Stotine miliona žele da otmu kršenjem Ustava

Banjaluka - Inicijativa Odbora za investicije BiH za formiranje investiciono-razvojnog fonda predstavlja direktno kršenje Ustava i zakona, jer bi taj fond inicijalni kapital obezbijedio iz viška deviznih rezervi Centralne banke BiH koje pripadaju entitetima kao njenim osnivačima, izjavila je za "Glas Srpske" premijer RS Željka Cvijanović.

Predlagači inicijative i njeni zagovornici planiraju da u investiciono-razvojni fond prebace oko 300 miliona KM iz viška deviznih rezervi koji iznosi oko pola milijarde maraka.

- Tražili smo da određene stvari budu ispravljene i dok to ne bude učinjeno, predstavnici Vlade RS neće učestvovati u radu bilo kog tijela koje će Savjetu ministara ili nekom drugom organu na nivou BiH dati mogućnost da odlučuje o nečemu za šta nisu nadležni - kazala je Cvijanovićeva.

Ona je istakla da dobit Centralne banke BiH pripada entitetima, koji su obezbijedili kapital za njeno osnivanje iz kredita Međunarodnog monetarnog fonda (MMF).

- RS je za osnivanje Centralne banke obezbijedila 9,66 miliona KM, odnosno trećinu njenog početnog kapitala. Na osnovu toga Srpskoj pripada i 33 odsto dobiti, ali ta sredstva godinama unazad završavaju u budžetu zajedničkih institucija BiH, iako one nisu osnivač Centralne banke - istakla je Cvijanovićeva.

Prema njenim riječima, svi problemi u vezi sa Centralnom bankom bili bi riješeni izmjenama Zakona o Centralnoj banci.

- Tim izmjenama bi bilo regulisalo da uplaćena sredstva entiteta budu priznata kao njihov uloženi početni kapital, da entiteti mogu zahtijevati naknadu plaćenih troškova osnivanja glavnih jedinica i filijala Centralne banke iz dobiti banke i da ostatak profita Centralne banke bude raspoređivan osnivačima srazmjerno visini uplaćenih sredstava u početnom kapitalu umjesto institucijama BiH koje nisu osnivači Centralne banke - navela je Cvijanovićeva.

Vlada RS je još 2008. godine predložila izmjene Zakona o Centralnoj banci, ali su ih odbili predstavnici FBiH u Parlamentu BiH. Protiv tog prijedloga bili su i bošnjački predstavnici u Centralnoj banci BiH, iako u svijetu postoje brojni primjeri organizacije centralnih banaka kao akcionarskih društava.

Cvijanovićeva je kazala da ne postoje argumenti protiv prijedloga Vlade RS, navodeći da je identičan model prihvaćen u "Elektroprenosu BiH".

- Učešće RS i FBiH u upravljačkoj strukturi Centralne banke može biti riješeno po modelu "Elektroprenosa". U slučaju da se entitetima kao akcionarima omogući da upravljaju ključnim pozicijama, odlučivali bi zajednički po principu konsenzusa o ključnim politikama. Na ovaj način akumuliranu dobit bi usmjeravali srazmjerno akcionarskom učešću u razvoj i djelovali bi u skladu sa investicionim planovima RS i FBiH - naglasila je Cvijanovićeva.

Upravni odbor Centralne banke BiH imenovao je nedavno komisiju čiji je zadatak da razmotri modalitete za obezbjeđivanje novca za osnivanje razvojno-investicionog fonda na nivou BiH. Višak deviznih rezervi bi putem novoosnovanog fonda bio preusmjeren institucijama BiH. Osim direktne štete za entitete, osnivanje fonda predstavlja i prenos entitetskih nadležnosti na nivo BiH. Vladajuća koalicija na nivou BiH, u kojoj SDS, PDP i NDP predstavljaju RS, užurbano vrši pripreme za uspostavljanje dvije nove institucije na nivou BiH koje bi funkcionisale pod plaštom razvojno-investicionog fonda - agencije za mala i srednja preduzeća i fonda za razvoj malih i srednjih preduzeća. To predstavlja plastičan primjer prenosa nadležnosti na nivo BiH jer se radi o djelatnostima koje su isključiva nadležnost entiteta, a osnivanje navedenih institucija nema ni ustavno utemeljenje.

Predsjednik RS Milorad Dodik rekao je u subotu u Trebinju da je Centralna banka formirana kao zajednička institucija dva entiteta i da bi takva trebalo i da ostane.

- O njoj ne mogu da odlučuju zajedničke institucije, već entiteti, ali kada imate predstavnike RS u Sarajevu kakvi su sada, možete svašta da očekujete. Višak deviznih rezervi može da bude upotrijebljen jedino za dodatnu emisiju KM i njihovo stavljanje u promet na prostoru cijele BiH. On ne može da bude korišćen za formiranje bilo kakvog zajedničkog fonda, a toga nema ni u Ustavu BiH - rekao je Dodik.

Ministar industrije, energetike i rudarstva RS Petar Đokić istakao je za "Glas Srpske" da je Vlada RS na samu ideju o osnivanju investiciono-razvojnog fonda stavila primjedbu, smatrajući da on ne može biti uspostavljen na planiranim principima.

- Njegovo uspostavljanje na takav način bio bi izlazak izvan ovlašćenja koje imaju institucije BiH na štetu RS. Podsticanje investicione aktivnosti u BiH moguće je jedino putem entiteta, koji imaju institucije i projekte i ustavna i zakonska ovlašćenja. Ne vidim objektivan razlog zbog kojeg na nivou BiH pokušavaju praviti novu paralelnu instituciju - rekao je Đokić.

Potpredsjednik PDP-a Branislav Borenović rekao je juče da je zakonom regulisano kako treba da radi Centralna banka BiH i da su izmišljotine da se sprema preuzimanje deviznih rezervi.

Odbor za investicije BiH

Željka Cvijanović je istakla da ni odluka Savjeta ministara o formiranju Odbora za investicije BiH, koji je predložio formiranje investiciono-razvojnog fonda, nije usklađena sa ustavnim nadležnostima, niti je obuhvaćen obim posla tog odbora u skladu sa Ustavom.

- Takozvani odbor je osmišljen kao savjetodavno tijelo Savjeta ministara, preko kojeg se, prisustvom dva entitetska premijera, nastoji obezbijediti legitimitet za odluke Savjeta ministara u oblastima za koje nije nadležan. To je pokušaj prenosa nadležnosti - kazala je Cvijanovićeva.

RS je za osnivanje Centralne banke BiH obezbijedila 9,66 miliona KM, odnosno trećinu njenog početnog kapitala. Na osnovu toga Srpskoj pripada i 33 odsto dobiti, rekla Cvijanovićeva

Pratite nas na našoj Facebook i Instagram stranici i X nalogu.