Danas je Sveti Artemije: Zašto treba pozvati osobu sa kojom ste u svađi

Srpska pravoslavna crkva (SPC) danas, 2. novembra, obilježava Svetog velikomučenika Artemija, hrišćanskog svetitelja koji je, prema crkvenom predanju, bio visoki vojni zapovjednik u vrijeme rimskih careva Konstantina Velikog i njegovih nasljednika.

Njegovo žitije posebno izdvaja sukob sa carem Julijanom, kome je otvoreno zamjerio zbog progona hrišćana.

Sveti Artemije postradao je 362. godine, a crkveno predanje ga opisuje kao čovjeka koji nije želio da ćuti pred nepravdom, čak ni kada je ona dolazila od vladara kojem je služio.

Od carskog vojskovođe do hrišćanskog mučenika

Prema „Ohridskom prologu“ vladike Nikolaja Velimirovića, Artemije je bio porijeklom iz Egipta i istaknuti vojni zapovjednik u vrijeme cara Konstantina Velikog. Nakon što je, prema predanju, vidio krst koji se javio caru, prihvatio je hrišćansku vjeru.

Za vrijeme cara Konstancija dobio je zadatak da prenese mošti apostola Andreja iz Patrasa i jevanđeliste Luke iz Tive u Carigrad. Kasnije je postavljen za visokog carskog namjesnika u Egiptu.

Prelomni trenutak u njegovom životu dogodio se za vrijeme vladavine Julijana, poznatog u hrišćanskoj tradiciji kao Julijan Odstupnik.

Prema žitiju, Artemije je u Antiohiji zatekao mučenje hrišćanskih sveštenika Evgenija i Makarija. Javno je protestovao zbog njihovog stradanja i optužio cara da nepravedno postupa prema ljudima koji odbijaju da se odreknu svoje vjere.

Zbog takvog istupa izgubio je položaj i bio podvrgnut mučenju. Predanje navodi da je tokom zatočeništva doživio i čudesno iscjeljenje, ali da je na kraju pogubljen 362. godine.

Proroštvo koje se povezuje sa carevom smrću

Jedan od poznatijih detalja iz Artemijevog žitija jeste njegovo navodno proroštvo o skoroj carevoj smrti.

Prema crkvenom predanju, Artemije je Julijanu nagovijestio da neće dugo živjeti, nakon čega je i sam postradao.

Julijan je poginuo tokom pohoda na Persijance 363. godine, godinu dana nakon Artemijevog pogubljenja. U crkvenom predanju ova dva događaja povezuju se sa riječima koje je svetitelj navodno uputio caru.

Dan za pomirenje sa onima sa kojima smo u svađi

U pojedinim savremenim tumačenjima pominje se vjerovanje da bi na dan Svetog Artemija trebalo pozvati osobu sa kojom je čovjek u svađi i pokušati da se nesporazum razriješi.

Prema tom vjerovanju, pomirenje se povezuje sa izbjegavanjem svetiteljevog gnjeva. Ipak, nema dovoljno pouzdanih etnografskih podataka da bi se moglo tvrditi da je riječ o starom i široko rasprostranjenom običaju u Srbiji. Zato ovo vjerovanje treba posmatrati kao lokalno ili savremeno tumačenje, a ne kao opšteprihvaćen crkveni običaj.

Ove godine praznik pada u ponedjeljak, a prema crkvenom kalendaru nije posni dan.

Pratite nas na našoj Facebook i Instagram stranici i X nalogu.