Bečke šetnje: Šamani gitarskog rifa

Aleksandar MITROVIĆ

U PREMIJERNOM predstavljanju srbijanskoj publici, na jednom od prethodnih Egzita, Džek Vajt, muški dio cijenjenog američkog garažnog dua Vajt Strajps, u svom pozdravnom obraćanju, je na zaprepaš- ćenje, ali i oduševljenje tridesetak hiljada okupljenih, koncert posvetio Nikoli Tesli. To nije bio samo kurtoazni gest upućenog gosta naoružanog poznavanjem lokalpatriotskih osjećanja a domaćina, već prilično izvješteni talenat za komunikaciju s brojnim auditorijem, i istovremeno višesmjerno poigravanje s posvetama i uzorima tako paradigmatično za Vajt Strajps. Nema sumnje da je Džek Vajt kroz pominjanje Nikole Tesle napravio prepotentni tribjut sebi, pogotovo ako znamo da se u omnibusu Džima Džarmuša "Kafa i cigarete" u epizodi u kojoj glavne uloge tumače Vajt Strajps, cijela priča vrti oko Džekovog tumačenja Teslinog genija, bez kog, na kraju krajeva - kako je to simplificirano, ali efektno sugerisano - ne bi bilo ni rokenrola. Drugu prisutnu - doduše neizrečenu - sugestiju iz "Kafe i cigareta" da danas ne bi bilo rokenrola bez Vajt Strajps, pripisaćemo Džarmuševoj ironiji. Džek Vajt voli da pominje svoje uzore, ali i da se okoristi njima. Njegov veliki uzor i inspiracija je vječni namćor britanskog garažnog andergraunda i vangogovski dizajnirani brkajlija Bili Čajldiš. Njegovi nešto rjeđe pomiljani, ali zato ništa manje korišćeni uzori su Led Cepelin. Kolosalni gitarski rif iz Vajtove prošlogodišnje stilske vježbe Rekanters pod imenom "Stedi ven ši gouz" duguje koliko Nirvaninom "Smels lajk tin spirit", toliko i "Vajld ting" Trogsa. U eri fabrikovane rok muzike i patvorenog buntovništva, Vajt Strajps su, s jedne strane, odvažni revizionisti usredsrijeđeni na prepravljanje davno iscrtanih muzičkih karata, a s druge strane promišljeni kompilatori i drski prisvajači tuđeg muzičkog nasljeđa. Bečkoj publici natrpanoj u BA-CA sali Gasometra, početkom juna, kao i onoj na već spomenutom, nekoliko godina starom, novosadskom koncertu, malo je šta od ovog maloprije izrečenog moglo biti važno. Vajt Strajps savršeno vladaju svim zakonitostima scenske pojavnosti, i uvijek iznova razoružavaju razbarušenošću svog minimalističkog zvučnog arsenala. Džek je rastrgnut savladavanjem razdaljine između pet mikrofona postavljenih na bini i borbe sa nikad raštimanijim i fid-bekom poderanijim zvukom gitare. Bubnjarske tehnike Meg Vajt nisu doživjele osjetniji progres. U naizgled lakom zadatku držanja bazičnog ritma, ima nešto od amaterskog šarma tribalizma Morin Taker. Dok su pjesme na prošlom "Get bihajnd mi sejtn" zahtijevale više sviračke discipline, pogotovo u sporijim klavirskim komadima, pristup novim pjesmama sa tek izašlog albuma "Iki tamp" - uz standardni arhaični škripavi bluz, koji je obogaćen težinom i masivnošću industrijski tretiranog metal saunda - je opaka tutnjava tako karakteristična za detroitske inspiratore s kraja šezdesetih, poput Studžisa ili MC 5. Provjerene "Hotel Jorba"" i "Džolin" svi pjevaju, dekonstrukciju Bart Bakarakove "Aj džast dont nou vat tu du vit majself" publika dočekuje uzdignutih ruku, bruse se novi klasici kao što su "Litl krim soda" ili "Martir for maj lov for ju" i još jednom se uvjeravamo u šamansku snagu gitarskog rifa u "Seven nejšn armi".

Pratite nas na našoj Facebook i Instagram stranici i X nalogu.