Pucanj u evropsku Srbiju

BEOGRAD - Punopravna članica Evropske unije ili na korak ispred nje, razdvojenost prava i politike, eliminisana korupcija - sve to bi danas Srbija bila da nije bilo 12. marta 2003. godine i atentata na tadašnjeg premijera Zorana Đinđića.

U ovome se slažu mnogi njegovi savremenici, i poznavaoci prilika i koje su pratile rušenje Miloševićevog režima i period poslije toga.

Ministar spoljnih poslova u Đinđićevoj vladi Goran Svilanović smatra da bi se u evropskim integracijama otišlo dalje da se atentat nije dogodio:

- Uprkos poznatoj rečenici Zorana Đinđića da ako njega zaustave, Srbiju neće, smatram da se ozbiljan zastoj ipak dogodio. Da nije bilo 12. marta, siguran sam da bismo taj status dobili mnogo ranije, a svakako bi drugačiji bio i način suočavanja sa drugim problemima unutar društva - kaže Svilanović.

Đinđić je pogođen metkom iz snajperske puške, u atentatu koji su organizovali pripadnici Jedinice za specijalne operacije (JSO) i "zemunskog klana". Ubrzo poslije operacije preminuo je u Urgentnom centru Srbije.

Đinđić je doživljavan kao glavni pokretač reformskih procesa u postpetooktobarskoj Srbiji i personifikacija modernog srpskog političara, poslije čije smrti je proces evropeizacije izgubio na zamahu.

Smatra se da je Đinđić stekao mnogo neprijatelja zbog svoje okrenutosti ka Zapadu, reformske ekonomske i socijalne politike, hapšenja Slobodana Miloševića i njegovog izručenja Hagu i pokušaja rasformiranja JSO.

- Institucije sistema bi sigurno bile konsolidovane, imali bismo jasno uređene pravne procedure za rješavanje sporova i smanjen prostor za politički volnutarizam. Na taj način ne bi mogle da funkcionišu nezakonite pojave koje prate politički sistem - kaže profesorka ustavnog prava Marijana Pajvančić.

Politički analitičar iz Beograda Dušan Janjić rekao je da je jedna od najvećih zasluga pokojnog premijera to što je Srbiju primorao" na evropski put.

- Posle njega uz sve otpore nije bilo više moguće vratiti se na neke opcije poput neutralnosti, izolacije i slično. Ako gledamo pojedinačne reforme, nijedna nije dovršena. Njegov doprinos u razvoju Srbije ima svoju političku i moralnu, ali i realnu dimenziju - rekao je Janjić.

Prema ocjeni zapadnih diplomata, Đinđić je doprinio izgradnji dobrih odnosa sa svim zapadnim zemljama, posebno sa SAD, poslije perioda višegodišnje nestabilnosti.

U policijskoj akciji "Sablja", koja je izvedena 25. marta 2003. godine, uhapšeni su Zvezdan Jovanović, zvani Zveki i Zmija, atentator na Đinđića, inače bivši pomoćnik komandanta JSO, njegovi pomagači i još nekoliko pripadnika JSO, kao i većina pripadnika "zemunskog klana" i drugih kriminalnih grupa u zemlji i rasvijetljena neka nerazjašnjena ubistva iz proteklih godina.

Optužnica protiv 44 osobe kojima se na teret stavlja učešće u ubistvu Đinđića podignuta je 21. avgusta 2003, a prvi na listi okrivljenih, bivši komandir "crvenih beretki" Milorad Ulemek Legija, predao se srbijanskim vlastima 2. maja 2004. godine, nedugo poslije izbora Vojislava Koštunice za premijera, a poslije 14 mjeseci skrivanja.

Oni su 23. maja 2007. proglašeni krivima i prvostepenom presudom osuđeni na ukupno 378 godina zatvora. Legija je osuđen na 40 godina zatvora za organizovanje ubistva Đinđića, a na istu kaznu zatvora osuđen je i neposredni izvršilac ubistva Zvezdan Jovanović, bivši Ulemekov zamjenik.

Porodica Đinđić i dalje zahtijeva otkrivanje političke pozadine atentata. Advokat Srđa Popović podnio je ranije u ime majke i supruge Zorana Đinđića optužnice protiv Koštunice i bivšeg načelnika Kontraobavještajne službe Ace Tomića zbog pobune "Crvenih beretki".

Šetnja za Zorana

Oko 20.000 građana učestvovalo je u subotu u memorijalnoj "Šetnji za Zorana", koju je u znak sećanja na 12. mart 2003. godine, kada je premijer Srbije Zoran Đinđić ubijen organizovala Liberalno demokratska partija (LDP).

- Prošle su godine, ali to vreme nije umanjilo značaj ideja koje je promovisao Zoran Đinđić. Ova šetnja je izraz poštovanja prema Zoranu, ali i spremnost da se uradi posao za koji je on dao svoj život - rekao je prvi čovjek LDP-a Čedomir Jovanović u dvorištu ispred Vlade Srbije.

Pratite nas na našoj Facebook i Instagram stranici i X nalogu.