića. Iz nje se vidi da su, osim ozbiljnosti trenutka, oba državnika svijesna teških vremena koja predstoje, ali i činjenice da je učinjeno sve da se rat izbjegne, piše Istorijski zabavnik.

Petrovići i Karađorđevići su inače u bliskim rodbinskim vezama. Najstarija ćerka kralja Nikole, kneginja Zorka bila je supruga kralja Petra i majka prestolonaslednika Aleksandra. Zbog toga se i srpski princ crnogorskom vladaru obraća sa "dragi deda”, a ovaj se tako i potpisuje u telegramu odgovora.

Ovo je njihova prepiska samo dan uoči izbijanja Prvog svetskog rata:

"Regent Srbije Aleksandar

Njegovom veličanstvu kralju Crne Gore – Cetinje

14/27. VII 1914.(telegram)

Pokušali smo sve moguće ne bi li mogli uštediti srpskom narodu nove žrtve i terete, ali nismo uspeli, jer je Austro-Ugarska tražila da prinesemo na žrtvu dragu nezavisnost.

Bog je valjda tako hteo da srpski narod još jednom stavi svoj život u odbranu celoga Srpstva.

Uveren sam da moj dragi deda još jače može da ceni koliko je bio neopravdan zahtev Austro-Ugarske, koji je smišljen bio da zada smrtan udar sjajnoj budućnosti srpskog naroda. Ispunjen sam velikom radošću kad sam saznao, i ako u to nisam ni sumnjao, da se Crna Gora solidarisala sa Srbijom u odbrani srpskoga naroda.

Naredbu za mobilizaciju dele srpske vojske izdao sam. Svemogući Bog i pomoć carske i moćne Rusije biće na strani srpske pravde, a tako isto i javno mnenje civilizovane Evrope. Šaljem pozdrav mojem mudrom i dragom dedi i hrabroj crnogorskoj vojsci" - Aleksandar.

"Kralj Nikola Petrović

Njegovom kralj. visočanstvu nasljedniku Aleksandru – Beograd

14/27. VII 1914. (telegram)

Ponos srpskog plemena nije dopustio da se ide dalje u popuštanju. Slatke su žrtve koje se podnose za pravdu i nezavisnost narodnu.

U ime Božje, a uz pomoć naše vjekovne zaštitnice moćne Rusije i simpatije civilizovanih naroda, naš će Srpski Narod i iz ovoga velikog nametnutog mu iskušenja pobednički izaći i obezbediti svoju sjajnu budućnost.

Moji Crnogorci već su spremni na granici, da ginu u odbrani naše nezavisnosti.

Živio, moj mili unuče, na radost tvojega dragoga oca i moju!

Živjela hrabra srpska vojska! Živjelo naše milo Srpstvo!”

- Tvoj djed Nikola

U ovom ratu, herojske podvige crnogorska vojska je pokazala štiteći povlačenje srpske vojske kroz Albaniju, ali je na kraju i sama kapitulirala 1916, a kralj Nikola je napustio zemlju.

Oslobođena je tek poslije proboja Solunskog fronta u talasu u kome je oslobođena i Srbija 1918. godine.

© AD "Glas Srpske" Banja Luka, 2018., ISSN 2303-7385, Sva prava pridržana