Male opštine ne štede na pronatalitetnim mjerama: Roditeljima posao, bebama i do 10.000 KM

BANjALUKA - Dok demografska slika u Republici Srpskoj iz godine u godinu postaje sve nepovoljnija, male opštine pronatalitetnim mjerama pokušavaju da se izbore za puki opstanak.

Suočene sa odlaskom mladih i sve manjim brojem beba, pojedine lokalne zajednice nude roditeljima sigurna radna mjesta, a za novorođenčad izdvajaju i do 10.000 maraka, nastojeći da zaustave negativne demografske trendove.

Gdje se rađa najviše, a gdje gotovo niko

Uprkos podsticajima, natalitet je i dalje nizak, pa se u nekim opštinama broj beba može izbrojati gotovo na prste jedne ruke. Prema podacima Fonda za dječiju zaštitu RS, tokom prošle godine podnesen je 7.951 zahtjev za ostvarivanje prava na pomoć za opremu novorođenčeta. Iz Fonda napominju da ovi podaci još nisu konačni, jer je rok za podnošenje zahtjeva godinu dana od rođenja djeteta, te očekuju da će broj zahtjeva za mališane rođene tokom 2025. godini dostići nivo iz prethodnih godina. Podsjećanja radi,  u 2024. godini podneseno je ukupno 8.320 zahtjeva.

Najveći broj zahtjeva i dalje dolazi iz najvećih gradova. Tako je lani u Banjaluci podneseno 1.695 zahtjeva, slijede Bijeljina, Prijedor, Doboj, Gradiška i Laktaši. S druge strane, u pojedinim malim opštinama broj zahtjeva je simboličan, u Berkovićima je zabilježeno svega sedam, a među opštinama sa najmanjim brojem zahtjeva su i Trnovo, Novo Goražde, Petrovac, Kupres, Krupa na Uni i Istočni Mostar.

Veliki značaj svakog rođenja

Načelnik opštine Krupa na Uni Gojko Kličković ističe da, iako brojke nisu velike, za ovu lokalnu zajednicu one imaju ogroman značaj.

- Srećni smo što je prošle godine rođeno sedam beba i sklopljeno 11 brakova. Prethodnih godina imali smo dvoje ili troje novorođenih i tek nekoliko brakova. Ovo nam daje vjetar u leđa da pokrenemo dodatne aktivnosti kako bismo vratili mlade ljude koji su otišli na zapad - kazao je Kličković. On naglašava da je već prijavljeno oko 15 povratnika, među kojima ima i oženjenih, čije su supruge u drugom stanju.

- Odlučili smo da ove godine za svako novorođeno dijete, bez obzira na redoslijed rođenja, isplatimo 1.000 KM, te da jednog od roditelja, u skladu sa mogućnostima, zaposlimo na sigurno radno mjesto. Porodice ćemo pomagati i kroz jednokratne novčane pomoći i dodjelu građevinskog materijala - istakao je Kličković.

Prema njegovim riječima, Krupa na Uni danas ima oko 1.280 stanovnika i 670 aktivnih domaćinstava, a jedan je od većih proizvođača mlijeka u prijedorskoj regiji. Posebno značajnim smatra najavljeni povratak porodica sa dvoje i troje djece, što je važno i za opstanak osnovne škole.

Načelnik opštine Trnovo Miroslav Bjelica kaže da je demografska situacija izuzetno teška, ali da lokalna zajednica ulaže značajne napore.

- Od ove godine za prvo rođeno dijete izdvajamo 4.000 KM, za drugo 6.000, a za treće 10.000 KM. Imamo i besplatan vrtić, prevoz za srednjoškolce i druge mjere. Mislim da smo jedinstven primjer po visini jednokratne novčane pomoći - kazao je Bjelica.

Prošle godine u Trnovu je rođeno šest beba, a trenutno opština ima oko 2.000 stanovnika. Bjelica podsjeća da je nakon rata došlo do masovnog iseljavanja, ali da u posljednjih nekoliko godina nema odliva stanovništva, već čak i doseljavanja.

- Kupili smo stambene objekte za dvije višečlane porodice sa petoro i više djece, koje su se doselile. Zahvaljujući tome, u školu nam je došlo oko 15 novih đaka - naveo je Bjelica.

Berkovići uvode besplatan vrtić i udžbenike

Načelnik opštine Berkovići Bojan Samardžić izjavio je da sva djeca u ovoj opštini od ove godine imaju obezbijeđen besplatan boravak u vrtiću. Samardžić je rekao da će od školske 2026/2027. godine svi učenici imati besplatne udžbenike. Prema njegovim riječima, budžet opštine za 2026. godinu iznosi nešto više od četiri miliona KM i usmjeren je na snažnu podršku stanovništvu, demografske mjere i podsticanje privrednog razvoja.

- Opština će uvesti i stipendije za učenike područnih odjeljenja Osnovne škole "Njegoš" iz Berkovića, koje će mjesečno iznositi 100 KM za Područno odjeljenje Blaca i 200 KM za Područno odjeljenje Dabrica - rekao je Samardžić. Jedna od novih mjera je i naknada od 500 KM za sklapanje braka, dok su u budžetu zadržane naknade od 1.000 KM za novorođenčad, te stipendije studentima i srednjoškolcima.

Demograf Aleksandar Čavić upozorava da Srpska već dugi niz godina bilježi pad nataliteta, uz blagi rast mortaliteta, što rezultira sve većim negativnim prirodnim priraštajem.

- To ne bi bilo toliko tragično da postoje ozbiljni i strateški napori da se taj trend preokrene, ali ih nema. Svake godine gubici po osnovu prirodnog priraštaja su sve veći - kazao je Čavić.

On dodaje da migracije dodatno pogoršavaju situaciju, jer zemlju napuštaju upravo mladi i sredovječni ljudi, reproduktivni potencijal društva.

- Nekada se rađalo i po 14.000 djece godišnje, a danas se rađa oko 9.000, pa i manje. Svake godine nove generacije su malobrojnije, piramida stanovništva se sužava pri dnu, a pitanje više nije samo brojki, već održivosti čitavog sistema - istakao je Čavić.

ISTOČNI DVAR

Posebno zabrinjava podatak da tokom 2024. i 2025. godine nije zaprimljen nijedan zahtjev za ostvarivanje prava na pomoć za opremu novorođenčeta u Istočnom Drvaru.

U ovoj opštini, sa oko 200 stanovnika, prema ranijim izjavama, posljednji upis novorođenčeta u matičnu knjigu rođenih zabilježen je još 2000. godine.

Pratite nas na našoj Facebook i Instagram stranici i X nalogu.