Sarajevski guslari ponovo na okupu u Bistrici kod Gradiške

GRADIŠKA – U živopisnom potkozarskom selu Bistrica kod Gradiške proteklog vikenda odjeknuo je zvak javora i konjske strune.

Okupljeni oko zajedničke ljubavi prema drevnom instrumentu i želje da sačuvaju živu riječ narodnog predanja, sarajevski guslari, rasuti po raznim krajevima od Bijeljine, Gradiške do Austrije nakon ratnih dešavanja, ponovo su se sabrali na jednom mjestu da evociraju uspomene, zapjevaju i podsjete na značaj tradicije koja ih je održala.

Među okupljenim majstorima i čuvarima baštine bio je i poznati narodni guslar Vukan Đuka, rodom iz sela Karačić u opštini Ilijaš. 

Čovjek koji je uz gusle od svoje šeste godine, naslijedivši ovu vještinu od oca, ujaka i đeda, podijelio je sa prisutnima priču o neraskidivoj vezi srpskog naroda i gusala.

- Gusle su jedan specifičan instrument koji čovjek treba pažljivo da sluša. To je stari srpski rezonator istorije koji se vijekovima prenosio s koljena na koljeno. One su okupljale i sabirale ljude, govorile im istinu i prenosile sve ono što se dešavalo u našem narodu - stradanja, rađanja, veselja i tragedije. Da nije bilo gusala, sve od Bijelog mora do Triglava što nije zapisano bilo bi zaboravljeno. Ono što su gusle opjevale, to je zauvijek ostalo u istoriji - priča Đuka.

Pored toga što je vrhunski izvođač, Đuka je i majstor u izradi ovog instrumenta.

Tokom druženja u Bistrici, otkrio je i dio tajne stvaranja savršenih gusala, koje se prave isključivo od najzvučnijeg drveta u prirodi - gorskog javora, izraslog na vrletnim planinama pod udarima gromova i sunca.

- Tajna dobrog zvuka je u preciznim proporcijama. Debljina drveta na karlici mora biti tačno osam milimetara da bi imala pravu rezonancu. Koža se stavlja od jareta ili jarca zbog čvrstine i vibracije, na gudalo ide konjski rep, i tako se dobija taj specifičan, melodičan ton - objašnjava Đuka, dodajući da izradom dominiraju motivi poput orla, koji simbolizuje nadmoć i visine, ili divojarca, kao simbola nepokora, junaštva i viteštva.

Posebno emotivan dio susreta u Bistrici bio je posvećen sjećanjima na predratni život u sarajevskoj regiji i Ilijašu, gdje su se guslarske večeri okupljale na hiljade posjetilaca.

Okupljeni su se prisjetili vremena kada nije bilo modernih medija, već je bilo dovoljno proći kroz selo i najaviti događaj, pa da se na jednom mjestu sakupi i po nekoliko stotina ljudi željenih pjesme i istorije.

Ipak, najvažnija poruka iz Bistrice, kako kaže domaćin Njegoš Stjepljnovič jeste da gusle nisu samo prošlost, već i budućnost. 

Đuka, koji je danas i na čelu Udruženja guslara „Filip Višnjić“ iz Bijeljine, naglašava da omladina sve više pokazuje interesovanje za ovaj instrument.

Uz iskusne majstore u Bistrici su se predstavili i mladi guslari, među kojima su Dragan Anđić, Luka Bošnjak, mladi Petar i drugi, dokazujući da sarajevski guslari i dalje ponosno drže svoju sekciju i prenose tradiciju na nove naraštaje u Republici Srpskoj.

Pratite nas na našoj Facebook i Instagram stranici i X nalogu.