Skriveni svijet pronađen na rubu Sunčevog sistema

Astronomi su nedavno uočili mali, blistavi svijet u najudaljenijim dijelovima Sunčevog sistema, za koji vjeruju da bi mogao biti patuljasta planeta nalik Plutonu, piše Mašabl.

Ovaj tajanstveni kosmički objekat, za sada pod oznakom 2026 ED138, udaljen je od Sunca čak 46 puta više nego Zemlja, a njegov prečnik procjenjuje se na između 600 i 1.500 kilometara.

Naučnici procjenjuju da se nalazi oko 1,7 milijardi kilometara dalje od Plutona, duboko u Kajperovom pojasu – zoni ledenih ostataka koja se prostire iza Neptuna.

Metju Holman, istraživač iz Centra za astrofiziku „Harvard i Smitsonijan“, došao je do ovog otkrića prije dvije sedmice.

On je provukao podatke sa nove Opservatorije „Vera C. Rubin“ kroz kompjuterski program koji je konstruisao zajedno sa kolegom, astronomom Kevinom Nejpijerom.

„Moja prva reakcija bila je uzbuđenje“, naveo je Holman u saopštenju.

„Ovakvi objekti su izuzetno rijetki, pa sam odmah počeo da provjeravam da li sam ja ili sam kod negdje pogriješio“, dodao je.

Centar za male planete Međunarodne astronomske unije, zvanični hroničar novootkrivenih objekata u našem Sunčevom sistemu, proglasio je ovo tijelo zvaničnim kandidatom za nova otkrića.

Ukoliko status bude potvrđen, ED138 bi mogao da postane šesta zvanično priznata patuljasta planeta u Sunčevom sistemu, pridruživši se Cereri, Plutonu, Haumei, Makemakeu i Eridi.

To što je opservatorija „Rubin“ detektovala do sada nepoznati svijet u našem kosmičkom susjedstvu ilustruje novi, ubrzani način bavljenja astronomijom.

Nakon početnog pronalaska, tim je uspio da sklopi detaljnu sliku ovog objekta za samo tri dana.

Spajanjem ponovljenih pregleda neba koje vrši ova opservatorija sa arhivskim podacima i fotografijama sa drugih teleskopa, istraživači su saznali prilično mnogo o tijelu ED138 i njegovoj izduženoj orbiti oko Sunca.

Patuljastu planetu možete zamisliti kao planetu u umanjenoj razmjeri. Sopstvena gravitacija je vuče u orbitu oko Sunca, ali ona nema dovoljnu masu da sa svog puta skloni druge svemirske stijene, kao što to čine obične planete. Upravo zbog toga je Plutonu 2006. godine oduzet status planete – jer druga ledena tijela presijecaju njegovu putanju.

„Jednom kada identifikujemo novi objekat, možemo da pretražujemo arhive mjesecima, pa čak i decenijama unazad, pronalazeći ga na snimcima gdje niko nije ni pomislio da gleda“, objasnio je u saopštenju Mario Jurić, vodeći naučnik za Sunčev sistem na projektu „Rubin“ sa Univerziteta u Vašingtonu.

„Ova sposobnost da objekte istovremeno otkrijemo i pronađemo u starim zapisima iz korijena mijenja brzinu i preciznost kojom određujemo njihove orbite i razumijemo daleke dijelove Sunčevog sistema“, dodao je.

Astronomi ističu da ED138 sija toliko snažno da bi ljubitelji astronomije sa prilično malim teleskopima vjerovatno mogli da ga uoče. Razlog zašto ga niko do sada nije primijetio leži u tome što se skrivao, utopljen u gustu traku zvijezda Mliječnog puta na noćnom nebu.

Pogled u arhivske sefove otkriva da je teleskop „Simonji“ pri opservatoriji „Rubin“ snimio ED138 oko 30 puta u periodu između 4. marta i 11. jula. Nakon toga, koristeći alatku za pretragu arhiva ADAM Precovery Instituta za asteroide, koja pretražuje ranije snimke u potrazi za podudarnostima sa novootkrivenim tijelima, tim je uočio ovaj objekat i na snimcima iz 2016. godine, koje je napravila Kamera za tamnu energiju sa druge opservatorije u Čileu. Ovi kombinovani podaci omogućili su astronomima da rekonstruišu putanju objekta tokom čitave decenije.

Naučnici za sada ED138 nazivaju samo „kandidatom“ za patuljastu planetu jer tek treba da dokažu da je okruglog oblika.

Ledena tijela ove veličine obično sopstvena gravitacija uobliči u sferu. Ipak, da bi bili potpuno sigurni, naučnici moraju da ga posmatraju pomoću drugih teleskopa u infracrvenom svjetlu – vrsti svjetlosti koju ljudsko oko ne vidi – kako bi precizno utvrdili njegove dimenzije i ostale detalje.

Udaljeni objekti poput ED138 zapravo su artefakti iz ere kada su nastajale planete, uključujući i Zemlju, i mogli bi da pomognu u rješavanju zagonetke kako su se Sunčev sistem i njegove džinovske planete uopšte formirali.

Tokom narednih 10 godina, opservatorija „Rubin“ će neprekidno fotografisati kompletno južno nebo.

Naučnici vjeruju da je ovo otkriće tek početak dugog niza otkrića koja slijede.

„Svi oni koji se kriju na mjestima koja su prethodna istraživanja zaobišla sada su nam nadohvat ruke“, zaključuje Holman.

Pratite nas na našoj Facebook i Instagram stranici i X nalogu.