Haški eksperiment osuđen na propast

BANjALUKA - Uz činjenicu da se pokazao manje-više uspješnim sredstvom sprovođenja tranzicione pravde, zaključak je da je Haški tribunal preuzeo na sebe više nego što može ostvariti, a njegovi preambiciozni ciljevi osuđeni su na propast.

Napisala je to advokat iz Beograda Danijela Dobrota u tekstu "Tranziciona pravda i Haški tribunal - nemoguća pravda?", koji je objavljen na sajtu "TransConflict", organizacije koja se bavi analizom unutaretničkih odnosa na zapadnom Balkanu.

Ona ističe da se lako može tvrditi, posebno uzimajući u obzir složenost sukoba na Balkanu, da ne postoji jedna istina, već mnoštvo suprotstavljenih verzija.

- Vjerovati da Tribunal, koji bi trebalo da bude strogo pravni organ, može da utvrdi istinu je veoma ambiciozno. Priroda veoma komplikovanog međunarodnog krivičnog suđenja veoma često ograničava otkrivanje istine. Ovo je posebno tačno u vezi sa Haškim tribunalom, koji predstavlja eksperiment i mješavinu sistema opšteg i građanskog prava - navela je Dobrota i dodala da je još važnije to što novoimenovane sudije nisu voljne da donose presude koje su previše politički kontroverzne.

Ona dodaje da nacionalna pravosuđa nisu bila, te nisu ni sada, u stanju da se u potpunosti nose sa suđenjima za ratne zločine.

- Dok Tribunal ima dosta nedostataka, on podstiče region da razgovara o tome šta se desilo tokom devedesetih, što znači da region ne može jednostavno da zažmuri kao što se dogodilo poslije Drugog svjetskog rata. Uostalom, sve se svodi na osnovno pitanje - da li je bolje imati neku pravdu ili nemati pravde uopšte? - napisala je Dobrota.

Ona je istakla da je i dalje problem što ne postoje dovoljno efikasni mehanizmi tranzicione pravde, što znači da se region i dalje oslanja na spoljne faktore prilikom rješavanja trajnih problema, naročito kada je u pitanju pomirenje.

- Da bi se uspješno suprotstavili problematičnom nasljeđu devedesetih, i kako ne bi stalno ponavljali greške iz prošlosti, preduzimanje unutrašnjih inicijativa na nacionalnom i regionalnom nivou je od suštinskog značaja - kazala je Dobrota.

Dodaje da prema definicijama i primjerima postaje jasno da je Haški tribunal samo jedan od elemenata tranzicione politike, koja je daleko od toga da se obezbijedi tranziciona pravda.

- Iako je bilo pokušaja da se uspostave instrumenti tranzicione pravde u regionu, kao što je Komisija za istinu, oni nikada nisu postali potpuno funkcionalni - istakla je Dobrota.

Organizacije

Dobrota je rekla da postoje mnoge nacionalne i regionalne nevladine organizacije koje se bave pitanjima pomirenja, suočavanja sa prošlošću i suđenjima za ratne zločine, kao i da se većina njih doživljava kao visokopodijeljene. Navela je da je otuda i njihova legitimnost i sposobnost da naprave stvarne razlike, pod znakom pitanja.

Pratite nas na našoj Facebook i Instagram stranici i X nalogu.