Ističe rok za ispunjenje 50 reformskih mjera: BiH gubi još 374 miliona evra?

SARAJEVO, BANjALUKA - BiH još nije dobila ni evro iz evropskog Plana rasta za zapadni Balkan, a ukoliko domaće institucije do 31. decembra ove godine ne sprovedu 50 reformskih koraka i o tome ne dostave izvještaj do polovine januara, ostaće bez dodatnih 373,9 miliona evra.

• Rok za ispunjenje reformskih mjera ističe krajem idućeg mjeseca 
• Novac ide komšijama 
• Reformska agenda usvojena u novembru prošle godine

Poručili su to iz Odjeljenja za komunikacije Delegacije Evropske unije i Kancelarije specijalnog predstavnika EU u BiH podsjetivši da domaće institucije i dalje imaju pravo na iznos od 976,6 miliona evra u okviru Instrumenta za reforme i rast za zapadni Balkan, pod uslovom da uspješno sprovedu reforme.

Ovaj iznos utvrđen je nakon što je u julu prošle godine paket za BiH već umanjen za 108 miliona evra, što odgovara iznosu od deset odsto prvobitno dodijeljenih sredstava (1,085 milijardi evra).

- Evropska komisija do sada nije isplatila nikakva sredstva BiH. Nakon usvajanja Reformske agende BiH u novembru 2025. godine, bilo kakva isplata, uključujući i predfinansiranje, biće moguća tek nakon što sporazumi o zajmu i Instrumentu budu potpisani i stupe na snagu. Nadležne domaće institucije do danas još nisu potpisale ova dva sporazuma - kazali su "Glasu" u Odjeljenju za komunikacije EU u BiH.

Osim toga, za sve buduće isplate, kao i za potrebe izvještavanja, BiH je dužna da imenuje koordinatora za Instrument za reforme i rast, te da uspostavi potrebne strukture za praćenje i izvještavanje.

Tek nakon uspostavljanja pravnog okvira, BiH će, naglašavaju u Delegaciji EU, moći da zatraži dodijeljena sredstva, pod uslovom da su reformski koraci uspješno sprovedeni i da je o tome dostavljen izvještaj.

- Od ukupno 113 reformskih koraka obuhvaćenih Reformskom agendom, rok za sprovođenje njih 50 bio je decembar 2025. godine, a jednogodišnji dodatni rok ističe 31. decembra ove godine. Zbog toga se BiH uskoro suočava sa rizikom gubitka sredstava za ovih 50 reformskih koraka, odnosno 373,9 miliona evra, ukoliko ne ispuni potrebne uslove i ne sprovede reforme do naznačenog roka 2026. godine, kao i ako ne podnese odgovarajući izvještaj o tome do 15. januara 2027. godine - naveli su u Delegaciji EU.

U slučajevima kada se namijenjeni iznosi zemljama odbijaju, jer nisu ispunile uslove, odnosno u ovom slučaju BiH, Evropska komisija donosi odluku o preraspodjeli tih sredstava drugim korisnicima.

Iz Delegacije EU u BiH podsjećaju i da se finansiranje u okviru Instrumenta za reforme i rast završava istekom važećeg Višegodišnjeg finansijskog okvira EU, odnosno krajem 2027. godine, te da je riječ o zakonski utvrđenom roku koji se ne može mijenjati.

Novac koji je EU stavila na raspolaganje BiH putem ovog instrumenta uključuje 280,3 miliona evra bespovratnih sredstava, dok se preostali iznos obezbjeđuje u obliku zajmova pod izuzetno povoljnim uslovima, znatno povoljnijim od onih dostupnih na tržištu ili kod bilo kojeg drugog partnera.

- Ova sredstva donijela bi konkretne koristi građanima, poput izgradnje modernih puteva, modernizacije energetske infrastrukture, unapređenja digitalne povezanosti i otvaranja novih radnih mjesta. Mjere iz Reformske agende direktno podržavaju napredak na evropskom putu i unapređuju kvalitet života u oblastima kao što su digitalizacija, poslovno okruženje, energetska tranzicija, obrazovanje i vještine te vladavina prava - poručuju iz Delegacije EU u BiH.

S obzirom na to da vrijeme curi, iz Delegacije EU pozvali su institucionalne lidere i domaće političke aktere u BiH da bez odlaganja i odlučno preduzmu potrebne korake i osiguraju da BiH u potpunosti iskoristi mogućnosti koje pruža Plan rasta.

 

REGION NE KASNI

Plan rasta Evropske unije za zapadni Balkan težak je šest milijardi evra. Od tog iznosa dvije milijarde se odnose na bespovratna sredstva, dok su četiri milijarde evra povoljni krediti. Novac se zemljama dodjeljuje i isplaćuje u tranšama i to isključivo na osnovu ispunjavanja dogovorenih reformi. Do sada su sve zemlje u okruženju dobile novac iz Plana rasta za zapadni Balkan osim BiH. Tako je Crna Gora do sada iz pomenutog Plana rasta povukla oko 89,3 miliona evra, Srbija nešto više od 60 miliona evra, Sjeverna Makedonija oko 142,1 milion evra, dok je Albaniji odobreno oko 212,8 miliona evra.

Pratite nas na našoj Facebook i Instagram stranici i X nalogu.