Ultra-prerađena hrana više liči na cigarete nego na zdrave namirnice

LONDON – Ultra-prerađena hrana (UPF) više podsjeća na cigarete nego na tradicionalne zdrave namirnice i zahtijeva daleko strožu regulaciju, navodi se u novoj studiji istraživača sa Harvarda, Univerziteta u Mičigenu i Univerziteta Djuk.

Sličnosti sa duvanskom industrijom

Istraživači ističu da postoje brojne sličnosti između ultra-prerađene hrane i duvanskih proizvoda, prije svega u:

• dizajnu samih proizvoda,
• marketinškim strategijama,
• potencijalu za razvoj zavisnosti.

Kako prenosi Gardijan, ove karakteristike čine da UPF proizvodi imaju više zajedničkog sa cigaretama nego sa minimalno prerađenom hranom.

Šta sve spada u ultra-prerađenu hranu

UPF proizvodi obuhvataju, između ostalog:

• gazirana pića,
• čipseve,
• kekse i slične grickalice.

Ovi proizvodi često sadrže:

• emulgatore,
• vještačke boje,
• vještačke arome,

a prehrambena industrija ih, prema navodima studije, projektuje tako da podstiču prekomjernu i ponavljanu konzumaciju.

„Zdravstveno pranje“ i obmanjujuće poruke

Autori studije upozoravaju da marketinške tvrdnje kao što su:

• „bez šećera“,
• „nizak sadržaj masti“,

predstavljaju oblik takozvanog „zdravstvenog pranja“, koje podsjeća na propagandu filtera za cigarete iz pedesetih godina prošlog vijeka.

Poziv na strožu regulaciju

- Mnogi UPF proizvodi dijele više karakteristika sa cigaretama nego sa minimalno prerađenim voćem ili povrćem i stoga zahtijevaju regulaciju srazmjernu rizicima po javno zdravlje koje predstavljaju - zaključili su istraživači u radu objavljenom u naučnom časopisu Milbank Quarterly.

Iskustva pacijenata: osjećaj zavisnosti

Profesorka i klinički psiholog specijalizovan za zavisnosti, Ešli Girhart, istakla je iskustva svojih pacijenata.

- Osjećaju zavisnost od ovih proizvoda, žude za njima, znaju da su štetni, ali ne mogu da prestanu – slično kao sa cigaretama - rekla je ona.

Kakvu regulaciju predlažu autori

Autori studije smatraju da bi regulatorne mjere mogle da uključe:

• ograničenja marketinga,
• sudske parnice,
• šire strukturne intervencije,

uz pomjeranje fokusa sa isključive odgovornosti pojedinca na odgovornost industrije, što je strategija koja je ranije primijenjena u kontroli duvana.

Upozorenja dijela stručne javnosti

Ipak, pojedini stručnjaci upozoravaju da poređenje ultra-prerađene hrane sa cigaretama može biti pretjerano, jer UPF proizvodi ne izazivaju farmakološku zavisnost kao nikotin.

Kako ističu, ključno je napraviti razliku između:

• štetnih efekata koji proizlaze iz samih proizvoda,
• posljedica koje nastaju zbog zamjenjivanja cjelovite, nutritivno bogate hrane.

Pritisak na zdravstvene sisteme

Direktor organizacije „Amref Health Africa“, Gitindži Gitahi, upozorava da rastuća konzumacija ultra-prerađene hrane stavlja dodatni pritisak na zdravstvene sisteme, posebno u zemljama sa slabom regulacijom.

- Bez javno vođenih intervencija, rizikujemo kolaps zdravstvenih sistema zbog nezaraznih bolesti - poručio je Gitahi.

Pratite nas na našoj Facebook i Instagram stranici i X nalogu.