Ustavni sud slomio dejtonski okvir BiH

SARAJEVO, BANjALUKA - Ustavni sud BiH odbio je danas apelacije pravnog tima Milorada Dodika koje su upućene na presudu Suda BiH i prateće odluke, a iz Republike Srpske je upozoreno da će stav sudija u Sarajevu imati dalekosežne posljedice, jer su zaštitom visokog predstavnika pogazili parlament.

Ta odluka usvojena je na jučerašnjoj vanrednoj plenarnoj sjednici Ustavnog suda, u onlajn formatu, na kojoj je apelacija, koju je Dodikov tim podnio u avgustu zbog presude koju mu je izrekao Sud BiH sa sjedištem u Sarajevu, bila jedina tačka na dnevnom redu.

Odlukom sudija je, naime, apelaciji koja se ticala konkretno presude Suda BiH pridodat i drugi zahtjev u kojem je fokus bio na pratećim odlukama među kojima je i ona Centralne izborne komisije (CIK) BiH kojom je utvrđen prestanak mandata Dodiku na poziciji predsjednika Srpske.

Suština apelantovih prigovora u vezi s primjenom prava odnosi se, kako su saopštili, na način donošenja zakonske odredbe koja je primijenjena na apelanta te na pravni status Kristijana Šmita kao visokog predstavnika i njegovu ulogu u pravnom sistemu, tj. njegovo pravo da donosi zakone.

To se, naveli su, u okolnostima ovog predmeta odnosilo na ovlašćenje da donese dvije odluke od 1. jula 2023. godine kojima se sprečava stupanje na snagu Zakona o objavljivanju zakona i drugih propisa Srpske i Zakona o neprimjenjivanju odluka Ustavnog suda BiH, a potom i odluku od 1. jula 2023. godine kojom se donosi Zakon o izmjenama i dopunama KZ BiH i propisuje krivično djelo za koje je apelant procesuiran i osuđen.

- U pogledu nadležnosti visokog predstavnika da donosi zakone, Ustavni sud je ukazao da je ranije u više svojih odluka izrazio stav da ovlašćenja visokog predstavnika proizlaze iz Aneksa deset, relevantnih rezolucija Vijeća bezbjednosti UN i Bonske deklaracije te da ta ovlašćenja nisu podložna kontroli Ustavnog suda, kao ni vršenje tih ovlašćenja - rečeno je nakon sjednice.

U konkretnom slučaju Ustavni sud je zapazio da je 1. jula 2023. godine visoki predstavnik intervenisao u pravni sistem BiH i umjesto Parlamentarne skupštine BiH donio Zakon o izmjenama i dopunama Krivičnog zakona BiH.

- U tom pogledu, prema mišljenju Ustavnog suda, djelovao je kao zakonodavna vlast BiH te navedena dopuna KZ BiH nesporno ima pravnu prirodu domaćeg propisa čija kontrola ustavnosti nije predmet ove apelacije. Stoga je Ustavni sud utvrdio da su neosnovani apelantovi navodi koji su se ticali osporavanja pravnog statusa visokog predstavnika i njegovih ovlašćenja u kontekstu propisivanja krivičnog djela iz člana 203a KZ BiH za koje je apelant proglašen krivim. Ustavni sud smatra da je u konkretnom slučaju nesporno ispoštovan osnovni uslov iz člana 7. Evropske konvencije da samo zakon može propisati krivično djelo i kaznu, odnosno da je krivično djelo jasno definisano zakonom. Isto tako, a suprotno apelantovim tvrdnjama, Ustavni sud smatra i da je krivično djelo za koje je apelant osuđen bilo na snazi u vrijeme potpisivanja spornih ukaza - saopšteno je iz Ustavnog suda u kojem je zauzet i stav da tokom suđenja nije došlo do kršenja prava na nezavisan i nepristrasan sud.

Za tim odbrane Milorada Dodika ovakva odluka suda u Sarajevu je posljednja potvrda da u BiH definitivno više ne odlučuje pravo, nego politika.

- Time je nastavljen kontinuitet neprava koji urušava pravni sistem u BiH, umjesto da ga sud brani istjerivanjem politike iz sudnice - saopštio je advokat Goran Bubić u ime tima odbrane.

Ovakva odluka ima, podvukli su, dalekosežne posljedice.

- Ona praktično znači da se zakonodavna funkcija u BiH može vršiti bez parlamenta, da je nebitan sadržaj Opšteg okvirnog sporazuma za mir u BiH, posebno Aneksa 4 i Aneksa 10, što je suštinski suprotno demokratskom poretku i pravnoj državi - naglasio je Bubić.

Sud je, naime, kako su naglasili, odbio argumente koji dokazuju da član 203a Krivičnog zakona BiH nije donesen ustavnim putem, jer ga nije usvojila Parlamentarna skupština BiH, već je nametnut od strane nelegalnog visokog predstavnika koji nikada nije potvrđen od Savjeta bezbjednosti UN.

- Ustavni sud je, umjesto Ustav BiH podržao samozvanog stranca, mimo dosadašnje poznate prakse imenovanja visokog predstavnika za BiH. Ovo je suprotno stavu Evropskog suda za ljudska prava da je visoki predstavnik za BiH dio misije UN - navedeno je u saopštenju.

Time je, dodaju, sud svjesno potvrdio pravni apsurd u kojem pojedinac, bez mandata i demokratskog legitimiteta, može donositi "zakone", a najviša sudska instanca to prihvata kao pravno važeće.

- Ovakva odluka nije udar samo na instituciju predsjednika Republike Srpske, već i na osnovne principe dejtonske BiH, jer se ukida zakonodavna volja naroda i entiteta. Ustavni sud je "legalizovao" ne samo da se zakonom BiH može kršiti ustav entiteta već da Ustav Srpske može kršiti nelegitimni stranac i da to pravosuđe BiH mora prihvatiti - naglasili su uz potvrdu da slijedi pokretanje postupka pred Evropskim sudom za ljudska prava u Strazburu da bi zaštitili načela zakonitosti, pravičnog suđenja i ustavnog poretka definisanog Dejtonskim mirovnim sporazumom, odnosno Ustavom BiH kao njegovim važnim dijelom.

Dodik je, kao predsjednik Republike Srpske, pravosnažno presuđen jer nije ispoštovao i sproveo odluke Šmita u fotelji visokog predstavnika, jer nije imenovan u skladu sa procedurama u Savjetu bezbjednosti UN. Dodiku je izrečena jednogodišnja kazna zatvora i šest godina zabrane obavljanja funkcije predsjednika Srpske.

Pratite nas na našoj Facebook i Instagram stranici i X nalogu.