Pronađena rijetka ljubavna pisma iz 18. vijeka

PARIZ - Rijetka pisma francuskog naučnika Žana Andrea Monžea, koji je nestao 1788. godine tokom pomorske ekspedicije Žana Fransoa de Galopa, grofa de Laperuza, pronađena su skrivena u knjizi grafika iz 19. vijeka, a njihova prodaja na aukciji u Parizu mogla bi da pruži novi uvid u jednu od najvećih pomorskih misterija Francuske.

Pisma, koja se opisuju kao prikrivena ljubavna prepiska, upućena su Luizi Viktor Le Klostije, kćerki plemićke porodice iz Ruana u Normandiji, koja je u vrijeme njihove razmjene bila udata.

Dokumenti će, piše „Gardijan“, biti ponuđeni na aukciji 17. novembra u pariskoj aukcijskoj kući „Dager“, a njihova vrijednost procijenjena je na između 30.000 i 50.000 evra.

Stručnjak za knjige i rukopise Ludovik Miran ocijenio je da je pronalazak pisama „pravo čudo“, budući da se većina sačuvanih dokumenata sa ekspedicije odnosi na naučna istraživanja, dok je lična prepiska izuzetno rijetka.

„Ona bacaju potpuno novo svjetlo na izuzetan naučni i istorijski događaj u Francuskoj“, rekao je Miran za „Gardijan“.

Ekspediciju je 1785. godine pokrenuo francuski kralj Luj XVI, sa ciljem da Francuska parira geografskim otkrićima i naučnim istraživanjima britanskog moreplovca kapetana Džejmsa Kuka.

Dva broda, „La Busol“ i „L’Astrolab“, sa ukupno 225 članova posade, oficira i naučnika, isplovila su iz Bresta na atlantskoj obali Francuske 1. avgusta 1785. godine.

Tokom gotovo trogodišnjeg putovanja slali su izvještaje sa stanica na Aljasci, u Kaliforniji, Aziji, Rusiji i Samoi, gdje su poginuli kapetan drugog broda i još 11 članova posade.

Ekspedicija je imala i politički značaj, jer su Francuska i Velika Britanija u to vrijeme bile u oštrom nadmetanju za kolonijalni uticaj i nove trgovačke puteve.

Britanska Prva flota, predvođena kapetanom Arturom Filipom, stigla je do australijske obale samo šest dana prije francuske ekspedicije, u januaru 1788. godine.

Francuski brodovi posljednji put su se javili u martu te godine, nakon čega im se izgubio svaki trag.

Vjeruje se da su nekoliko mjeseci kasnije udarili u koralne grebene kod ostrva Vanikoro, istočno od Solomonovih ostrva, tokom tropske oluje.

Ostaci brodova pronađeni su 1826. i 1964. godine, ali su olupine zvanično identifikovane tek 2005. godine.

Nestanak ekspedicije ostao je obavijen velom misterije, a prema istorijskim navodima, Luj XVI je neposredno prije pogubljenja giljotinom, 21. januara 1793. godine, upitao da li ima vijesti o grofu de Laperuzu.

Monže, istaknuti naučnik, rukovodilac uglednog naučnog časopisa i crkveni kanonik, u pismima je izražavao nezadovoljstvo zbog udaje Le Klostije i, kako se čini, žaljenje zbog svog ranijeg ponašanja prema njoj.

„Nekoliko puta piše: ‘Vratiću se, biću drugi čovjek, bolji čovjek’“, naveo je Miran, dodajući da pisma ukazuju na blizak odnos između njih, ali i na to da je Monže u jednom trenutku povrijedio njena osjećanja.

Prema njegovoj ocjeni, emotivna veza mogla je djelimično da utiče na Monžeovu odluku da se pridruži dugom i opasnom putovanju.

„On joj govori da odlazi djelimično zbog želje za slavom i sticanjem novih saznanja, ali je već imao naučni ugled i uspješnu karijeru. Prije polaska su sigurno čitali djela Džejmsa Kuka i znali koliko je putovanje opasno“, rekao je Miran.

Dodao je da prepiska pruža uvid i u to kako su mladi naučnici i mornari podnosili gotovo tri godine plovidbe oko svijeta, izloženi nepoznatim uslovima i teškim iskušenjima.

U jednom od pisama Monže opisuje smrt svojih saputnika, dok u posljednjem navodi da je ekspedicija krenula tužnim tokom i da želi samo da se vrati kući, jer su nesreće i gubici prevazišli skromne naučne rezultate.

Le Klostije je umrla 1821. godine, ne saznavši šta se dogodilo Monžeu i ostatku ekspedicije, a „Gardijan“ navodi da je ipak sačuvala pisma, koja su, prema tragovima na dokumentima, više puta čitana.

Aukcionar Benoa Deruino izjavio je da je pisma pronašao u naizgled običnoj knjizi grafika iz 19. vijeka, dok je pripremao predmet za prodaju.

Dokumenti su bili pažljivo sačuvani i skriveni, vjerovatno zato što je njihova vlasnica željela da prepiska ostane privatna.

Deruino je istakao da je ekspedicija bila od izuzetnog značaja za Francusku, što potvrđuje i priča da se Luj XVI raspitivao o sudbini grofa de Laperuza neposredno pred pogubljenje.

Pratite nas na našoj Facebook i Instagram stranici i X nalogu.