Anomalija u zemljinom magnetnom polju nastavlja da raste

Naučnici su utvrdili da se ovaj region slabog magnetizma razvija već decenijama i da bi mogao da se podijeli na dvije zasebne zone, pružajući istraživačima dragocjen uvid u duboke procese koji se odvijaju u unutrašnjosti naše planete.

I dok ova anomalija predstavlja tek neznatnu prijetnju po život na planeti, ona naučnicima pruža mogućnost da proučavaju komplikovani mehanizam koji stoji iza Zemljinog magnetizma.

Približno 3.000 kilometara ispod površine Zemlje, u njenom spoljašnjem jezgru, zbog rotacije planete i kretanja rastopljenog metala kontinuirano se stvaraju električne struje. Tu nastaje veći dio Zemljinog magnetnog polja.

Magnetno polje formira magnetosferu, koja štiti planetu od naelektrisanih čestica sa Sunca (solarnog vjetra) i kosmičkog zračenja.

Međutim, za razliku od klasičnih magneta, koji imaju samo jedan sjeverni i jedan južni pol, magnetizam Zemlje nije tako uređen, prenosi „Dejli mejl”.

Ako se „zaviri” ispod Južnoatlantske anomalije, na granicama koje razdvajaju jezgro od plašta Zemlje, uočiće se velike magnetne varijacije, koje igraju veliku ulogu u formiranju bliskog Zemljinog okruženja.

Pored toga što utiče na kompase i navodi ptice prilikom migracije, magnetno polje je i nevidljivi štit koji igra ključnu ulogu u zaštiti naše planete od visokoenergetskih čestica koje dolaze sa Sunca.

Slabost sa zaštitnom funkcijom

Naučnici iz NASA posebno su zainteresovani za intrigantni fenomen „Južnoatlantske anomalije” (South Atlantic Anomaly, SAA) — oblasti u kojoj je magnetno polje slabije, zbog njegovog potencijalnog uticaja na svemirske letjelice, astronaute i, što je najvažnije, na sposobnost Zemljinog štita da zarobi Sunčeve naelektrisane čestice.

Ova pojava omogućava elektricitetom nabijenim česticama iz solarnog vjetra da dođu bliže površini planete nego što je to uobičajeno.

Iako ovo djeluje kao slabost u magnetnom polju, istraživanja NASA sugerišu da ovo područje, međutim, ima neočekivane zaštitne funkcije.

„Magnetno polje u SAA djeluje kao vrsta prirodne zamke za čestice visoke energije, omogućavajući nam da proučavamo njihovo ponašanje i interakcije”, objašnjava naučnica iz NASA Teri Sabaka i dodaje:

„Iako je slabije, ono i dalje štiti površinu Zemlje od najintenzivnijeg zračenja. Naši modeli pokazuju da magnetno polje, čak i sa anomalijama poput SAA, igra ključnu ulogu u održavanju atmosferske stabilnosti i zaštiti biološkog života”.

Zarobljavanje čestica sa Sunca

Zemljino magnetno polje usmjerava naelektrisane solarne čestice prema dva pojasa zračenja poznata kao Van Alenovi pojasevi.

Ovi pojasevi zarobljavaju solarne protone i elektrone, sprečavajući ih da direktno udare u površinu planete. U slučaju Južnoatlantske anomalije, ove čestice mogu da se akumuliraju u nižim orbitama, što izaziva smetnje u funkcionisanju satelita i elektronskih uređaja.

„Možemo reći da SAA funkcioniše kao svojevrsna prirodna laboratorija za proučavanje uticaja solarne aktivnosti na svemirske letjelice i na naše razumijevanje magnetosfere”, ističe Pol Birn sa Univerziteta Vašington u Sent Luisu.

Letjelice koje prolaze kroz ovu oblast često su izložene povećanim dozama zračenja, što može da izazove oštećenja na elektronskim komponentama i softveru. Ovi izazovi, međutim, pružaju jedinstvenu priliku da se testira otpornost tehnologija.

NASA je u više navrata prilagođavala orbite svojih satelita kako bi svela izloženost ovom fenomenu na najmanju moguću mjeru. Svemirski teleskop „Habl”, na primjer, prekida sve operacije kada prolazi kroz SAA, kako bi se smanjio rizik od oštećenja.

Informacije o evoluciji Zemlje

NASA misija IKON (Ionospheric Connection Explorer) trenutno istražuje kako SAA i slični fenomeni utiču na jonosferu i ponašanje solarnih čestica. Preliminarni rezultati ukazuju na to da je interakcija između Sunčevog vjetra i Zemljinog magnetnog polja složenija nego što se ranije mislilo.

„Istraživanje SAA nam ne pruža samo uvid u potencijalne prijetnje za svemirske misije već i ključne informacije o evoluciji Zemljinog magnetnog polja kroz istoriju”, kaže za „Dejli mejl” naučnik iz NASA Džon Smiten.

Iz ove perspektive, „udubljenje” u magnetnom polju ne samo da nas štiti već pruža priliku da bolje shvatimo kompleksnu prirodu odnosa između Sunca i Zemlje.