Intervju Glasa Srpske: Predsjednik Republike Srpske R

Republika Srpska je trajna kategorija, a garancija njenog opstanka su njeni građani koji su svjesni potrebe njenog postojanja, naglasio predsjednik Rajko Kuzmanović

PRAVNIK, pedagog, sociolog, doktor nauka, redovni profesor, akademik Rajko Kuzmanović, predsjednik Republike Srpske. Teško da se može sresti sličan primjer u svijetu, da čovjek sa takvim akademskim zvanjima i titulama, sa tako bogatim javnim i naučnim iskustvom, bude izabran na mjesto predsjednika države. Vladajuća stranka premijera Milorada Dodika, Savez nezavisnih socijaldemokrata, predložila je akademika Kuzmanovića, a građani Republike Srpske svoje povjerenje ukazali su mu na vanrednim predsjedničkim izborima koji su se održali u decembru minule godine. Uoči Dana i krsne slave Republike Srpske, 9. januara, predsjednik Republike Rajko Kuzmanović primio je delegaciju "Glasa Srpske" i tom prilikom dao intervju koji objavljujemo u cjelosti. GLAS SRPSKE: Ušli ste u politiku iako iza sebe imate naučnu karijeru obilježenu uspjesima. Zašto? KUZMANOVIĆ: Tačno je da imam zavidnu karijeru u nauci, pa mi upravo ona daje legitimitet da se mogu sa uspjehom baviti politikom. Napisao sam tri knjige o političkim sistemima i vještini upravljanja, pa je to sigurna ulaznica u praktičnu politiku. Politiku kao nauku i praksu definisali su upravo filozofi-naučnici prije dvije i po hiljade godina, tvrdeći da je čovjek političko biće (zoon politicon) i da je prirodno da se bavi i tom djelatnošću. Pa, zar je nešto neobično ako danas, u sofisticiranom vremenu, čovjek sa naučnom karijerom uđe u politiku? Zastrašujuće je kako se, kroz istoriju, a i danas, sa malo pameti upravlja svijetom. Zato je nužno da se pozovu ugledni ljudi da ulaze u politiku i da je pretvaraju u politiku dijaloga, saradnje, realnog i mogućeg, a ne u politiku isključivog, nametnutog i nasilnog. Nakon moga izbora moćni BBC je dao veoma pozitivan komentar ističući da je jedna mala zemlja - entitet u BiH, izabrala akademika za svoga predsjednika. To je potvrda da smo mi stara kultura i visokocivilizovani narod. Politika prožima sve oblasti društvenog života. I kao nauka i kao praksa, ona mora imati revolucionarnu i civilizacijsku ulogu, i da vodi ljude u toleranciju, dogovaranje, kompromis, traženje i donošenje najboljih i najkorisnijih odluka za konkretno društvo i njegove članove. U današnjem tranzicijskom vremenu politika je i vještina odmjeravanja odnosa, sredstava i ciljeva i na unutrašnjoj i na međunarodnoj sceni. Otuda sam, kao konstitucionalista, naučni i pedagoški radnik, razmatrajući suštinu i značaj politike, sasvim prirodno prihvatio poziv vodeće političke stranke da se kandidujem za najvišu funkciju - predsjednika Republike. Radiću u skladu sa ustavom i zakonom, obezbjeđujući kontinuitet obavljanja predsjedničke funkcije, čuvajući njen dignitet, ulogu i značaj u organizaciji vlasti i zajedničkom poslu razvijanja i očuvanja Republike Srpske kao snažnog, stabilnog i prosperitetnog entiteta. GLAS SRPSKE: Molim Vas da, u nekoliko rečenica, našim čitaocima predstavite sebe i svoj životni put... KUZMANOVIĆ: Dajem samo mali kroki svoga bogatog životnog i radnog puta. Rođen sam u Čelincu 1931. godine, gdje sam završio osnovnu školu. Nižu realnu gimnaziju završio sam u Bosanskoj Gradišci, a maturirao na Učiteljskoj školi u Banjoj Luci. Završio sam pravne studije, a zatim i Filozofski fakultet na Sveučilištu u Zagrebu. Postdiplomske studije završio sam na Pravnom fakultetu u Zagrebu, a doktorsku tezu odbranio na Pravnom fakultetu u Mostaru 1980. godine. Skoro cijeli svoj radni vijek proveo sam u Banjoj Luci obavljajući razne funkcije u izvršnoj i zakonodavnoj vlasti, obrazovanju, nauci i kulturi. Bio sam univerzitetski profesor, dekan Pravnog fakulteta, prorektor i rektor Univerziteta u Banjoj Luci, sudija i predsjednik Ustavnog suda Republike Srpske, član, potpredsjednik i predsjednik Akademije nauka i umjetnosti Republike Srpske. Osim toga, član sam još triju akademija nauka i umjetnosti: Međunarodne kneževske akademije humanitarnih i prirodnih nauka Ruske Federacije u Moskvi, Balkanske akademije nauka i kulture u Sofiji i Svjetske akademije nauka i umjetnosti u San Fransisku. U svom radnom vijeku bio sam više od stotinu puta predsjednik raznih značajnih organa, organizacija, udruženja, savjeta, vijeća, predsjedništava, skupština, upravnih odbora, komisija i dr. u opštini, gradu, republici, državi i na međunarodnom nivou. Autor sam brojnih naučnih i stručnih radova iz oblasti ustavnog prava i političkih sistema, obrazovanja i školstva. Objavio sam 21 knjigu i oko 200 naučnih i stručnih radova, a neki su prevođeni na ruski, engleski i italijanski jezik. Za svoj rad dobio sam više stranih i domaćih državnih i društvenih priznanja. GLAS SRPSKE: Šta za Vas znači obavljati tako važnu dužnost kao što je predsjednik Republike Srpske? KUZMANOVIĆ: Obavljati funkciju predsjednika je velika čast i znak povjerenja građana, ali je to istovremeno i velika obaveza i velika odgovornost. Spreman sam da sve svoje intelektualne, naučne, iskustvene i ljudske kapacitete stavim na raspolaganje Republici Srpskoj. U životu sam postigao sve što sam želio i sada je moj prvi i najveći interes Republika Srpska, njene institucije i svi građani, bez obzira na političku, vjersku i nacionalnu pripadnost. Prava i dužnosti predsjednika Republike Srpske utvrđeni su Ustavom, a osnovno ustavno ovlašćenje je da predsjednik predstavlja Republiku i izražava njeno jedinstvo. Izvršavajući predsjedničke dužnosti, časno i pošteno ću služiti otaxbini Republici Srpskoj, čuvajući njeno dostojanstvo, suverenitet i integritet, dosljedno poštujući i pridržavajući se ustava i zakona i ustavnih načela u organizaciji i podjeli vlasti. Učiniću sve za poboljšanje opšteg društvenog stanja, na dobro i korist Republike Srpske i njenih građana. Svoj programski koncept izložio sam u inauguracionom govoru. Čvrsto stojim na tim pozicijama i datom obećanju Republici i njenim građanima, koje ću besprijekorno ostvarivati. GLAS SRPSKE: Analitičari ukazuju na veliku razliku u godinama između Vas i Vaših prvih saradnika, predsjednika Vlade i predsjednika parlamenta. Da li će to biti Vaša prednost ili hendikep u radu? KUZMANOVIĆ: Sticajem niza okolnosti u Republici Srpskoj strukturisano je rukovodstvo vlasti od tri generacije, što je najbolje moguće rješenje. Otkad je počelo djelovati organizovano društvo i vlast, otada je uvijek na čelu roda, plemena, države, državotvorne jedinice ili druge organizacione forme, stariji član - građanin, a mladi su u izvršnoj pa i u zakonodavnoj vlasti. To je i danas u većini država i federalnih jedinica. Uzmimo primjer iz okruženja, Hrvatskoj, Austriji, Njemačkoj, Italiji i Grčkoj, gdje su predsjednici od 74 do 83 godine starosti. Zato razlika u godinama kod nas u Republici Srpskoj nije hendikep, naprotiv, to je prednost, jer činimo idealan tim spoja mladosti i iskustva. Predsjednik Narodne skupštine i predsjednik Vlade prihvatiće moj savjet da prvo mjere pa onda sijeku, a ja ću prihvatiti njihovu dinamičnost da dugo ne mjerim. S druge strane, bez obzira na godine, imamo o krucijalnim pitanjima za Republiku Srpsku i interese njenih građana gotovo iste stavove i slično razmišljamo, što je takođe naša prednost. GLAS SRPSKE: Većina nesporazuma na nivou BiH dolazi zbog razlika u tumačenju Dejtonskog mirovnog sporazuma. Kako to objašnjavate, prije svega, kao pravnik? KUZMANOVIĆ: Danas se u svijetu, a pogotovo u BiH kao zemlji paradoksa, teško baviti politikom, jer je ona nepredvidiva, višesmislena i rijetke su prilike kada je realna i dobronamjerna. Mi bismo to nekako i shvatili da se taj negativan politički trend ne prenosi na pravna - ustavna i državna pitanja. Tako je došao pod politički udar Dejtonski sporazum i Ustav BiH. Zadatak je i obaveza svakog državnog vrha da štiti ustavni poredak, vladavinu prava i međunarodne ugovore. Nažalost, iz samog vrha dolaze neustavne i protivpravne inicijative o prevaziđenosti Dejtonskog sporazuma i prestrukturiranju BiH, pri čemu bi entiteti bili žrtve. Republika Srpska ima svoje istorijske i strateške osnove, a Dejtonskim mirovnim sporazumom postala je državotvorni entitet. Ona je privržena Sporazumu, kao legalnoj i legitimnoj podlozi i aktu domaćeg i međunarodnog prava, a istovremeno to znači - i BiH, kao složenoj i decentralizovanoj državi. Dejtonski mirovni sporazum je trajan i stabilan međunarodni pravni i politički akt. On predstavlja kompromis, jer njime nijedan konstitutivni narod u BiH nije dobio sve što je želio, ali što je još važnije, nije ni izgubio. Tim modelom državnog i političkog uređenja eliminisane su dvije suprotstavljene tendencije - unitaristička i separatistička i ustanovljena je složena država BiH, sa dva entiteta i tri konstitutivna naroda. Osporavanja dejtonskih rješenja, njihovo jednostrano shvatanje, uz naglašavanje da je ovaj sporazum samo zaustavio rat i da je već izgubio svoju prvobitnu funkciju, ne vodi zemlju napretku, već samo daljoj radikalizaciji međuentitetskih i međunacionalnih odnosa u BiH. Istovremeno, svjedoci smo i neprincipijelnog i tendencioznog tumačenja dejtonskih rješenja, po kome je entitetska struktura smetnja razvoju i evropskom putu BiH. Na takvim netačnim i zlonamjernim osnovama ponovo oživljava želja za stvaranjem unitarne BiH, tako što bi se pod plaštom reformi entitetima oduzele ustavne nadležnosti, a zatim bi bili ukinuti. Sve to, ne samo da je štetno, već je i protivustavan akt. Republika Srpska neće prihvatiti takvu destrukciju Dejtonskog sporazuma, koja je atak na ustav i temelje države. GLAS SRPSKE: Pred nama je period kada će se raspravljati o donošenju novog Ustava BiH. Gdje u tome vidite Republiku Srpsku i kako? KUZMANOVIĆ: Od jedanaest aneksa Dejtonskog sporazuma, kao međunarodnog ugovora i akta međunarodnog prava, samo četvrti se može mijenjati, a to je Ustav BiH, ali samo uz punu saglasnost triju konstitutivnih naroda, odnosno dvotrećinskom većinom u Parlamentu BiH. Ostali aneksi i sam Sporazum ne mogu se mijenjati, oni se moraju primjenjivati saglasno međunarodnom pravu. Napominjem da bez obzira na brojne manjkavosti, Ustav BiH je utvrdio model državnog uređenja koji, pokazalo se, može uspješno funkcionisati. U tom modelu Republika Srpska je stabilniji i funkcionalniji dio BiH. Više organizacionih i državnopravnih problema ima Federacija BiH, što je konstatovala i Venecijanska komisija. Javljaju se snažne tendencije po kojima bi trebalo mijenjati Ustav BiH, a s ciljem bolje funkcionalnosti države. Ono što je zabrinjavajuće jesu pokušaji da se brzopletom reformom Ustava centralizuje i unitarizuje BiH, na šta predstavnici Republike Srpske neće i ne mogu pristati. Dakle, BiH, zbog svojih specifičnosti, može postojati samo kao složena, a ne unitarna država. Republika Srpska može pristati na reforme i promjene Ustava samo u skladu sa ustavnom procedurom, u stabilnim političkim uslovima i u duhu modela federalizacije, a na osnovama dejtonskih rješenja. U tim promjenama, Republika Srpska mora ostati trajna, pravna i politička kategorija, sa svim svojim državnopravnim elementima i nadležnostima. U ustavne promjene ući ćemo lagano i sa prethodno utvrđenim principima šta to treba mijenjati. U tim promjenama međunarodna zajednica ne može imati presudan uticaj, jer je promjena ustava stvar Б

Pratite nas na našoj Facebook i Instagram stranici i X nalogu.