Zbog čega su parlamentarni izbori u Mađarskoj od istorijske važnosti

BANjALUKA – Mađarska, uoči parlamentarnih izbora 12. aprila 2026. godine, ulazi u politički ciklus koji se s pravom može nazvati istorijskim. Ne radi se samo o mogućnosti da, poslije šesnaest godina, dođe do smjene vlasti, već o izborima koji će odrediti sudbinu zemlje u trenutku kada se globalni poredak dramatično mijenja i kada se multipolarni svijet sve više oblikuje. Ishod ovih izbora neće odrediti samo unutrašnju politiku Mađarske, već i njen dalji geopolitički kurs, kao i budućnost čitavog regiona, naročito Srbije i Republike Srpske.

Smatraju ovo sagovornici „Glasa Srpska“, navodeći da su ovi izbori istorijski važni za Mađarsku, ali i za Srbiju, a pogotovo za Republiku Srpsku, zbog uspostavljanja izuzetno dobrih ekonomskih, političkih i prijateljskih veza sa aktuelnim mađarskim vlastima, koje predvodi premijer Viktor Orban – trn u oku liberalnih evropskih elita i takozvanih „anti-suverenista“.

Prema riječima ambasadorke BiH u Mađarskoj Biljane Gutić Bjelica, rezultati izbora su od izuzetne važnosti, jer bi u slučaju eventualne promjene vlasti sigurno došlo i do velikog zaokreta u mađarskoj spoljnoj politici prema zapadnom Balkanu. Kako je istakla, sve dosadašnje ankete u kojima se ispitivalo raspoloženje birača, kontradiktorne su i dijametralno suprotne. Opoziciona partija Demokratska koalicija, koju predvodi Peter Mađar, koji ima otvorenu podršku Brisela i liberalnih evropskih političkih snaga, saopštava da ima veliku prednost u popularnosti nad vladajućim Fidesom. Peter Mađar se inače deklariše kao centristički i proevropski orijentisan lider, pri tom obećava normalizaciju odnosa sa Briselom i institucionalne reforme.

• Ankete i raspoloženje

Međutim, druge ankete, kako navodi Gutić Bjelica, pokazuju da Orban i dalje uživa ogromnu podršku. Kada je u pitanju raspoloženje naroda, Gutićeva kaže da je ono dvojako. Postoji jedan broj ljudi koji su željni promjene i misle da bi ona bila dobra, računajući na to da bi u slučaju pobjede opozicije Brisel dodjelio Mađarskoj novac koji joj duguje.

- Ta sredstva su trenutno zaključana zbog politike koju Orban vodi prema Evropskoj uniji. Ipak, smatram da će prelomno biti to kako narod vidi lidera svoje zemlje. Vjerujem da tu prevagu nosi Orban, koji je u proteklom periodu uspio da kao važnog političkog aktera pozicionira Mađarsku. U prilog tome mu ide i posjeta američkog državnog sekretara Marka Rubija, ali nesumnjivo i podrška koju je dobio iz Bijele kuće – kaže ona.

Na pitanje kako se danas živi u Mađarskoj, navodi da i pored visoke inflacije i mnogih uvezenih problema, vlasti ipak nalaze način da se izbore sa većinom nedaća. Pojašnjava da u toj državi postoji veliki broj programa, subvencija i vrsta pomoći kojima se pomažu socijalne kategorije i višečlane porodice. Primjera radi, vlada je na sebe preuzela da tokom ove zime račune za struju umanji za čak 30 odsto.

- Ono što posebno treba napomenuti jeste da je u Mađarskoj izuzetno mala nezaposlenost. I pored visoke inflacije, cijene osnovnih životnih namirnica zadržane su na prihvatljivom nivou. U čitavoj ovoj priči nikako ne treba zanemariti to da Evropska unija duguje Mađarskoj oko 200 milijardi evra. Odbijaju isplatiti taj novac jer se u Briselu protive unutrašnjoj i spoljnoj politici aktuelne vlasti. Budimpešta čak plaća i penale zato što ne želi imigrante na svojoj teritoriji. Na ovaj način Mađarska je do sada oštećena za 200 miliona evra. Ti penali na dnevnom nivou iznose milion evra. Sve ovo su stvari koje ne idu na ruku aktuelnoj vladi. Ali, ipak vlada jedno mišljenje da snaga Fidesa i Orbana u konačnici ima prevagu – istakla je ona, dodajući da su ankete koje rade opozicione stranke uglavnom na malom uzorku.

S njom se slaže i politički analitičar Aleksandar Pavić, navodeći da je Mađarska jedan od najdosljednijih protivnika sadašnje politike NATO-a, ali i Evropske unije prema Rusiji. Zbog toga, kako kaže, iz Brisela i drugih evropskih centara moći ulažu ogroman novac u rušenje Viktora Orbana, koji im je glavni protivnik u nastojanjima da od Evropske unije naprave poslednji bastion globalizma. Navodi i da je od izuzetne važnosti da Orban i njegova partija ostanu na vlasti.

- Potrebna nam je takva Mađarska koja bi bila svojevrsna protivteža raznim antisrpskim savezima koji se prave u regionu, ali i unutar same evropske zajednice. Takođe, Orbanova pobjeda bi bila dobar signal da Brisel ne može da utiče na ishod izbora onako kako je to, primjera radi, radio u Rumuniji ili Moldaviji. Mnogo je stvari u igri. Moguće je da u Briselu zavrnu još koju finansijsku slavinu – kaže Pavić.

• Specijalni rat

Kada su u pitanju argumenti da su izbori za Evropski parlament, kada je došlo do određenog pada Fidesa, navodno dobar pokazatelj uspona opozicije, Pavić smatra da to nije merodavno i relevantno za nacionalne izbore. Mišljenja je i da većina anketa koje favorizuju opoziciju i njenog lidera Petera Mađara predstavljaju dio specijalnog informacionog rata koji se vodi protiv Orbana.

- Ne verujem u priče da Mađar ima prednost nad Orbanom, iako mu sve otvorenija podrška stiže iz Brisela, ali i iz Ukrajine, koja se očigledno uključila u ovaj specijalni rat protiv aktuelnih mađarskih vlasti, a na šta je nedavno ukazao i sam Orban optužujući Zelenskog za direktno mešanje u ove izbore. Nije nimalo slučajno i to što je nedavno Ukrajina zabranila transport naftovodom „Družba“, koji jednim delom ide i preko njene teritorije. Ovo je sigurno još jedan od pokušaja da se uzdrma i oslabi mađarska privreda te izazove reakcija građana, a koja bi se onda manifestovala i na aprilskim izborima. Ko zna čega će još tu biti. Zbog toga smatram da ovi izbori već sada neće biti fer i pošteni, jer uplitanje sa strane postaje sve očiglednije. Mogući su razni scenariji koje smo, recimo, mogli vidjeti u Rumuniji ili Mađarskoj, kada su briselske elite učinile sve da na vlast ne dođu snage koje im nisu odgovarale. Uostalom, to smo mogli vidjeti i na primeru Republike Srpske i ponovljenih izbora za predsednika – naglasio je Pavić.

Smatra i da bi najgori scenario bio ukoliko rezultati izbora budu tijesni, jer u tom slučaju postoji mogućnost da opozicija ne prizna poraz, a što je do sada bio vrlo čest slučaj u pojedinim zemljama u kojima se pokušavalo izvana projektovati novu i poželjnu vlast.

- Smatram da će opozicija, ali i neizabrane briselske birokrate, nastaviti sa pritiscima na aktuelnu vladu, šireći pri tom i strah sa pričama da će potpuno finansijski blokirati Mađarsku, praveći od Mađarske crnu ovcu, a što ona u neku ruku već jeste. To će sigurno pokolebati određeni broj ljudi. Ali, ako ovi izbori budu iole korektni i pošteni, pobjeda Orbana i Fidesa ne bi trebalo da bude upitna. Nimalo. Mislim da je Orban daleko bolji, sposobniji i popularniji od Petera Mađara – kaže Pavić.

Na kraju je i poručio, da ovi aprilski izbori nisu samo redovni demokratski proces, već odluka o strateškom pravcu zemlje u vremenu dubokih globalnih promjena. Smatra da će Mađarska 12. aprila odlučiti da li ostaje jedan od simbola evropskog suverenizma u nastajućem multipolarnom svijetu ili će napraviti vještački zaokret ka modelu koji snažnije vezuje njenu politiku za centre moći u Briselu. Ishod tog izbora imaće posljedice i po ovaj region.

Premijer Viktor Orban nedavno je upozorio da opoziciju podržava krupni kapital – bankari, energetski mešetari i londonski lobisti, presvučeni u briselsko ruho. Početkom godine britanski istraživački novinar Kit Klatenberg otkrio je da su unutar evropskih struktura postojali planovi za koordinaciju otpora Orbanovoj vladi. Prema njegovim navodima, još 2019. godine jedan visoki funkcioner Evropske unije pripremao je inicijativu kojom bi evropske institucije i povezane organizacije podržale opozicione snage u Mađarskoj i uticale na politički kurs zemlje. Tada je predloženo stvaranje foruma, koji bi okupio opozicione strane, sindikate i nevladin sektor. Cilj je bio kreiranje dugoročne strategije otpora Orbanovim politikama, uključujući organizaciju protesta, kampanja i aktivnosti za mobilizaciju javnosti, uz finansijsku podršku i platformu za informisanje građana o alternativnoj vladi.

• Hronologija

Od 2010. kada je Viktor Orban i njegov Fides ostvario ubjedljivu pobjedu na parlamentarnim izborima, Mađarska je uglavnom bila pod jakom kontrolom vladajuće partije. Fides je osvajao apsolutnu većinu u parlamentu na izborima 2010, 2014. i 2018. godine, što je Orbanu omogućavalo da sprovodi široku reformu unutrašnje politike i ekonomije. Na izborima 2022. godine Fides je, iako s nešto manjom većinom, ponovo održao vlast, pokazujući snagu svog političkog uticaja i odanost velikog dijela biračkog tijela.

Pratite nas na našoj Facebook i Instagram stranici i X nalogu.