Petnaest godina od bitke za koridor

Spektakularnom pobjedom jedinica Vojske Republike Srpske i Republike Srpske Krajine okončana 42 dana duga blokada i uspostavljena veza sa Srbijom

PRIJE petnaest godina, 26. juna 1992. godine, borci Prvog krajiškog i Istočnobosanskog korpusa, poslije dugotrajnih, iscrpljujućih borbi prsa u prsa, probili su koridor kroz Posavinu i tako uspostavili kopnenu vezu između zapadnog i istočnog dijela Republike Srpske. Iscrpljeni, ali ponosni na blistavu pobjedu nad višestruko brojnijim muslimansko-hrvatskim snagama, susreli su se u rejonu sela Kornica i Čardak, na razmeđu opština Modriča i Šamac. Zagrljaji Krajišnika i Posavaca, čestitke, pjesma, suze radosnice, rafali u vazduh... Bila je to jedna od najznačajnijih i najhumanijih bitaka srpske vojske u Odbrambeno-otadžbinskom ratu. Otvoren je kopneni put iz Bosanske i Kninske Krajine prema Semberiji i dalje prema Beogradu i Srbiji. Ovom spektakularnom pobjedom združenih jedinica Vojske Republike Srpske i Republike Srpske Krajine okončana je 42 dana duga kopneno-vazdušna blokada tadašnje Autonomne regije Krajina i Republike Srpske Krajine. Na tom prostoru, odsječenom muslimansko-hrvatskom agresijom, živjelo je više od milion i po Srba. Ostali su bez hrane, oružja, nafte, lijekova... Na samom početku rata dobro naoružane jedinice muslimanske Patriotske lige i teritorijalne odbrane, potpomognute snagama regularne vojske Hrvatske, gotovo mjesec i po dana držale su u potpunom operativnom okruženju tadašnju Autonomnu regiju Krajina i zapadne dijelove Republike Srpske Krajine. Početkom maja 1992. godine svi putni pravci koji su Doboj, Banju Luku, Prijedor, Knin... spajali sa istočnim dijelom Republike Srpske i Srbijom bili su presječeni. Prekinut je bio i vazdušni saobraćaj. Posljednji avion iz Banje Luke za Beograd poletio je 19. maja. Stanovništvo se našlo u okruženju i prijetilo mu je potpuno fizičko uništenje. Poseban problem predstavljao je nedostatak lijekova i sanitetskog materijala. Samo u periodu od 22. maja do 19. juna 1992. godine na Odjeljenju za intenzivnu njegu Klinike za dječije bolesti u Banjoj Luci umrlo je 12 novorođenčadi zbog nedostatka kiseonika. Uprkos svim apelima, Savjet bezbjednosti UN nije dao dozvolu da avion sa lijekovima iz Beograda poleti za Banju Luku. Bila je to kap koja je prelila čašu. Više nije bilo vremena za čekanje. Nešto se moralo preduzeti. Tadašnji komandant Prvog krajiškog korpusa, general Momir Talić, izdao je sredinom juna 1992. godine naređenje načelniku Štaba Prve oklopne brigade i komandantu Taktičke grupe jedan potpukovniku Novici Simiću: "Hoću koridor ka Srbiji preko Trebave. Najkraćim putem. Hoću koridor do Vidovdana, pa makar bio kozija staza. Neću da djeca umiru! Pored Talića kao glavnog stratega i kreatora operacije "Koridor", akciju su planirali i načelnik Štaba Prvog krajiškog korpusa general Boško Kelečević, komandant specijalne jedinice MUP-a RSK general Borivoje Đukić, general Slavko Lisica i tadašnji načelnik Štaba Prve oklopne brigade Novica Simić. Uslijedila je vojnička akcija koja će ostati zapisana u vojnim analima. Izvršen je proboj iz potpunog operativnog okruženja. Akcija "Koridor" započela je 14. juna 1992. godine, kada su borci 16. krajiške motorizovane brigade, pod komandom potpukovnika Milana Čeleketića, uz podršku tenkovske čete iz Doboja, krenuli u bitku na južnom dijelu derventskog ratišta. Borbe su pojačane 24. juna, kada je snažna artiljerijska priprema na širokom frontu neprijateljske formacije navela na pogrešan zaključak da Vojska Republike Srpske želi da zauzme Tuzlu. Sve što se poslije toga događalo izazvalo je opštu pometnju u muslimansko-hrvatskim redovima, što je znatno olakšalo dejstvo srpskim snagama na glavnim pravcima proboja koridora. Iznenađenje je bilo potpuno. Koridor života je probijen dva dana prije zacrtanog roka. Mada je Talić, kako je govorio, planirao da popije kafu za Vidovdan u Modriči, desilo se to dva dana ranije. Srpsku vojsku niko nije mogao da zaustavi. Jedan među mnogima koji je vlastitim herojstvom pokazao kako se bori za svoj narod bio je komandant bataljona MUP-a RSK Milivoj Rašula. On je u svojoj oficirskoj torbici ponio srpsku trobojku, riješen da je postavi na silos u Odžaku. Stao je na čelo jurišnog dijela bataljona. U jednoj pauzi između dvije borbe, sa vezistom i kurirom krenuo je ispred ostalih. Bilo je to kobno. Pokošeni su neprijateljskim rafalima. Major Veljko Leko je helikopterima prebacio više od 600 ranjenika za Beograd, a komandant elitne jedinice "Vukovi sa Vučijaka" Veljko Milanković je u jednom trenutku, našavši se u poluokruženju, poveo borce u veličanstven juriš. - Za mnom, junaci! - komandovao je Milanković. Probojem "koridora života" srpske krajine su prodisale punim plućima. Iz Srbije su krenuli konvoji sa lijekovima, hranom, naftom, cigaretama... G. DAKIĆ BRIGADE Da bi spriječile probijanje koridora kroz Posavinu, muslimansko-hrvatske snage su angažovale 16 brigada - pet motorizovanih i jedanaest lakih pješadijskih. Motorizovane jedinice činili su pripadnici regularne Vojske Hrvatske: Prva ZNG iz Zagreba, Druga i 108. ZNG iz Nove Gradiške, Treća ZNG iz Osijeka i 153. ZNG iz Velike Gorice. Od lakih pješadijskih brigada bile su angažovane 101. HVO iz Broda, 102. iz Odžaka, 103. iz Dervente, 104. iz Šamca (Domaljevca), 105. iz Modriče, 107. iz Gradačca, 110. iz Usore, 111. iz Žepča, te muslimanska 207. iz Tešnja, 201. iz Maglaja i 109. iz Gračanice. GUBICI Prema zvaničnim podacima, u operaciji "Koridor" poginula su 293 vojnika Vojske Republike Srpske i specijalaca MUP-a Republike Srpske Krajine, dok ih je 1.129 teže ili lakše ranjeno. Gubici snaga muslimansko-hrvatske koalicije nisu poznati. Pretpostavlja se da su bili mnogo veći. PREVOZ BANjA LUKA - Administrativna služba grada Banje Luke organizovaće besplatan prevoz za građane do Duge Njive u nedjelju, 24. juna, kada se obilježava petnaestogodišnjica akcije "Koridor". Obezbijeđeno je pet autobusa, a polazak je zakazan u osam časova sa stare autobuske stanice. Lj. R.

Pratite nas na našoj Facebook i Instagram stranici i X nalogu.