Promjenom Ustava moguće regulisati vojnu neutralnost

Može li vojna neutralnost Republike Srpske postati ustavna kategorija? Ovo je bila jedna od inicijativa naučno-stručne konferencije “Ustav Republike Srpske, 26 godina kasnije” čiji rezultat je Zbornik radova, koji je centar za lobiranje promovisao u Banjaluci.

Autori Zbornika poručuju da je Ustav Srpske, i pored činjenice da je mijenjan sa 122 amandmana, ostao najviši pravni akt koji je garant Srpske i dostojanstva svih njenih građana.

Osnažiti opredjeljenje Republike Srpske da reguliše status neutralnosti. Dva su pravca kojima je to moguće postići, a koja su, na naučnoj konferenciji, razmatrali stručnjaci iz ove oblasti. Jedan od njih je, prema riječima profesora ustavnog prava i jednog od autora Zbornika, Mile Dmičića, izmjena ustava, u smislu proglašenja neutralnosti. Drugi pravac nudi dvije mogućnosti.

- Donošenje zakona o neutralnosti Republike Srpske ili organizovanje referenduma na kojem će građani reći – Republika Srpska želi neutralan status i vlastiti i države i potpuno komplementaran sa stavom Srbije i njenom opredjeljenju za neutralnom pozicijom, što je još više pojačanje stabilnosti i izvjesnosti - rekao je Dmičić.

Dmičić ističe da Ustav Srpske treba mijenjati i da bi bio onemogućen prenos nadležnosti bez ustavom utvrđenog postupka, ali i da se obezbijedi bolja zaštita javne i privatne imovine, ukine smrtna kazna, ojačaju prava djeteta, lokalnih zajednica i status predsjednika Republike, kada je potrebno skratiti mandat.

- Ustav Republike Srpske je demokratski, ozbiljni i valjani akt u vremenu opstajanja. Ima mnogo nesklada između normativnog i stvarnog, što je nastalo i različitim tehnikama mijenjanja - dodaje Dmičić.

Mijenjali su ga, nametnutim odlukama, visoki predstavnici, Ustavni sud i Parlamentarna skupština BiH. U ustavom predviđenoj proceduri mijenjan je kada je riječ o odbrani, carinama i porezima. Rezultat je 122 amandmana, na 140 članova izvornog teksta. Kada je riječ o eventualnim izmjenama Ustava BiH, Miloš Šolaja, takođe jedan od autora Zbornika, upozorava da one nisu moguće bez konsenzusa dva entiteta i tri konstitutivna naroda.

- Postoje mišljenja da Republika Srpska ne treba da ulazi u ustavnu diskusiju, ali jednog dana će se ta priča morati otvoriti. Očigledno je da ovaj ustavni sistem ne može da izdrži ni izazove ni politike vremena. I Republika Srpska mora da bude spremna i mora naći način da brani svoju poziciju, odnosno da izrazi svoje interese koji vjerovatno neće biti daleko od onoga što piše danas u Ustavu - ističe Šolaja.

Šolaja naglašava da ne može doći do ustavnih promjena koje bi bile na štetu Republike Srpske, ako o njima bude vođena stručna i valjana diskusija, bez miješanja sa strane.

Pratite nas na našoj Facebook i Instagram stranici i X nalogu.