Birališta pune stariji od 30 godina

BANjALUKA, SARAJEVO - Tek nešto više od polovine stanovnika u BiH s pravom glasa se i odazove pozivu da izađe na izbore, posebno kada je red na izbor najvažnijih političkih ličnosti u Republici Srpskoj i FBiH, a evidencije pokazuju da uvijek glasa više muškaraca nego žena te da tu dužnost u najvećoj mjeri ispunjavaju oni stariji od 30 godina.

Prvi poslijeratni opšti izbori su održani u septembru 1996. Statistike i dokumenti na internet stranici Centralne izborne komisije (CIK) BiH pokazuju da je upravo te 1996. zabilježena i najveća izlaznost u kategoriji opštih izbora i iznosila je 83 odsto.

Nakon 1996. opšti izbori su sprovođeni svake druge godine do 2002. da bi zatim ustanovljena praksa da budu svake četvrte i to prve nedjelje oktobra. osim u izuzetno rijetkim slučajevima.

Pad

Stopa izlaznosti na opštim izborima je, prema statistikama Centralne izborne komisije (CIK) BiH, zatim počela da opada, ali je zadržan princip da mahom pravo glasa ne iskorištavaju oni mlađi od 30 godina.

Tako je bilo i na izborima 2002. godine. Tada je glasalo 16,27 odsto birača mlađih od 30 godine, odnosno 83,72 odsto onih koji su na dan izbora imali 30 ili više godina.

Slična slika je zadržana i u narednim izbornim ciklusima tokom kojih su birali predsjednici i potpredsjednici Srpske, tri člana Predsjedništva BiH i poslanici na svim nivoima vlasti.

Izlaznost mlađe populacije na izborima 2006. je bila 20,11 odsto, kao i na opštim izborima četiri godine kasnije.

Potom je ponovo došlo do pada. Statistike CIK-a pokazuju da je na opštim izborima 2014. godine glasalo 17,87 odsto onih ispod 30 godina.

Poslednji podaci

Poslednji podaci CIK-a o polnoj i starosnoj strukturi birača daju sliku opštih izbora 2018. godine. Tada je glasalo ukupno više od 1,8 miliona stanovnika u Republici Srpskoj i FBiH, odnosno 54,02 odsto od ukupnog broja onih sa pravom glasa. Među njima je samo 15,97 odsto bilo mlađih od 30 godina.

Presjek iz 2018. pokazuje i trend koji prati od početka izborne cikluse u BiH, a to je da redovno glasa nešto više muškaraca nego žena i u Srpskoj i u FBiH.

- Izlaznost u FBiH te godine je bila 51,48 odsto, a u Republici Srpskoj 57,69 odsto. Među biračima u Srpskoj njih čak 85,30 odsto su imali 30 ili više godina - pokazuju evidencije CIK-a.

Na veliki broj apstinenata u BiH u izbornim godinama redovno upozoravaju i analitičari, a nerijetko se čuje i od strane političara da će nastojati da dođu i do njih kako bi ih uvjerili da se pojave na biralištima i na taj način spriječe da njihov glas bude i zloupotrijebljen.

Da BiH nesumnjivo ima starije biračko tijelo, istakao je nedavno za "Glas" demograf Stevo Pašalić, ukazujući da starenje stanovništva više nije samo pitanje socijalne politike, zdravstvene zaštite i sistema podrške starijim generacijama, već jedan od ključnih društvenih procesa koji će uticati na budućnost zemlje.

Istakao je i da starije generacije, posebno one iz grupe 65 plus, koje u najvećem procentu izlaze na izbore, u određenoj mjeri utiču na političke odluke koje će najduže pogađati mlađe generacije.

Poslednji opšti izbori u BiH održani su 2022. godine i tada je izlaznost bila oko 50 odsto, ali još nema detaljnijih statistika.

Deseti izbori

BiH je, s druge strane, na pragu desetih po redu opštih izbora koji će, prema najavama, biti uveliko drugačiji zbog uvođenja novih tehnologija, odnosno instaliranja skenera za glasačke listiće i uređaja za identifikaciju birača.

Cijelu pripremu prate brojne kontroverze i upozorenje, posebno iz Srpske, da se čak određenim koracima nedvosmisleno krši Izborni zakon BiH i da krajnji cilj nije pravedniji sistem već nešto sasvim drugo.

Vehid Šehić, predsjednik Strateškog odbora Koalicije "Pod lupom" i bivši član CIK-a, je stava da će ove godine izlaznost biti veća u odnosu na prethodne izborne cikluse. Razlog za to vidi u primjeni novih tehnologija koje će biti funkciji 4. oktobra na dan opštih izbora.

- Birači treba da iskoriste pravo i uzađu na izbore jer će biti pošteniji uz primjenu novih tehnologija - rekao je Šehić za "Glas".

Provjere

U susret oktobarskim izborima izvodi iz Privremenog biračkog spiska su bili dostupni biračima na javnom uvidu od 6. juna do 6. jula. Podaci CIK-a pokazuju da je svoje podatke provjerilo 6.299 birača, a najviše u Prijedoru, Banjaluci, Tuzli i Brčko distriktu.

- Prema dostavljenim podacima, od 143 izborne komisije u njih 45 nije zabilježena nijedna provjera podataka - saopšteno je iz CIK-a.

Izborne komisije su dostavile i informacije o osobama za koje postoje saznanja da su preminule, a koje su još na Privremenom biračkom spisku. Na području BiH je evidentirano 827 takvih slučajeva.

Izlaznost po godinama (u procentima)

1996.                          83

1998.                          87

2000.                         64,4

2002.                         55,5

2006.                         55,3

2010.                         56,5

2014.                         54,4

2018.                         54

2022.                         50

 

Pratite nas na našoj Facebook i Instagram stranici i X nalogu.