Studija: Veliki psi stare brže od malih zbog promjena u DNK

FINIKS - Veliki psi žive kraće od manjih rasa zbog posebnih sekvenci DNK poznatih kao „pokretni geni“, koji mogu da naruše funkcionisanje genetskog materijala i ubrzaju starenje, pokazalo je novo istraživanje objavljeno u časopisu „Science“.

Dok među sisarima uglavnom važi pravilo da veće životinje žive duže, kod pasa je situacija obrnuta. Miševi žive svega nekoliko godina, dok neke vrste kitova mogu da dožive gotovo 200 godina, ali veliki psi uglavnom imaju kraći životni vijek od malih rasa.

Naučnici su ranije pretpostavljali da veliki psi brže rastu i imaju veća legla, zbog čega se njihove ćelije češće dijele, što povećava mogućnost nastanka štetnih mutacija.

Međutim, istraživači su sada pronašli značajne razlike u DNK velikih i malih pasa. Genetski materijal velikih rasa sadrži više nekontrolisanih „pokretnih gena“ – sekvenci DNK koje mogu da se premjeste sa jednog mjesta na drugo i nasumično umetnu u važne gene, ometajući njihove funkcije.

„Ovo je jedan od najjasnijih molekularnih pokazatelja koje smo do sada pronašli, a koji odgovara dobro poznatoj vezi između veličine psa i dužine njegovog života“, rekao je Blejs Mariner, istraživač sa Državnog univerziteta Arizone, gdje je sprovedeno istraživanje.

Prema njegovim riječima, ubrzano starenje velikih pasa moglo bi djelimično da bude posljedica slabije kontrole nad ovim genetskim elementima.

Pokretni geni se obično drže pod kontrolom mehanizmima koji utišavaju njihovu aktivnost. Ipak, naučnici su utvrdili da džinovske rase pasa svake godine gube 35 odsto više takvih regulatornih mehanizama nego male rase, čime postaju podložnije oštećenjima DNK.

Kada izmaknu kontroli, pokretni geni mogu da izazovu poremećaje u hromozomima, što se povezuje sa rakom, neurodegenerativnim bolestima i promjenama povezanim sa starenjem.

Velike rase pasa obično žive od sedam do 10 godina, dok džinovske rase, poput njemačke doge i irskog vučjeg hrta, imaju posebno kratak životni vijek. Nasuprot tome, male i patuljaste rase u prosjeku žive od 12 do 16 godina, a čivave i jorkširski terijeri ponekad dožive i 18 godina.

Osim što žive kraće, veliki psi podložniji su i brojnim bolestima povezanim sa starenjem.

Istraživanje je obuhvatilo DNK 864 psa registrovana u okviru projekta „Dog Aging Project“, dugoročnog istraživanja starenja pasa koje se sprovodi pri Univerzitetu Vašington u Sijetlu.

Naučnici ističu da psi predstavljaju izuzetno koristan model za proučavanje starenja jer se unutar jedne vrste uočavaju velike razlike u životnom vijeku.

Noa Snajder-Mekler, profesor na Državnom univerzitetu Arizone, ocijenio je da bi pokretni geni mogli da budu važan dio procesa starenja kod sisara uopšte.

„Ako je to slučaj, usmjeravanje terapija na ove elemente ili mehanizme koji regulišu njihovu aktivnost moglo bi da bude obećavajući pravac za razvoj budućih tretmana koji bi produžili period zdravog života ljudi“, rekao je on.

Dodao je da psi, kao životinje koje žive uz ljude, predstavljaju posebno vrijedan model za istraživanja važna za ljudsko zdravlje, jer sa ljudima dijele životno okruženje, a njihovi vlasnici im obezbjeđuju hranu, fizičku aktivnost i zdravstvenu njegu tokom cijelog života.

Pratite nas na našoj Facebook i Instagram stranici i X nalogu.